a slanted, slanting, squinting, crooked
Поиск
По запросу «qirin» — результатов: 135
Фильтр
Тип словаря
Словарные статьи
119
Толковый словарь узбекского языка
· ещё в 6 словарях
fl. 1. Narsaning beti(sirti)ni pichoq, kapgir va shu kabilar narsa bilan sidirmoq, tarashlamoq.
Oʻzing ham qirib qoʻygan sabziday boʻlibsan. — E. Raimov, Ajab qishloq
kapgir bilan qozonni qirar ekan, jerkib: — Hadeb yigʻi toʻgʻrisida gapirmang, — dedi. — A. Qahhor, Asror bobo
shundoqqina koʻrinadigan joyiga kimdir mix bilan qirib, Erkin, deb yozib qoʻyibdi. — S. Ahmad, Saylanma
Sigiringizning qanshariga temiratki chiqibdi, namakob surkadim, nos surkadim — boʻlmadi, pichoq bilan qirib, kerosin surkash kerakmish. — A. Qahhor, Yangi yer
2. Moʻy-tuklarni oʻtkir asbob bilan tarashlab, tagidan kesib olmoq; shu usulda tozalamoq.
Soch(ni) qirmoq.
Mahkam aka Sarsenboyning sochini ustarada qira boshladi. — R. Fayziy, Sen yetim emassan
3. Qirgʻich, qoshiq va shu kabilar asboblar bilan sidirib maydalamoq.
Turp qirmoq.
Yoshlar kabob chaynashyapti, men boʻlsa, qovunni qirgʻichda qirib yedim. — I. Rahim, Ixlos
4. Koʻplab yoki yoppasiga oʻldirmoq, qirgʻin qilmoq.
Dushmanni qirmoq. Zararkunandalarni qirib tashlamoq.
Bu qon kom desang, yana toʻkaman. Hammasini qiraman. — Oybek, Tanlangan asarlar
Baliqchi qushlar kemiruvchilarni koʻproq qiradi. — Fan va turmush
5. s. t. Koʻplab, koʻp miqdorda yigʻmoq, toʻplamoq, qoʻlga kiritmoq, oʻlja qilmoq.
Bolalar olchani rosa qiribdi.
Gaplariga qaraganda, u bir necha maktabda hisobdan dars berar va pulni kirar edi. — P. Tursun, Oʻqituvchi
- Tomogini (yoki halqumini) qirmoq Yoʻtalib yoki tomoqni xirillatib, keskin ovoz chiqarmoq. U tomogʻini qirib, gap boshladi.Saidgʻozi oʻtirganlarning diqqatini tortish uchun tomoq qirib yoʻtaldi. — S. Anorboyev, Oqsoy
Толковый словарь узбекского языка
· ещё в 6 словарях
QIR I 'yassi togʻ', 'baland tekislik'. Togʻlarda konlar, hirlarda galla behad (Habibiy). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli qïr tarzida talaffuz qilingan (Devon, I, 314; DS, 445); keyinchalik oʻzbek tilida ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïr > qir. QIR II 'chet\ 'zih'. U ehtiyotkorlik bilan koʻz h i r i n i tashlab hoʻydi-yu, .. (Sharof Rashidov). Bu 41-35 soʻz hozirgi oʻzbek tilida mustaqil ishlatilmay, odatda iboralar tarkibida qatnashadi. Qadimgi turkiy til aks ettirilgan manbalarda ham bu soʻz keltirilmagan. ССТТНda (II, 42), КРСda (493) bu soʻz nohaq ravishda qïr ( 1 baland tekislik') soʻzining maʼnolaridan biri si — fatida keltirilgan. Aslida qadimgi turkiy tilda 'chet', 'zih' maʼnosini anglatuvchi alohida soʻz boʻlgan, OʻTILda bu soʻz qir II tarzida keltirilgan
P. Tursun, Oʻqituvchi
Togʻlarda turli konlar, qirlarda gʻalla behad — Habibiy
Толковый словарь узбекского языка
· ещё в 4 словарях
ot 1. Yoʻnish, randalash natijasida hosil boʻladigan yupqa lenta yoki qipiq shaklidagi chiqit.
Yogʻoch qirindisi.
Kolya gapga aralashmay, jingala-jingala qirindilar sachratib, taxtacha ustidan randa yuritardi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
Mixaylov randalayotgan temirdan chiqqan qirindi payrahaga oʻxshab buralib yerga tushar edi. — N. Safarov, Saodatning qissasi
2. Teri, ichak va shu kabilarni qirib tozalash natijasida hosil boʻladigan chiqit.
- Ichidan qirindi oʻtmoq 1. Qattiq tashvishlanmoq, talvasaga tushmoq. Ichlaridan qirindi oʻtib ketgan boylarning maqtanishlari dehqonlarga qattiq dard qildi. — MushtumPochtachining [moʻysafidlarga] shaldiroq chervonlarni sanab berib ketayotganini koʻrgan Boʻrixoʻjaning ichidan qirindi oʻtmay qolmadi. — Mirmuhsin, Chiniqish.
