Проект Hayot Foundation
Ру

Поиск

По запросу «kali» — результатов: 500

Фильтр

Словарные статьи

435
kal

sft. 1. Terining zamburugʻ kasalligi; koʻpincha, boshning sochli qismi va tirnoq zararlanadi; sochni toʻkib yuboradigan yuqumli teri kasalligi.

Kal yuqtirmoq. Kalni davolamoq.

2. Shunday kasalga uchragan kishi.

Kallar maxsus shifoxonada davolanadilar.

3. Boshning sochi toʻkilgan yeri.

Boshning kalini bekitib yurmoq.

-Xayr, mayli, —

dedi boshqa bir ishchi, — ularning kal boshlarini miltiq dorisi bilan davolaymiz. — S. Ayniy, Qullar

4. Sochi butunlay yoki qisman toʻkilib ketgan kishi.

Qalinroq oʻrtogʻim Aʼzam kal hamma kallar singari gapga chechan, qochiriq gaplarni gapirib, mullavachchalarni va hattoki peshqadamlarni kuldirar edi. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

Koshkiydi qoracha boʻlib tugʻilgan boʻlsam, koʻrgami, kalgami tegib, sizning taʼnangizni eshitmas edim. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha.

5. Yerning oʻt-oʻlan chiqmay qolgan boʻlagi; taqir.

Yerning kali.

6. Jun-pati toʻkilib, taqir boʻlib qolgan joy.

Poʻstakning kali. Gilamning kali.

  • Kalning nimasi bor? — Temir tarogʻi bor! Bor (odatda, arzimas) narsani qizgʻanadigan xasis odam haqida aytiladigan matal.
  • Tepa kal, tepakal 1. Bosh tepasidagi soch toʻkilib ketgan joy. Saidgʻozi Xoʻjabekovning tepa kaliga boqib, xushomadgoʻylik bilan iljaydi. — S. Anorboyev, Oqsoy;
Полная статья →
kalit

ot 1. Qulfni ochish yoki berkitish uchun ishlatiladigan metall asbob.

Uyning kaliti. Sandiqning kaliti. Eshikning kaliti.

Mamarayim afandi Teshaboydan omborlarning kalitlarini olgandan keyin, u yerdagi mollarni yaxshilab koʻzdan kechirib chiqdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Biror mexanizmni burab yurgizish, ishga tushirish uchun ishlatiladigan metall asbob.

Devor soatning kaliti. Oʻyinchoqning kaliti.

Ilhomjon tezda domkrat va kalitlarni oldi. — N. Aminov, Yolgʻonchi farishtalar

3. Gayka va boltlarni burab qattiqlash yoki boʻshatish uchun ishlatiladigan uzunchoq dastali yoki dastasiz jagʻli metall asbob.

4. Besh qatorli nota chizigʻining birortasiga qoʻyiladigan va shu chiziqdagi nota nomi va balandligini bildiradigan maxsus belgi.

5. Test sinovlarida berilgan test topshiriqlarining eng toʻgʻri javoblarini aks ettiruvchi jadval; toʻgʻri javoblar roʻyxati.

6. Biror narsaga erishish yoki uni tushuntirish (anglash), topish, egallash yoʻli, vositasi, imkoniyati.

Baxt kaliti. Gʻalaba kaliti.

Magʻrur ovoz berar odam degan soʻz! Tilsimlar kaliti uning qoʻlida. — T. Toʻla.

Hayotda shunday kishilar boʻladiki, qalb kaliti ularning qoʻlida. — Yo. Shukurov, Xalq bilan hamnafas

Hosilning kaliti deb atalmish bu boylik [mineral oʻgʻit] qor, yomgʻir ostida kuchini yoʻqota boshlagan. — X. Toʻxtaboyev, Oʻgʻitdan togʻlar

Полная статья →

Показать все · 435 →

В определениях

5

Сказки

31
Ahmoq joʻralar
Устное народное творчество

Bu ertakda Yuz Muhammad ismli kalning topqirligi va ayyorligi orqali ahmoq joʻralarini aldab, ulardan qutulishi hikoya qilinadi. Uning har bir hiylasi kutilmaga

Ajdar qush
Устное народное творчество

Yetim qiz gʻorda yashar ekan, uni ajdar qush asrab, oʻziga makon qilib oladi. Bir botir yigit ajdar qushni oʻldirib, qizni qutqaradi va u bilan baxtli hayot kec

Arab laqqi
Устное народное творчество

Kambagʻal chol Arab laqqi podshoh saroyida xizmat qilib yuradi. Uning hayoti kutilmaganda yaxshi tomonga oʻzgaradi va boyib ketadi.

Ayiqpolvon
Устное народное творчество

Uch opa-singil otalarining zolimligidan qochib, har biri oʻz yoʻliga ravona boʻladi. Kenja qiz Iqbol ayiq bilan turmush qurib, Ayiqpolvon ismli oʻgʻil koʻradi.

Besh qiz
Устное народное творчество

Ushbu ertakda besh opa-singilning sarguzashtlari, ularning mehmonnavarligi va qiyinchiliklarga duch kelishi hikoya qilinadi. Ertakda sadoqat, xiyonat va adolatn

Bulbuligoʻyo
Устное народное творчество

Zolim podshohning oltin chinori uchun Bulbuligoʻyo qushini topishga chiqqan kenja shahzoda sarguzashtlari haqida hikoya qilinadi. U oʻzining mardligi va sadoqat

Показать все · 31 →

Диалектные материалы

29
achar
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · kalit
achqich
Qoraqalpogʻiston Respublikasi · kalit

kalit

achqich
Namangan viloyati · kalit

kalit

bekashak shadabur arra
Fargʻona viloyati · bekashak shadabur arra

Chilangarlikda ustki zehiga kashak oʻrnatilmaydigan, ramkali shadaga oʻrnatiladigan arra turi

changqovuz
Fargʻona viloyati · changqovuz

Sandiq qulfi ichidagi kalit buraganda ovoz beruvchi ingichka poʻlat sim

Показать все · 29 →