Поиск

ot 1. Shoʻx xatti-harakat, xususiyat, xislat.

Notanish boʻlsa-da, ona-kelinchak Koʻksida yashnagan shu farzand-chechak, Qiyqirib, talpinib, orttirdi ixlos, Qiligʻin, shoʻxligin sevib qoldim rost. — Yo, Mirzo

Toʻlqinjon hazil va shoʻxlikda, har xil oʻyinlar va qiziqchilikda hammani oʻziga qaratardi. — F. Musajonov, Huri

2. Nojoʻya odob-axloq chegarasidan chiquvchi xatti-harakat, toʻpolon.

Men qizlik vaqtimda u xavflandi, mendan qochishga intildi. Bu yaxshi boʻldi Shoʻxlikka berilib, oʻzimni behuda sharmanda qilgan boʻlar edim. — Oybek, Tanlangan asarlar

ot 1. Oʻsimlik, daraxt yoki buta tanasidan yon-beriga oʻsib chiqqan oʻsimta.

Daraxtning shoxini kesmoq.

Keldi yoz chogʻi, Mevalar pish-di. Olmalar shoxi Egilib tushdi. I. Muslim.

Ha, Qodirovga ishlaring tushmabdi, sizlar daraxtning shoxida boʻlsalaring, men bargida yuraman. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

2. Sinib tushgan, kesilgan novda, butoq yoki shox-shabba.

Shoxlarni yoqmoq.

Raxnalariga yantoq va shox bosilgan past devor-li hovlilarning buzilgan uylari tashqaridan koʻrinib turar edi. — S. Ayniy, Qullar

погов.неодобр. (букв. от сытости и озорство), ≈ с жиру беситься.

От сытости и озорство., Аналогия: С жиру собака бесится, а человек дурит.

«Toʻqlik—shoʻxlik» degan bir gap bor,—dedi Navoiy oʻz haqiqatiga ishongan tovush bilan.— Baʼzan ortiqcha toʻqliq va bekorchilik yangi orzular, havaslar tugʻdirur. Siz yigitlaringizga kengash beringki, ular ifrat may ichmasinlar, aysh-ishratga ifrat shoʻngʻimasunlar. У народа есть поговорка: «Сытый с жиру бесится»,— сказал Навои тоном человека, убежденного в своей правоте.— Посоветуйте вашим джигитам не пить слишком много вина и не предаваться чрезмерно наслаждениям. — Ойбек, Навоий.

sft. Poyasidan shox oʻsib chiqqan; sershox.

Shoxli daraxt. Shoxli gʻoʻza.

a horned

Shahrud

sft. Shoxi, butogʻi yoki novdasi boʻlmagan, shox-shabbasi kesilgan.

Shoxsiz daraxt.

ot Bir necha paykalga suv beradigan asosiy dala arigʻi.

— Hozircha marza tekislab, shoxariq chopyapmiz, — dedi Komiljon Murodovaga. — I. Rahim, Ixlos

sft. 1. ayn. Shoʻx.

Balki gʻamgin bir zotdir u, balki shoʻxchan bir ayol. — A. Oripov

Muniraning xatti-harakatlarida, shoʻxchan boqishlarida nazokat, joziba bor edi. — E. Usmonov, Yolqin

Daryo shu yerga kelganda ancha torayib, shoʻxchan oqadi. — J. Abdullaxonov, Xonadon

Shoʻxchan va bosiq taronalar ijodkorlaridan biri — talantli yosh bastakor-sozanda Salohiddin. Toʻxtasinovdir. — Gazetadan

2. koʻchma Rangi koʻzga tashlanib turadigan, ochiq rangli, rangdor (gazmol haqida).

Shoʻxchan gulli yumshoq poyandoz-gilam toʻshalgan zinapoyadan tushayotganlarida, Tamanno Toʻlani yengidan ushlab: — Hov ana, togʻamlar turib ilar, — dedi. — M. Ismoiliy, Bizning roman

sft. ayn. Shoʻxchan.

fl. Shox, butoq chiqarmoq, shox otmoq (oʻsimlik haqida).

Zokir ota gʻoʻza shoxlasa, koʻsak koʻpayadi, degan fikrga qoʻshildi, lekin hosil ortadi, degan fikrni rad qildi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Toʻrt yigit birdan toʻrt tarafga shoxlab ketgan, quchoqqa sigʻmaydigan yongʻoqlarga chiqib, uzun xoda bilan qars-qars qoqa berdi. — Oydin, Yamoqchi koʻchdi

ot 1. Katta suv yoʻlidan tarqalgan kichik suv yoʻllari: kanal, ariq va ariqchalar.

Kanal shoxobchasi. Ariqdan shoxobchalar chiqarmoq.

Xorazm irrigatorlari bu daryoning [Amudaryoning] quyi oqimida yangi-yangi shoxobchalar bunyod etayotirlar. — Z. Satiyev, Tuyamoʻyin kanali

2. koʻchma Bir turdagi tashkilot, korxona va shu kabilar majmui.

Temir yoʻl shoxobchalari. Savdo shoxobchalari.

fl. Shoxlamoq feʼlining majhul nisbati.

fl. Shoxlamoq feʼlining orttirma nisbati.

ot 1. Daraxt yoki butaning shoxlari hamda shoxlardan iborat qismi. Shox-shabbalarni kesmoq.

Yel ketma-ket boʻkirar, bunga chiday olmagan shox-shabbalar qars-qars sinar, keksa yogʻochlar gʻiyq-gʻiyq etib, yolvorish ovozi chiqarar edilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Shunday shoxlardan iborat oʻtin; quruq shoxchalar.

sft. Shoʻxlik bilan ish tutadigan, gapirganda yoki biror ish qilganda istihola qilib oʻtirmaydigan.

Shoʻx-shatir shum bola bu yerda yoʻq edi. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

ot ayn. Shoʻxchanlik.

fl. Shoxlatmoq feʼlining majhul nisbati.