Толковый словарь узбекского языка
· ещё в 6 словарях
QIRQ 'oʻttiz bilan ellik oraligʻidagi oʻnlik miqdor'. Q i r h i g a chidagan h i r h biriga ham chida (Maqol). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu soʻz asli qïrïq tarzida talaffuz qilingan (ДС, 446), keyinroq qïrq shakli yuzaga kelgan (Devon, I, 333); oʻzbek tilida ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: qïrïq > qïrq > qirq. Bu soʻz oxiridagi — (ï)q qismi feʼldan ot yasovchi qoʻshimcha boʻlsa kerak, lekin manbalarda bu yerdagi maʼnoni anglatuvchi qïr— feʼli oʻz aksini topmagan
1. snq son 40 raqami va shu rakam bilan ifodalanadigan son, miqdor. Qirq kokil - mayda oʻrilgan soch
Qirq kishi
Qirq metr gazmol
Qirq soʻm pul
Qirq tonna yuk
Qirqdan uchni ayirmoq
Bir kun tuz ichgan joyga qirq kun salom (ber) — Maqol
Qirqqa chidagan, qirq birga ham chida — Maqol
Oʻttizida er atangan qirqida sher atanar — Maqol
Bir oz sabr qilsang, qirq kokil qilib qoʻyardimki, orqangda tolbargakday hilpirardi — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar
2. etn. Kishi vafotidan soʻng oʻttiz yettinchi yoki oʻttiz toʻkqizinchi kuni oʻtkaziladigan marosim
Yoʻldosh motamsaro. Onasining janozasi, yigirmasi, qirqi, xatmi qurʼon deb ancha chiqimdor boʻlganga oʻxshaydi — Sunnatilla Anorboyev, Mehr, 1964
taql. s. Baʼzi narsalarning sinishi, ochilib-yopilishi va shu kabilardan hosil boʻladigan tovushni bildiradi.
[Oʻlmas opa] Yonboshidagi jiyda butoqchasini qirs etib sindirib oldi. — Sh. Xolmirzayev, Toʻlqinlar
Xon soat qopqogʻini qirs etib yopib, zanjirlarini chuvalashtirib, qoʻyniga soldi. — Mirmuhsin, Choʻri
sumkachasini qirs etib ochdi-da, oʻn soʻmlik chiqarib berdi. — Yu. Shomansur, Qora marvarid
U kimsa uchun bu vazifa choʻntagidagi bodomni qirs etib chaqib yeganday joʻn gap. — Mirmuhsin, Meʼmor
Сказки
13
Устное народное творчество
Uch oʻgʻilga otasidan qolgan bir xumcha oltin va ularning taqdiri haqida hikoya qilinadi. Ertakda mardlik, adolat va doʻstlikning qadr-qimmati ochib beriladi.
Устное народное творчество
Bu ertak boyvachcha yigitning pari qizga uylanishi va turmushdagi sarguzashtlari haqida hikoya qiladi. Ular yalmogʻiz kampirning changalidan qochib, koʻp qiyinc
Устное народное творчество
Doro podsho tuhmat tufayli homilador xotinini haydab yuboradi. Ayol oʻgʻil tugʻib, uni Iskandarbek deb ataydi va taqdirga tashlab ketadi. Iskandarbek turli qiyi
Устное народное творчество
Ushbu ertakda Alovuddin ismli bir yigit oʻzini hoʻkiz deb oʻylab, kasallikka chalinadi. Koʻplab tabiblar uni davolay olmagach, podshoh Ibn Sinoni yordamga chaqi
Устное народное творчество
Bu ertakda bir ota sakkiz oʻgʻli va bir qizini sinovdan oʻtkazib, ilm va davlat oʻrtasidagi farqni anglashga harakat qiladi. Dono qizining javoblari orqali oila
Устное народное творчество
Bu ertakda oʻzining soddaligi va ishonuvchanligi tufayli turli qiyin vaziyatlarga tushib qoladigan yetim bolaning sarguzashtlari hikoya qilinadi. Uning harakatl
Диалектные материалы
3
Fargʻona viloyati · ohansov
Temir, mis, kumush, tilla kabi metallni qirganda, egovlaganda tushgan mayda qirindisi.
Fargʻona viloyati · ohansop
Bilaguzuk, uzuk, yigna kabilarni egovlaganda chiqqan qirindisi
Xorazm viloyati · payraha, qirindi
Yo‘nib, yupqalangan taxta parchasi