Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «yotqiz» — результатов: 68

Фильтр

Словарные статьи

42
yotmoq

fl. 1. Tanani yerga (karavot, toʻshak va shu kabilarga) berib choʻzilmoq, uzala tushmoq.

Yerga yotmoq. Oʻt ustiga yotmoq.

Yoʻlchi quruq namatga yotib, ustiga koʻrpacha yopdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Hasanali sekin-gina daricha ostiga yotib, hujra ichiga quloq soldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

U kelganda, Qurbon ota oʻrnida yonboshlab yotar, Maxsum uxlab qolgan edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Kimdir chalqancha yotib ingrardi, yordam soʻrardi. — A. Ubaydullayev, Qonli izdan

2. Joyni band qilmoq, joylashmoq.

Kitob stol ustida yotibdi.

Tanchaning ustida boyning sadaf tasbehi, koʻzoynagi yotar edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Saqlanmoq; turmoq.

Koʻylak sandiqda yotibdi.

Yenglarining taxidan bu koʻylakning naftalin hidini singdirib, alla-qayerda uzoq vaqt yotgani bilinib turardi. — A. Muxtor, Opa-singillar

4. Tunamoq, uxlamoq.

Bola beshikda yotadi.

Yuring, opajon, bugun biznikida yoting [dedi Roʻzimat]. — A. Qahhor

Hali yotmoqqa vaqt erta edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. Kasal boʻlmoq, tobi qochmoq.

Bemor uzoq yotdi.

Eshitdingizmi, ulugʻ afandimning tobi qochib qolibdi. Boyoqish qattiq yotgan emish. — S. Ahmad, Hukm

Volidamiz bedom-darak ketgan ikki oʻgʻlining dard-firoqida kuyib, yotib qolibdilar. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

6. Hibsda boʻlmoq, qamalmoq.

Yotib chiqmoq.

Qani u [Yoʻlchi], sevikli aka, qayerda, qaysi zindonda yotadi! — Oybek, Tanlangan asarlar

Mirza Muhiddin tomonidan ehtiyot chorasi koʻrilganicha, bir yildan ortiqroq soʻroqsiz yotdi. — A. Qahhor, Sarob

7. Toʻxtamoq, toʻxtab qolmoq, yopilmoq.

Soat yotdi. Tramvay-trolleybuslar yotgan.

Samovar yotgan, bir chol choynak-piyola artar, hovuz boʻyidagi supada kimdir xur-rak otib uxlar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

8. Ravish va ravishdoshlar bilan birikib, ish-harakat yoki holatning doimiy, davomiy ekanligini bildiradi, masalan,, osilib yotmoq, ishlab yotmoq, qarovsiz yotmoq.

Uch xonali uy boʻm-boʻsh, huvullab yotardi. — A. Ubaydullayev, Qonli izdan

Bu eʼlonlar oldida turli kasbdagi odamlar uymalanib yotadi. — A. Muxtor, Opa-singillar

  • Yotib yemoq Biror joyda ishlamay, pul topmay, oʻz jamgʻarmasini xarjlab yashamoq. Yotib yeyishga togʻ ham chidamaydi. — Maqol
  • Yotib qolmoq 1. Uxlamoq. Karim akasinikida yotib qoldi;Odatda erta bilan va kechqurun bozori bir oz qiziydi-yu, tush paytida savdo-sotiq yotib qoladi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi;Mehri kasalxonada uzoq yotib qoldi. — A. Qahhor, Bosh-siz odam
  • Yotib qolguncha, otib qol! Oxirgi kuchingni ham ishga sol, fursatni qoʻldan bermay, harakatingni qil, maʼnosida ishlatiladigan ibora. Bezori oʻz manfaati yoʻlida hamma narsadan kechadigan yigit boʻlgani uchun, yotib qolguncha, otib qol, qabilida ish koʻrmoqchi boʻldi. — I. Qalandarov, Shoxidamas, bargida
  • Tiqilib yotibdi Toʻlib-toshib ketgan, juda koʻp. Vaholanki, respublikamizdagi barcha savdo bazalarida etik tiqilib yotibdi. — Gazetadan
Полная статья →
yot

