Поиск

узбекскийBurgʻulash, parmalashкаракалпакскийБурғылаўанглийскийDrilling

suv ostida joylashgan foydali qazilma konlarini razvedka qilish va ishlatish maqsadida quduqlarni burgʻilash. D.b. asosan dengiz qirgʻogʻidan bir necha kilometr masofada joylashgan neft va gaz konlarini razvedka qilish, ishlatish, yer osti konlari geologiyasi va geofizikasini oʻrganish maqsadida olib boriladi. Bu ishlar, asosan, metalldan tayyorlangan estakadalar orqali bajariladi. Estakada va yoʻl bloklari qirgʻoqda tayyorlanib, kerakli joyga kranli kemalar yordamida oʻrnatiladi. Tayanch bloklari bir-biridan 8 m masofada oʻrnatiladi va ular prolyotlar orqali mustahkam temir seksiyalar bilan amalga oshiriladi. Bu turdagi estakada yoki platformalar, asosan, shamol, toʻlqin yoki texnologik kuchlanishlar taʼsirida boʻladi. Muz boʻlaklari suzadigan dengizlarda platformalar koʻp konstruksiyali, tayanch ustunlari diametri 6—12 m qilib tayyorlanadi. Bunday ustunlar, burgʻilash va ishlatish uskunalari muzliklar, toʻlqinlar va texnologik kuchlarga bardoshli boʻlishi kerak. Platformalar Qora, Azov va Kaspiy dengizlarida qurilgan boʻlib, bu yerlarda suvning chuqurligi 10 m dan 84 m gacha boradi. Platformalar toʻlqin balandligi 14 m, shamolning tezligi 40 m/s, suv ostidagi oqim tezligi 15 m/s boʻlgan sharoitga moʻljallanadi. Platforma bloklarini oʻrnatish asosan koʻtarish kuchi 250 t boʻlgan kema kranlari orqali bajariladi. Tayanch ustunlari ogʻirligi 220 t boʻlgan yuk bilan yumshoq zaminga botiriladi, keyin mexanik bolga bilan uriladi. Chet el firmalari — «Argus Aylend» va «Shell oyl kompani» suvning chuqurligi 61—70 m boʻlgan shelflar uchun platformalar tayyorlaydi. Bunday platformalar yordamida Bermud orollari atrofida, Kanada va AQSHning arktika qismlarida burgʻilash ishlari olib borilmoqda. Platformalarning oʻrtacha ogʻirligi 1800—3620 t atrofida., Dengizda burgʻilash

Kuduk burgʻulash (parmalash)каракалпакскийҚудық бурғылаўанглийскийShink drilling

kern olinadigan burgʻilashda kolonkali doloto ishlatiladi. Doloto jinsni yemiradigan asbob (burgʻi boshchasi) va kern qabul qilgich moslamasidan iborat. Burgʻi boshchasi togʻ jinsini quduq gubi chekkasidan yemirib quduq oʻrtasida jins ustuni (kern)ni qoldiradi. Kern quduqning chuqurlashishida kern qabul qilgich ichkarisiga joylashib boradi. Kern qabul qilgich qurilmasi qobiq va kern qabul qilgichdan iborat. Qobiq burgʻi boshchasini burgʻilash birikmasi bilan birlashtirish va kern qabul qilgichni turli mexanik zararlanishdan saqlaydi. Kern qabul qilgich kernni qabul qiladi, burgʻilash vaqtida va yuqoriga chiqarib olishda uni saqlaydi. Kern qabul qilgichning pastki qismida kern uzgich va ushlab turadigan moslamalar joylashgan, yuqorisiga kern qabul qilishida siqib chiqarilgan yuvuvchi suyuqlikni oʻtkazib yuboradigan klapan oʻrnatilgan. GOST 21949—76 «Ustroystva kernopriyemnie» boʻyicha ajratib olinadigan va olinmaydigan kern qabul qilgich dolotalar ishlab chiqariladi. Kern qabul qilgichni ajratib olinmaydigan doloto b-n burgʻilashda kern qabul qilgichni yuqoriga chiqarish uchun BQBni yuqoriga koʻtarish kerak, yechilib olinadiganida ushlagich bilan faqat kern qabul qilgich yuqoriga chiqarib olinadi. Kern qabul qiluvchi moslamaning uzunligi 16 m, kern qabul qilgichniki 14,5 m. «Nedra» kern qabul qiluvchi moslama uchun sharoshkali, olmosli va qattiq qotishmali burgʻi boshchalari ishlab chiqariladi. Bular turli qattiqlikdagi togʻ jinslariga moʻljallangan. «Nedra» kern qabul qilgich qurilmasidan tashqari, diametri 212,7 mm li ajratib olinmaydigan dolotali «Silur» kern qabul qilgich ham mavjud. Konstruksiyasi «Nedra»nikiga oʻxshash. Bulardan boshqa 100 mm diametrli kern oladigan «Kembriy» moslamasi ham bor. Ajratib olinadigan kern qabulqilgichlar turli modellarda chiqariladi. Turbinali burgʻilashda bunday moslamalar kolonkali turbobur nomi bilan maʼlum. KTDZ va KTD4S kolonkali burgʻilash turbinalari ishlab chiqarilgan. TKZ va ST turidagi burgʻi boshchalari ishlatila-, Kern olib burgʻilash

Shoxsimon qiya burgʻilash

мураккаб геологик ва географик-иқлимий шароитларда қудуқларни сиқилган ҳаво оқими ёрдамида бурғилаш. Бунга разведка қудуқларини бурғилашда ҳаво аралаштирилган суюқликлардан, зарбали-айланма бурғилашда туб пневмозарбали механизмлар (тўғридан-тўғри айланиш схемаси)дан фойдаланиб бурғилаш, шунингдек, вакуумли бурғилаш (тескари айланиш схемаси), эрлифт снарядларини (суюқликни маҳаллий айланиш схемаси) қўллаб бурғилаш ва б. киради. С.ҳ.о.б.б. қудуқ кесимида бўш, бурғилаш чоғида ювувчи суюқлик таъсирида қудуқ деворидан ағдариладиган ёки доимий манфий температурали (доимий музлоқ) жинсларни ҳамда баланд тоғли ва чўл зоналарида, сув билан таъминлаш қийин бўлган жойларда қўлланилади. Қудуқни шламдан тозалашда ҳаво газсимон омил сифатида ишлатилади, у ювувчи суюқликларга қараганда қатор афзалликларга эга. Ҳаво чексиз миқдорда, ҳар қандай жойда мавжуд, қовушқоқлиги ва зичлиги жуда паст, сиқилувчандир. Унинг иссиқлик ўтказувчанлиги ва иссиқлик ютиши сувникига нисбатан паст бўлганлигидан доимий музлоқ жинсларини бурғилашни осонлаштиради. Сиқилган ҳавонинг бундай хусусиятлари қувур ташқи бўшлиғида ҳаво оқимини катта тезликда ҳаракатланишига олиб келади ва майдаланган жинсларни ер юзасига олиб чиқади. Шу билан бирга қудуқда суюқлик устунининг бўлмаслиги жинс майдаловчи ускуна ишини енгиллаштиради. С.ҳ.о.б.б.да ҳамма турдаги жинс майдаловчи ускуналар — қаттиқ қотишмали коронкалар, шарошкали долоталар ва олмосли коронкалардан фойдаланилади. Siqilgan havo oqimi bilan burgʻilash