Поиск

fl. 1. Gavda (tana)ning biror aʼzosi (qismi) bilan teginmoq, tegmoq.

Turtib yubormoq.

Polvon odamlarni itarib, turtib oʻtdi. — J. Sharipov, Xorazm

Toʻrt kun avval, ertalab mashina turtib ketdi. — O. Moʻminov, Xiyobondagi uch uchrashuv

2. Shunday harakat — eʼtiborni tortuv-chi, ishora qiluvchi, undovchi belgi sifatida.

Qayragʻoch tagidagi soʻrida oldiga choynak qoʻyib, yolgʻiz oʻzi xayol surib oʻtirgan ustani koʻrib, hamrohimni turtib qoʻydim. — S. Ahmad, Xazina

Aravakashning ichki holatini sezib turgan Badia chidab turolmay, darhol otasini turtdi: — Suv beraymi, ota? — Mirmuhsin, Meʼmor

— Qaytanga ikki non-xoʻr kamayadi, — dedi Bayonqul aka va etigining uchi bilan oyogʻimni turtdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

3. koʻchma Eʼtiborni tortuvchi, ogohlantiruvchi gap-soʻz, xatti-harakat qilmoq.

Karimqul ponsad hojini turtmak maqsadida: — Kengashli ish tarqamas, deganlar. Hoji akamiz oʻylashib javob bersinlar-chi, axir! — deb qoʻydi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Yigʻilish joyida oʻtdi. U kishilarni ancha turtib, changini qoqib qoʻydi xotirjamlikka berilib ketganlarning koʻzini ochib qoʻydi. — H. Tursunqulov, Hayotim qissasi

4. koʻchma Xoʻrlamoq, kamsitmoq, yerga urmoq.

Birovni nohaq turtish, xoʻrlash yaramaydi. Urgandan turtgan yomon. — Maqol

5. s. t. “Ketmoq”, “oʻtmoq”, “qoʻymoq” feʼllari bilan birga kelib (boshqa narsalar qatorida), qayd qilmoq, taʼkidlamoq maʼnosini bildiradi.

Biz yuqorida ham turtib oʻtgan edikki, Otabek na Yusufbek hojiga, na Oʻzbek oyimga va na Hasanaliga Margʻilondan tez qaytib kelish sababini aytmagan. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

biror narsa yozish niyatlari boʻlsa, xolamning oʻzbek ayollariga mutlaqo yot boʻlgan mana shu yovvoyilik odatlarini ibrat uchun qalamlari uchida bir turtib oʻtsalar. — N. Safarov, Xadicha Ahrorova

Üzeri yufka kaplı, meyveli veya kakaolu bir pasta çeşidi.SHIRINLIK TURI

ot 1. Uncha qattiq, kuchli boʻlmagan qisqa, keskin zarb.

Hoʻkizga turtki, donoga ishora kifoya. — Maqol

Bir vaqt u allakimning turtkisidan uygʻonib ketdi. — L. Tojiyeva, Mehrim sizga, odamlar

Orqaroq-da qolgan Vitya alanglab, odamlarning turtkisi yoqmay, qadam tashlardi. — R. Fayziy, Hazrati inson

2. koʻchma Biror ish, harakat va shu kabilarning boshlanishi, amalga oshishi, yuzaga chiqishi uchun qoʻzgʻatuvchi, undovchi narsa, sabab.

Bu fikrlarni aytishimga olimlar davrasidagi suhbat turtki boʻldi. — Gazetadan

Men xayolimdan dastlabki poemalarimning yara-tilishi, unga sabab boʻlgan voqealar va yozilishiga turtki boʻlgan odamlarni oʻtkaza boshladim. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

3. koʻchma Kishini xoʻrlovchi, tahqirlovchi harakat.

Yana mehnat, turtki, yupun, qish kuni och. — Gʻ, Gʻulom

Yana avvalgi doʻq-u turtki-yu tuhmatga oʻtib, Koʻcha-koʻylarda sizni zor ila hayron qiladir. — Hamza

zool. toshbaqa

ot tex. Dvigatellarning klapanlari va shu kabilarga harakat uzatib turuvchi sterjen, oʻq.

Klapan turtkichi.

fl. Turtmoq feʼlining majhul nisbati.