fl. 1. Qattiq qismoq.
Tomogʻidan boʻgʻmoq. Galstuk boʻgʻib yuboryapti.
Safarov yugurib borib, uni boʻgʻayotgan yoʻgʻon kishining yelkasiga bir tepdi. — A. Qahhor, Asarlar
Oyshabonu, erini birov boʻgʻib oʻldirayotgandek, dod sola boshladi. — H. Gʻulom, Mashʼal
Piyoz oʻtash — xotinlarning ishi Nima boʻpti! Ariqqa oʻtirib olasiz-u, pushtadagi piyozni boʻgʻib qoʻygan oʻtni yulib tashlayverasiz. — Oʻ. Hoshimov, Ikki eshik orasi
2. Nafas olishni qiyinlashtirmoq, damini qaytarmoq.
Sovuq jonlaringni ola-dimi? Tutun boʻgʻadi-ku, eshikni ochinglar! Oybek, Tanlangan asarlar. Oʻtning harorati Ergashevning yuzini qizdirib, burqiv chiqayotgan tutun esa nafasini boʻgʻar edi. N. Safarov. Nafasni boʻgʻadigan, koʻzlarni koʻr qiladigan chang-toʻzon buluti havoni tutdi. — Oybek, Navoiy
3. Qattiq siqib, chandib yoki burab bogʻlamoq.
Qopning ogʻzini boʻgʻmoq.
— Oʻljalarimiz ham koʻpayib qoldi, — dedi qopning ogʻzini boʻgʻib — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
4. Gʻov, boʻgʻov solib toʻsmoq.
Daryoni boʻgʻmoq. Koʻchani boʻgʻmoq.
Toʻgʻon taxtasini pastga bosib, suvni boʻgʻmoqchi boʻlganida, toʻgʻonga qulf solinganini koʻradi. — N. Safarov, Tanlangan asarlar
Xalqimiz katta-katta kanallar qazib, daryolarni boʻgʻdi. — Mushtum
5. Koʻchma Iskanjaga olib, tang ahvolga solmoq yoki halok qilmoq, mahv etmoq.
Mudhish oʻrgimchak uyasi, qullik davrining mashʼum soyalari, hurlikni boʻgʻuvchi qora yuraklar! — N. Safarov, Tanlangan asarlar
Bunday paytlarda yashil koʻkat qanchalik koʻzni quvontirsa, shoʻrxok shunchalik taʼbni xira qilar, bamisoli biri hayotga talpinsa, ikkinchisi uni boʻgʻmoqchi boʻlardi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi
6. Koʻchma Toʻsqinlik qilib, oʻsishdan, rivojlanishdan toʻxtatmoq, barbod qilmoq.
Tashabbusni boʻgʻmoq.
U oʻz mayl-istagini boʻgʻmaydigan, koʻrkam ham uddaburon yigitga turmushga chiqishni oʻylaydi. — Yoshlik
7. Koʻchma Ortiq darajada asabiylashtirmoq, xunob qilmoq, diqqatini oshirmoq.
Oʻzingni ham diqqat qilma, meni ham boʻgʻma.
Hijron panjalari uning [Zulfiqorning] tomogʻidan boʻgʻa boshladi. — Mirmuhsin, Meʼmor
Kishini boʻgʻasiz, Zaynab! Gapga temirchilik yaxshi emas! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
8. Rangini, tusini xiralashtirmoq; koʻrinishini buzmoq.
Paxsa devorlar tabiat manzarasini boʻgʻib turibdi.
U
oʻrta boʻyli bir juvon boʻlib, egnidagi toʻq-qizil koʻylagi, uning ustidan kiyib olgan qora jiletkasi, boshidagi yashil roʻmoli qorachadan kelgan yuzini boʻgʻibroq qoʻygan boʻlsa ham, oʻziga xoʻp yarashgan. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
9. Ogʻirlashtirmoq, buzmoq.
Kuni bilan quyosh taptini yegan paxsa devorlar oʻzidan issiqlik chiqarib, havoni boʻgʻib qoʻyadi. — A. Muxtor, Opa-singillar
- Ovozni (yoki gapni) boʻgʻmoq 1. Tovush paychalarini zararlantirib, ovozni chiqarmaydigan yoki xirildoq qilib qoʻymoq. Yoʻtal ovozimni boʻgʻib qoʻydi;Nega birovning gapini boʻgʻasiz? Balki oʻsha qiz Mirzayevni yaxshi koʻrar? — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq solQachongacha ovozimni boʻgʻadilar, tirikman — tinchimayman, tinchimayman. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Ishtahani boʻgʻmoq 1. Ishtahani ketkizmoq. Hayot boyagiday qiltomoq boʻlib oʻtiraverdi, toʻgʻrisi, bu noyob baxt uning ishtahasini boʻgʻib qoʻygan edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha— Ishtahasini boʻgʻib qoʻyish kerak unday odamlarning, — dedi Elmurod. — P. Tursun, Oʻqituvchi