«зиёли» бўйича 25 та натижа
сфт. Ақлий меҳнат билан шуғулланувчи; илмли, ўқимишли, маърифатли.
Қишлоқ зиёлилари.
Минбарлардан халқ зиёлилари шарафига табрик сўзлари янграмоқда. — Газетадан
— Инженерлар ҳам зиёли ҳисобланадими? — деди Ёқубжон Саидийга қараб. — А. Қаҳҳор, Сароб
от 1. Ёғду, ёруғлик, нур.
Қаердандир отилган мушакнинг кўз қамаштирувчи ёрқин зиёси тунни гўё кундузга айлантириб юборди. — Н. Сафаров, Водиллик қаҳрамон
Оромбахш тонг! Тоғ орқасидан кўтарилаётган қуёшнинг дастлабки заррин зиёлари шийпон тепасидаги шохлар, дарахтларнинг учларига тушди. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди
2. кўчма Билим, маърифат, илм; онгни ёритувчи ҳар қандай нарса.
У [китоб] инсон онгини пешлаб, зиё сари ёʻлини нурафшон қилувчи машъал эканлиги азалдан маълум. — Газетадан
[Гули:] Ғазал эрмас, бу бир меҳри гиёдур, Мунаввар айлаган дилни зиёдур. — Уйғун ва И. Султон, Алишер Навоий
Гап одамларнинг номида эмас, албатта. Гап республикада зиё тарқатиб келаётган муҳтарам ўқитувчиларимиз, уларнинг беминнат, лекин машаққатли меҳнатидадир. — Н. Сафаров, Оловли излар
3. Зиё (эркаклар исми).
от Зиёли бўлиш.
сфт. 1. Ортиқ, кўп, бисёр.
Ғужбоғда юздан зиёд хонадон бор. — Ёшлик
Ҳозиргача 2 минг тоннадан зиёд оқ олтин терган бўлажак шифокорлар кун сайин ғайратга ғайрат қўшишяпти. — Газетадан
[Хосият:] Мен сени ўз боламдан зиёд қилиб, елкамда кўтариб катта қилганман — Н. Сафаров, Шарқтонги
2. Зиёд (эркаклар исми)
от айн. Зарар.
Зиён келтирмоқ. Зиён кўрмоқ.
Сен чурвақаларнинг қўлидан келадигани шу-да! Ишга зиён етказишдан бўлакни билмайсанлар. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар
Шаҳар кўчасида тутун бурқситиб юрган машинанинг зиёни баъзан у келтирган фойдадан ҳам кўпдир. — Газетадан
сфт.
Аламли дардлари бўлар зиёда, Жафо кўрар ёʻлда пойи-пиёда. — Ойсулув
Бўлурми зулм бундан ҳам зиёда? — С. Абдулла, Тоҳир ва Зуҳра
2. кўчма Аъло, яхши.
Анаш халфа. Табиат уни баркамол этиб яратмиш: ҳусн-у малоҳати-ю ақл-у заковати бир-биридан зиёда. — С. Сиёев, Аваз
Айтиш қийин, дўстим, дафъатан: Ширинликда нима зиёда? Гўдак учун она кўксидан Ширин нарса ёʻқдир дунёда. — Э. Воҳидов, Муҳаббат
3. Зиёда (хотин-қизлар исми).
н 1. candelabra
2. object-of-desire
а shining, beaming, light
от 1. Тантанали меҳмондорчилик, банкет.
Зиёфат охирлади. Оқшом тушиб, зиёфат яримлаганда, ҳовлиқиб ҳудайчи кирди. — С. Сиёев, Аваз
Жўраларингни чақириб, зиёфат қилиб бер, жили яланғоч бўлиб қолмассан [деди бригадир] — . С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди
2. Умуман, меҳмондорчилик, меҳмон қилиш.
Ҳакимбойвачча бир катта хитой лаганда уйилган қирғовул, каклик гўшти қовурмаси билан [элликбошини] зиёфат қилди. — Ойбек, Танланган асарлар
3. Таом, емак; егуликлар.
Шоназар зиёфат келтирди. Ҳакимжон билан Зевархон шу вақт-да хуржундан шахматни олиб, эрмак қилиб ўйнаб ўтиришди. — Тоҳир ва Зуҳра
Шунча еган зиёфатинг бас энди. Жонинг бўлса, ўзинг қилгин амалинг. — Баҳром ва Гуландом
от Илм тарқатувчи, маърифатпарвар, билим тарғиб қилувчи.
Кутубхонанинг ўзида зиёкорлар улуғ саналарга китоб кўргазмалари ўтказишмоқда. — Газетадан
Зиёкор ўқитувчи мудом порлаб нур бермоғи, ўз зиёсидан авлодни баҳраманд қилмоғи лозим. — Р. Усмонов, Одобнома
сфт. айн. Зарарли.
Зиёнли иш. Зиёнли ҳашарот. Чекиш зиёнли.
от 1. дин. Муқаддас жойларга, мозор ва қабристонларга бориб сиғиниш.
Шунинг учун чинорнинг зиёратига атроф-теваракдан ҳар йили тумонат одам келиб кетади. — А. Мухтор, Чинор
2. Ҳурмат ёки расмият юзасидан кекса, табаррук кишилар, ҳурматли зотлар ҳузурига ташриф буюриб, уларнинг ҳолидан хабар олиш, уларни муборакбод қилиш.
— Отамни зиёрат этгали келиб эдим, — деди Аматжон. — С. Сиёев, Ёруғлик
— Мирзо Анвар инимга худо мартаба ато қилган эмиш деб эшитдим, — деди Сафар бўзчи, — пиримни зиёрат қилай, деб келяпман. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён
от Зарар етказувчи, зараркунанда.
Сизга бошқа одамлар тўсқинлик қилди, бўлмаса, бундай зиёнчилар, хушомадгўйларни уриб, патини тўзитиб юборар эдингиз! — А. Қаҳҳор, Мунофиқ
сфт. Зарарсиз, безиён.
от Зиёда бўлиш.
от Зиёнли бўлиш.
от дин. Муқаддас жойларга зиёратга борган ёки борувчи киши.
Дарвозани тақиллатиб чарчаган зиёратчилар қўшни томондан ошиб, дарвозани очдилар. — У. Исмоилов, Сайланма
У мозорга теварак-атрофдан зиёратчилар турли-туман назр-ниёзлар ва шу жумладан егулик нарсалар кўп келтирар эканлар. — С. Айний, Эсдаликлар
Шаҳарларнинг маъмуриятлари зиёратчиларнинг мамнун бўлиши учун барча тадбирларни кўрмоқдалар. — Газетадан
от 1. Зиёрат қилинадиган муқаддас жой, табаррук қадамжо (азиз-авлиёларнинг мақбараси ёки туғилган, яшаган жойи).
Занги бобо зиёратгоҳи бир мақбарадир. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари
Кеча-кундуз зиёратгоҳ гавжум бўлар одамга. — У. Исмоилов, Сайланма
2. Кишилар кўп борадиган, йиғиладиган мўтабар жой.
Бегимқул ўзбек ўғлони бўлса ҳам, унинг қони Белоруссия тупроғига тўкилди. Шу боисдан унинг қабри белоруслар учун зиёратгоҳга айланди. — Н. Сафаров, Оловли излар
от Зиёнчи бўлиш одати.
от Зиёни ёʻқлик, безарарлик.
