Поиск

ballada. Lirik poeziyaning epik xarakterdagi janrlaridan biri. Ballada — kichik syujetli sheʼrdan iborat boʻlib, unda voqea bilan birga shoirning his-tuygʻulari ham aks etadi. U Oʻrta asrlarda Fransiya va Provansda tarqalgan oʻyinga tushib aytiladigan ishqiy mazmundagi xalq qoʻshiqlaridan kelib chiqqan boʻlib, keyinchalik Italiyaga oʻtdi. Bu yerda A. Dante, F. Petrarka poeziyasida ballada bandlari qatʼiylashdi va ritsarlik qoʻshiqlari taʼsirida oʻyinga tushib ijro etilish xarakteri yoʻqoldi. XVIII asrning ikkinchi yarmidan boshlab dramatik xarakterdagi ingliz-shotland balladalari butun Yevropa adabiyotiga kuchli taʼsir koʻrsatdi. Ingliz shoirlari R. Berns, S. Kolridj; nemis romantik maʼrifatchilari B. Byuger, F. Shiller, I. Gyote, G. Geyne, L. Uland; rus shoirlari V. Jukovskiy, A. S. Pushkin, M. Yu. Lermontov, A. K. Tolstoy va boshqalar balladaning ajoyib namunalarini yaratdilar. Ballada janri sotsialistik realizm metodi bilan qurollangan koʻpgina xalqlar adabiyotida keng tarqaldi. Rus sovet poeziyasida N. Tixonov balladalari ayniqsa keng shuhrat topdi. Oʻzbek shoirlaridan H. Olimjon, M. Shayxzoda, Uygʻun, H. Gʻulom va boshqalar ijodida ham balladaning goʻzal namunalarini uchratamiz. Masalan, H. Olimjonning «Roksananing koʻz yoshlari», «Jangchi Tursun», M. Shayxzodaning «Oʻrtoq Navoiy», «Kapitan Gostello» balladalari shular jumlasidandir.