YOT ’begona’. Qadr bilmas harindoshdan hadr bilgan yo t yaxshi (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli ya:t tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 158), keyinroq a: unli — sining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 386; Devon, III, 174; DS, 247); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga al— mashgan: ya:t > yat > yât. Bu soʻzni yav soʻziga qiyoslab, ular oxiridagi -v, -t qismlari qoʻshimcha boʻlsa kerak deyiladi (ЭСТЯ, IV, 158), lekin ya:- qismi qanday maʼno anglatishi aniq aytilmaydi (Bu qism 'qarshi tomonda boʻl-’ maʼnosini anglatgan feʼl boʻlsa kerak). 1 Qarindoshligi yoʻq; begona. . n — dedi. N. Qilichev, Chigʻiriq. Ular [Japaq va Suluv

2. Tanish boʻlmagan, notanish, begona; oʻzga, chet

Otabek oʻzi bilan koʻrishgan bundagi ikkita yot kishini tanimaganlikdan bir-bir qayta qarab, ularni koʻz ostidan kechirdi. A — Qodiriy, Oʻtgan kunlar

3. q. x. Yovvoyi, begona

Boʻyi yerdan toʻrt barmoq koʻtarilgan gʻoʻza oralariga yoyilgan xotin-qizlar.. paxta oralaridagi yotoʻtlarni termoqda edilar — S. Ayniy, Qullar

Полная статья →
yotqizmoq

fl. 1. Yotmoq 1 feʼlining orttirma nisbati.

Bemorni yotqizmoq.

Qodir uyga kirdi. Xotini bolasini allalab yotqizmoqda edi. — A. Qahhor, Qanotsiz chittak

[Bektemir] Qornidan yaralangan jangchini shinelga yotqizib, sudrab ketayotgan hamshiraga yordamlashdi. — Oybek, Quyosh qoraymas

2. Toʻshamoq, solmoq.

Sovuq tushsa, qorish-ma qotib qolib, beton yotqizish qiyin boʻladi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Полная статья →

Показать все · 42 →

Сказки

24
Aqlli bola
Устное народное творчество

Bu ertak oʻgay ona zulmiga uchragan aqlli bolaning sarguzashtlari haqida. U oʻzining zukkoligi bilan qiyin vaziyatlardan chiqib, baxtli hayot kechirishga muvaff

Aqlsizdan nodon maslahat olar
Устное народное творчество

Bu ertakda Eshchonboyning joʻxorisiga Matchonboyning tuyasi kirib ketishi va uni qanday chiqarish haqidagi voqea kulgili tarzda hikoya qilinadi. Qozining nodon

Bektemir botir
Устное народное творчество

Bektemir botir haqidagi ushbu ertakda qahramonning jasorati, sadoqati va sevgi yoʻlidagi kurashlari tasvirlangan. Ertakda yigitning qiyinchiliklarga qaramay, oʻ

Botir
Устное народное творчество

Botir ismli yigit oʻzining zukkoligi va mardligi bilan devlarni yengib, ulardan tegirmon va koʻp miqdorda un oladi. Bu ertak qiyin vaziyatlarda ham aqlni ishlat

Boʻz bola
Устное народное творчество

Bu ertak oʻgay onaning zulmidan qochib, oʻz baxtini topishga intilgan Boʻz bola va uning sadoqatli doʻstlari haqida hikoya qiladi. Ertakda muhabbat, sadoqat va

Devbachcha
Устное народное творчество

Ushbu ertakda boyning oʻgʻli botir yigitga aylanib, turli sarguzashtlarni boshidan kechiradi. U ajdarni yengib, podshoh qiziga uylanadi va oʻziga oʻxshagan ukas

Показать все · 24 →

Диалектные материалы

2
Ja:tor
Xorazm viloyati · yotqiz