Поиск

ot 1. Dasturxon, sochiq, darparda, roʻmol kabi buyumlarning chetiga-hoshiyasiga tikiladigan yoki shu gazmolning oʻzidan titib chiqarib yasaladigan bezak; gajim, popuk.

Dasturxon shokilasi.

Islom barlos qalpoqli boshini ogʻir tebratdi-da, koʻzini chodirning koʻrkam uqalari, rang-barang ipak shokilalari osilib turgan shipga tikdi. — Oybek, Navoiy

[Latofat] Parda shokilasiga tirmashayotgan kapalakni koʻrdi. — S. Karomatov, Hijron

2. Baʼzi buyumlarga bezak uchun osib qoʻyiladigan shu shakldagi taqinchoqlar.

Oʻrtaga osilgan katta qandilning asosi zarhaldan boʻlib, elliklab lampochkalar va minglab billur shokilalar unga zeb berib turardi. — T. Jalolov, Oltin qafas

sft. Shokilasi bor, shokila bilan bezatilgan.

Shokilali dastroʻmol.

nos kadisidan shokilali tiqinni shoshilmay oldi, kaftiga nosdan solib, tilining ostiga otdi. — K. Yashin, Hamza

Shiftda oppoq shokilali bahaybat qandil, toʻrda devor baravar garnitur — S. Siyoyev, Otliq ayol

sft. ayn. Shokilali.

Beliga shokilador shoyi chilvir bogʻlab yurar, choʻqqi soqoli istarasini yana ham issiq qilib koʻrsatardi. — J. Abdullaxonov, Xonadon

kuchli elektr tokiga nisbatan organizmning qon aylanishi, nafas olish, modda almashinuvi va boshqa tizimlarning xavfli buzilishi bilan javob beradigan reaksiyasi. Shok holati bir necha oʻn daqiqadan bir kecha-kunduzgacha davom etishi mumkin. Bundan

katta yoshdagilarda tana yuzasining 15% dan ortigʻini, bolalarda esa 5 dan 10% gacha jarohatlaydigan chuqur kuyishda yuzaga keladigan klinik belgi. Uning patogenezi asosida qonning quyulib qolishi, kuyish nekrozi zonasida zaharli moddalarning hosil boʻlishi va boshqalar yotadi.

sft. Biror narsadan mamnun, quvonchga toʻla; xursand.

Koʻngli shod. Shod boʻlmoq.

Sochlarin boʻynimga bogʻlab, Shod erurman bu kecha, Qoʻy, chamanlardan, sabo, Gul atrini tarqatmagil. — E. Vohidov

Choʻntagining qayeridadir asrab yurgan oʻttiz soʻmlikni onasiga berarkan, Boltaboy oʻzida yoʻq shod edi. — J. Sharipov, Saodat

Triangular-shaped device for stopping (blocking) the wheels, placed under the wheel (on both sides) to prevent the car from moving

ot 1. ayn. Podsho(h).

Eron shohi. Shohning qizi.

Shoh bolasiga — yurt va sipoh, darvesh bolasiga masjid-u xonaqoh kerak. — Oybek, Navoiy

Oʻylama, oʻlguncha har kim bu razolatda ketar, Shohlar bir kun gado, bir kun gado shahzoddur. — Hamza

2. Shaxmat oʻyinida: eng asosiy figura.

Bir vaqtning oʻzida raqib shohiga va donalaridan biriga hujum qilish ikki yoqlama zarbaning eng koʻp uchraydigan xilidir. — M. Muhiddinov, Shaxmat

3. Shaxmat oʻyinida: biror dona bilan bevosita raqibning shohiga qilinadigan hujum; kisht.

Shoh berib mot qilmoq.

Mirza Muhiddin qaltis bir shoh berib, Muxtorxon oʻylanib qoldi. — A. Qahhor, Sarob

4. s. t. Qarta oʻyinida: tojdor chol rasmi tasvirlangan, kuch jihatidan tuzdan keyin turadigan qarta.

5. koʻchma Narsa yoki kimsalarning eng yaxshisi, sarasi.

Qushlar shohi — burgut.

Necha yuzlab taomlar orasida palov milliy pazandalikning shoh taomi hisoblanadi. — K. Mahmudov, Oʻzbek tansiq taomlari

Shoh qiz, shakar qiz, qizlarning guli, Qoshlaringni koʻrsatgil, men uning quli. — S. Ayniy, Doxunda

Bir yulduzdir yetti koʻkda — falakda, Koinotning mashʼaliga oʻxshatdim. u dunyoga taqdim qildi shoh asar, Men ham unga shu dostonni yaratdim. — M. Shayxzoda

6. Baʼzi soʻz birikmalari tarkibida “bosh“, “asosiy“, katta degan maʼnolarni bildiradi (bunday soʻz birikmalarining baʼzilari qoʻshma soʻzga aylangan va aylanmoqda).

Shoh koʻcha. Shoh bekat.

Sirdaryo toʻsilib, shoh toʻgʻon qurildi. — Gazetadan

ot tib. Nihoyatda kuchli, favqulodda taʼsirotlar (ogʻir jarohat, kuyish, miokard infarkti, buyrak sanchishi, mos boʻlmagan qon quyish, ruhiy kasallik va shu kabilar) natijasida markaziy nerv sistemasi, qon aylanishi, nafas sistemalari faoliyati hamda moddalar almashinuvining keskin buzilishi bilan ifodalanadigan, hayot uchun xavfli ogʻir patologik jarayon.

ot Yungdan toʻqilgan qalin mato, yung gaz-lama.

Shol bozori.

Bu boshiga sholdan salla oʻraydi. — Fozil shoir

Ikki qiz chayqalgan choynak-piyolalarni, tuya yungidan toʻqilgan shol dasturxonga oʻralgan nonlarni keltirib, mehmonlar oldiga qoʻydilar. — S. Ayniy, Qullar

Shamollatdi mollarin, Ipak-baxmal, shollarin. — Q. Muhammadiy

ot 1. Quyosh botib, qorongʻilik tusha boshlagan payt va shu paytda oʻqiladigan namoz.

Odamlar tashqariga chiqqanda, shom qorongʻisi choʻkkan edi. — S. Karomatov, Soʻnggi barxan

Anzirat bilan Anorxonning sariq va koʻk roʻmollarigina shom qorongʻisida sharpaday miltillardi. — Oybek, Oltin vodiydan shabadalar

2. Quyosh botgandan boshlab, magʻrib ufqidagi qizil shafaq koʻrinmay qolguncha oʻqiladigan namoz (besh vaqt namozning toʻrtinchisi).

Shomni oʻqigandan keyin Anvar Sultonali mirzodan izn olib chiqdi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Machitdan shom azoni eshitildi. Supadagilar bahsni toʻxtatib, tahoratga qoʻzgʻalishdi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

3. koʻchma Qorongʻilik

Hovliga shom tushdi. Avaz derazani ochib Jumaniyoz! deb chorladi. — S. Siyoyev, Avaz

ot 1. Erishilgan hurmat, obroʻ, sharaf, shavkat.

Senga doʻst boʻlib ortdi Shon ila shuhratimiz. — Gʻayratiy

Yaralangan Vatan tomiriga Quydi issiq yurak qonini, Shu muqaddas yer zamiriga Qoni bilan yozdi shonini. — T. Toʻla

2. Mashhurlik holati; dovruq, dong, shuhrat. Paxta terib oʻtar uzun kun, Oshib toʻlar uning plani, Ishi boʻlar uning ovoza —

Doston boʻlar dongi va shoni. — H. Olimjon

Hayotga yomon yoʻlni qoʻyib, yaxshi yoʻldan borish — adabiylik yoʻlidir. Shu yoʻldan borgan kishining nomi oʻchmaydi, uning shoni umridan uzoq yashaydi. — M. Ismoiliy, Odamiylik qis-sasi

3. Gʻurur, faxr.

Paxta — bizning shonimiz.

Qaynab toshsin neft buloqlari, Neft mamlakatimizning shonidir. — Yo, Mirzo

qoʻrqitmoq, hurkitmoq, haydamoq (qushlarn; tarqatib yubormoq)

ot esk. Uchi orqaga qayrilgan tigʻli qilich.

[Mingboshi] Shop-u kamarini belida koʻrib, biram quvondi, biram quvondiki, shopini avaylab koʻzlariga keltirdi-da, toʻtiyo qilib koʻzlariga surtdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

sft. 1. Meʼyoridan ortiq tuz solingan, taʼmi oʻt-kir (ovqat, taom haqida).

Shoʻr ovqat. Palovni shoʻr qilib qoʻymoq. Achchiq-chuchukni shoʻr qilib yubormoq.

[Qodirjon:] Hali osh vaqtida, oshning tuzini past qilib qoʻyib-san yoki shoʻr qilib qoʻyibsan, deb bahona qilaman-da, katta janjal chiqaraman. — Hamza, Tuhmatchilar jazosi

2. Tuzlangan.

Shoʻr baliq. Shoʻr karam.

3. Tarkibida tuz moddasi koʻp boʻlgan, shoʻr bosgan.

Shoʻr dengiz. Shoʻr koʻl. Shoʻr tuproq. Shoʻr suv.

Ayniqsa, erta bahorda boronalash shoʻr yerlarda katta foyda beradi. — Gazetadan

4. ot Tuproq tarkibida tuzning koʻpligidan yer betida hosil boʻlgan tuz moddasi.

Yerning shoʻrini yuvmoq.

Yerda hali shoʻr koʻp. Sotiboldi otam ham mening fikrimni tasdiqlayaptilar. — N. Safarov, Xadicha Ahrorova

Oʻrmonjon shoʻr bosgan yerdan ilon izi boʻlib oʻtib, toʻqayga kirib ketgan tuproqtepani qamchining sopi bilan koʻrsatib: — Kanal! — dedi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

5. Terning ust-boshga tepishidan kiyimda hosil boʻladigan tuz, oq dogʻ.

Erta-yu kech tosh maydalab yelkalarini bir ellik shoʻr bosgan yigitlar [darvishga:] Yoʻlingdan qol-ma! deyishibdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

Ot yoʻrttirib Yusuf Madyorov kelib qoldi. U hamon temiryoʻlchi kiyimida — egnida qora kitel, terining shoʻri yelkasida oqarib yotardi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

pt, pp of SHOOT

taql. s. Suyuqlikning shiddat bilan tez tushishida hosil boʻladigan tovushni bildiradi.

1. n 1. koʻrsatuv, namoyish

2. koʻrgazma

3. tashqi koʻrinish, zohiriy tomon

4. spektakl

2. v showed; showed, shown 1. koʻrsatmoq, namoyish qilmoq

• show one's teeth irjaymoq, tirjaymoq

2. koʻrsatmoq, namoyon qilmoq (hissiyotni)

he showed me great kindness u menga ulkan hayrixohlik koʻrsatdi

3. kuzatmoq, kuzatib qoʻymoq

4. koʻrinmoq, chiqmoq, paydo boʻlmoq

• show in kirgizmoq, boshlab kirmoq (uyga)
• show off oʻzini koʻz-koʻz qilmoq, oʻzini koʻrsatishga urinmoq, maqtanmoq; firib bermoq, koʻzboʻyamachilik qilmoq
• show round koʻrsatmoq, tomosha qildirmoq (shaharni, muzeyni, uyni va hkz.)
• show up 1) oshkor qilmoq, fosh qilmoq, ochib tashlamoq; 2) kelmoq; has my friend shown up yet? doʻstim allaqachon keldimi?; he never showed up at the theatre u umuman teatrga kelmadi

ot 1. Oʻsimlik, daraxt yoki buta tanasidan yon-beriga oʻsib chiqqan oʻsimta.

Daraxtning shoxini kesmoq.

Keldi yoz chogʻi, Mevalar pish-di. Olmalar shoxi Egilib tushdi. I. Muslim.

Ha, Qodirovga ishlaring tushmabdi, sizlar daraxtning shoxida boʻlsalaring, men bargida yuraman. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

2. Sinib tushgan, kesilgan novda, butoq yoki shox-shabba.

Shoxlarni yoqmoq.

Raxnalariga yantoq va shox bosilgan past devor-li hovlilarning buzilgan uylari tashqaridan koʻrinib turar edi. — S. Ayniy, Qullar