Поиск

erigan gazning birinchi pufakchalari chiqa boshlagandagi bosim. Qatlam neftining bosimi toʻyinish bosimiga tenglashgan boʻlsa, neft toʻyingan, qatlam bosimi toʻyinish bosimidan yuqori boʻlsa, toʻyinmagan deb yuritiladi. Toʻyinish bosimining qiymati neftda erigan gazning miqdori, tarkibi va qatlam bosimiga bogʻliq. Toʻyinish bosimi chuqurlikdan olingan neft namunasini tadqiq qilish va tajriba chizmalari (grafiklari) boʻyicha aniqlanadi (D-1; D-2 rasmlar). Chizmadan aniqlangan toʻyinish bosimi qiymatiga α tuzatish kiritish shart. α — gazda azot borligini aniqlaydi. Azotning eng kam miqdori toʻyinish bosimi (R_t)ni sezilarli darajada oshiradi, yaʼni: α = A/d_a - A/a_g bunda: A — neftdagi erigan gaz miqdori, m³/m³; d_a — azotning neftda eruvchanligi, m³/m³; a_g — gazning neftda oʻrtacha eruvchanligi, m³/m³, Qatlam neftining toʻyinish (bugʻ hosil boʻlishining boshlanishi) bosimi

qatlam sharoiti saqlangan holda yer qaʼridan olingan neftning hajm birligidagi massasi (g/sm³). Odatda, Q.n.z. gazsizlangan neft zichligidan 1,2—1,8 marta kam, chunki qatlam sharoitida erigan gaz hisobiga uning hajmi koʻpayadi. Zichligi 0,3—0,4 g/sm³ li qatlam neftlari maʼlum, shuningdek 1g/sm³ ga ham yetishi mumkin. Zichligi 0,850 g/sm³ boʻlganda — neft yengil, undan ortiq boʻlganda — ogʻir neft hisoblanadi. Zichligi 1 g/sm³ dan yuqori boʻlgan neftlar malta deb nomlanadi. Qatlam nefti va neft mahsulotlari zichligi 20°S temperaturada aniqlanadi va 4°S temperaturadagi distillangan suv zichligiga solishtiriladi (nisbiy zichlik $\rho^{20}_4$). Q.n.z.: $\rho_\text{k} = (\rho_\text{sep} + \frac{1}{2} \text{Gp}_\text{n})/\text{b}$, bunda $\rho_\text{k}$ va $\rho_\text{sep}$ — qatlam va ajratilgan neft zichligi, kg/m³; G — qatlam neftida erigan gazning hajmiy miqdori, m³/m³; $\rho_\text{n}$ — gazning nisbiy zichligi; b — qatlam neftining hajmiy koeffitsiyenti. Q.n.z. piknometrda, Vestfal tarozisida va areometrda oʻlchanadi. Agar zichlik areometrda oʻlchansa, unda bir vaqtda neft namunasining temperaturasi ham aniqlanadi. Agar neft temperaturasi 20°S dan farqlansa, u holda tuzatishlar kiritiladi (P.4-jadval)., Qatlam nefti zichligi

neftning qatlam temperaturasi va bosimi sharoitidagi hossalari: zichligi, solishtirma hajmi, qovushqoqligi, sirt tarangligi, gaz miqdori, toʻyinish bosimi, hajmiy koeffitsiyenti, hajmiy kengayishi va b., Qatlam nefti xossalari

bosim pasayganda qatlam nefti zarralarining koʻchishiga boʻlgan qarshilik. MPa · s (millipaskal/s)da oʻlchanadi. Q.n.q. juda muhim parametr boʻlib, neftning qatlamdagi harakati, konning mahsuldorligi, neftni chiqarib olish samaradorligi va koeffitsiyenti aynan unga bogʻliq. Neftning qovushqoqligi dinamik (mutlaq), kinematik va nisbiy (solishtirma, shartli) boʻladi. Dinamik qovushqoqlik bir-biridan 1 sm da joylashgan, 1 sm² yuzali ikki suyuqlik qatining 1 sm/s nisbiy tezlikda harakatlanishidagi qarshilik miqdori bilan ifodalanadi. Kinematik qovushqoqlik neftning dinamik qovushqoqligining maʼlum temperaturadagi zichligiga boʻlgan nisbati bilan tavsiflanadi. SI sistemasida dinamik qovushqoqlikning oʻlchov birligi m²/s. Kam parafinli uglevodorodlardan tarkib topgan neft eng kam, naftenli — eng koʻp qovushqoqlikka ega. Nisbiy qovushqoqlik neftning mutlaq qovushqoqligini suvning qovushqoqligiga boʻlgan nisbati bilan ifodalanadi. Viskozimetrda aniqlanadi. Nisbiy qovushqoqlik boʻyicha kine-, Qatlam nefti qovushqoqligi

Qatlam neftining siqiluvchanligi — bosim taʼsirida neftning oʻz hajmini oʻzgartirish qobiliyati. Bunday tavsifni miqdoriy baholashda siqiluvchanlik koeffitsiyentidan foydalaniladi. Tashqi bosim koʻpayganda suyuqlikning hajmi dastlabki hajm va bosimning oshishiga proporsional oʻzgaradi: $-\Delta\text{V} = \beta\text{Vp}$ bunda $\Delta\text{V}$ — suyuqlik hajmining oʻzgarishi; $\beta$ — siqilish koeffitsiyenti; $\text{V}$ — suyuqlikning dastlabki hajmi; $\text{p}$ — bosimning ortishi; (—) belgisi $\text{p}$ bosimning musbat ortishiga $\Delta\text{V}$ning manfiy ortishi mos kelishini ifodalaydi. Qatlam neftining oʻrtacha siqiluvchanligi deganda uning hajmini bosim 0,1 MPa ga oshganda ortish miqdori tushiniladi: $\alpha_p = -\frac{\Delta\text{V}}{\text{V}\Delta\text{P}}$, bunda $\alpha_p$ — siqilish koeffitsiyenti; $\Delta\text{V}$ — neft hajmining oʻzgarishi; $\text{V}$ — neftning dastlabki hajmi; $\Delta\text{p}$ — bosimning oʻzgarishi.

Qatlam neftining issiqlik sigʻimi