ot 1. Odam va hayvonlarda davriy yuz beradigan fiziologik holat (Uyquda nerv sistemasi, asosan, bosh miya poʻstlogʻining faolligi pasayadi, ong, muskul tonusi va sezuvchanlik susayadi).
Qattiq uyqu. Shirin uyqu. Uyqum keldi. Uyqu arslonni ham yiqitar. — Maqol
Gʻulomjonning uxlab qolganini ham, uyqusida shirin tushlar koʻrayotganini ham bilmaydi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
Doridan ichgandan keyin yurak siqilishi kamayib, uyqusi ham bir oz yaxshilandi. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil
Ishtaha yoʻq, uyqu buzilgan, boshim ari toʻldirilgan qovoqdek guvullagani-guvullagan. — X. Toʻxtaboyev, Shirin qovunlar mamlakati
Koshona egalari [roʻzada] salqin xonalarda yotib, uyqu bilan jon saqlashni odat qilganlar. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar
2. koʻchma Hayotdan toʻxtagan, harakatsiz, shovqin-suronsiz, tinch holat (tabiat hodisalari va shu kabilarga nisbatan).
Ona tabiat, ertangi kurash oldidan miriqib dam olishga chogʻlangan pahlavonlarday, ogʻir uyquga choʻmgandi. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil
Dov-daraxtlar qish uyqusidan uygʻonib, bahorni olqishlaydilar. — Gazetadan
Asrlar uxlagan sahro uyqusin Mahv etdik, bir yoʻla ayladik bedor. — Gʻayratiy
- Abadiy uyqu Balki abadiy uy-qudamisan, Saltanat! — S. Ahmad, Hukm
- Koʻzi uyquga ketmoq Koʻz yumilib, uyqu(si) boshlanmoq. Qoʻchqor bilan Akmalni topib, yumshoq poxolga choʻzildi, koʻzi uyquga ketarkan, oʻzicha jilmaydi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa
- Koʻziga uyqu kelmoq Uyqu bilan koʻzlar yumilmoq, uyqu tortmoq. Tun yarim kechadan ogʻgan, Nodirning koʻziga uyqu kelmasdi. — S. Yunusov, Kutilmagan xazinaKoʻzlariga uyqu kelgan shogird bola mushi ipni qir-qir choʻzib, qatim tortar — Oybek, Tanlangan asarlar
- Koʻz(i)da uyqu yoʻq Uyqu kelmagan, uyqusiz holatni bildiradi. Xayoliy bir ishq bilan Koʻzlarimda uyqu yoʻq. Mirtemir.
- Mast uyqu Rohatli qattiq uyqu. Toʻpaniso bir tekisda nafas olib, mast uyquda yotar edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
- Noz uyqu Bir kuni ana shunaqa noz uyquda yotgan ekanman, Bemor Bakirov, ukol! degan tovushdan uygʻonib ketdim. — S. Siyoyev, Yorugʻlik
- Uyqu bermaslik Uxlashga qoʻymaslik, uxlatmaslik. Shu-shu boʻlib, bu yigitning surati, uning mayin jilmayishi Shahzodaga uyqu bermay qoʻydi. — K. Yashin, Hamza
- Uyqu bosmoq Uyqu oʻz taʼsiriga tortmoq. Yana ortiq turib qolinsa, uyqu bosib, sovib qolishdan qoʻrqqan aravakash: — Maymanaga yetib olgach, karvonsaroyda uxlab, yaxshilab dam olamiz, — dedi. — Mirmuhsin, Meʼmor
- Uyqu yoʻq Uyqu(si) kelmaydi, uxlamaydi. Uyqusi yoʻq, halovati yoʻq, Qaygʻu ezar, erk ularga yot. — GʻayratiyQizda uyqu yoʻq. Uning badani qizigan yuragi shiddatli uradi. — Oybek, Tanlangan asarlar
- Uyqu olmoq Uyqu oʻz taʼsiriga tortmoq. Ertadan kechgacha yaylov dalada tinmay oʻynab charchagan shoʻx bolalarni bir lahzada va birdan uyqu oldi. — Oybek, Tanlangan asarlarKechasi bilan uyqu olmadi, koʻzimni yumib, Soʻnagulni koʻz oldimga keltirib gaplashib chiqdim. — A. Muxtor, Davr mening taqdirimda
- Uyqu tang qilmoq Uyqu talabi kuchaymoq. Nihoyat, kuta-kuta uyqusi tang qilgach, oʻrniga choʻzilib uxlab qolganini oʻzi ham sezmay qoldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
- Uyqu elitmoq Koʻp oʻtmay Meʼmorni uyqu elitdi — Mirmuhsin, Meʼmor
- Uyquga bormoq Tuhfa birdan xoxolab yubordi. Bu kulgidan uyquga borgan qizlardan baʼzisi choʻchib ketdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon
- Uyquga ketmoq Uyqu holatiga oʻtmoq, uxlab qolmoq. Butun badanim zirqirab, oʻringa kiribman-u, salda uyquga ketibman. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil
- Uyquni olmoq Uxlamoq, uxlab turmoq. Rosa uyquni oldik.
- Uyqusi kelmoq Uyquga xohish, ehtiyoj uygʻonmoq. Kamoliddin uyqusi kelmasa ham, oʻringa kirib yotdi. — Oʻ. Usmonov, Sirli sohil
- Uyqu(si) oʻchmoq Uyquga xohish, talab holat(i) tarqamoq, yoʻq boʻlmoq. Oʻringa yotganda, tezroq tong otishini kutib, horgʻinligiga qaramay, uyqusi oʻchib ketdi. — Oybek, Tanlangan asarlarKechasi poyezdda uxlamagani uchun mizgʻib olgisi kelardi. Yechinib oʻtirmasdan, darrov yotdi Ammo endi uyqusi oʻchib ketdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol
- Uyqusi qochmoq Uyqu tark etmoq, uyqusi oʻchmoq. U kechasi bilan toʻlgʻanib chiqdi, uyqusi qochdi — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otgunchaTemirjon allamahalgacha uyqusi qochib, Usmonali otaning Hilol aka haqidagi gaplarini eslab yotdi. — J. Abdullaxonov, Oriyat
- Yarim uyqu Chala uyqu, uyquli-uyqusiz holat. Ana shunday kunlarning birida Shirmonxon yarim uyqu, yarim xayol orasida darvoza taqillaganini eshitdi. — S. Zunnunova, Olov
- Qush uyqusi Tez-tez uygʻonish bilan boʻladigan, yengil-yelpi, qisqa uyqu. — Qush uyqusi, —dedi ona. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar