Поиск

ot 1. Biror zarba, oʻq, uchqun va shu kabilardan saqlanish uchun metalldan qilingan yoki biror qurolga oʻrnatilgan toʻsiq; himoya qalqoni.

Zambarak shchiti.

Ahmadjon pulemyotning qabzasini mahkam ushlagan holda, shchitning teshigidan dushmanni kuzatar, aftidan, sherigining soʻzini eshitmas edi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Egniga kombinezon kiyib, qoʻliga elektrosvarka shchitini ushlab turgan [Samad akaning] yuzi menga juda tanish edi. — S. Ahmad, Iqbol chiroqlari

2. tex. Gidrotexnika inshootlarida: toʻgʻonning suv oʻtkazadigan, surilib ochiladigan yoki yopiladigan temir darvozasi.

Energetika va avtomatika instituti xodimlari kanallardagi suv sathi va oʻtayotgan suv miqdorini, shchit va zatvorlarning holatini avtomatik aniqlovchi asboblar yaratdi. — Gazetadan

3. Namoyish qilish uchun biror eksponat oʻrnatilgan yoki surat solingan katta yupqa taxta.

Yosh ishchilar gazeta sahifasi tasvirlangan katta shchitni koʻtarib olishgan. — Gazetadan

4. maxs. Biror asbob yoki narsa oʻrnatilgan taxta.

Elektr schyotchigining shchiti. Ut oʻchiruvchi asboblar shchiti.

Yemek pişiren kimse, ahçı.OSHPAZ

ot 1. Mehnat bilan shugʻullanuvchi, oʻz kuchi bilan hayot kechiruvchi shaxs; mehnatchi.

Shu yoʻsin ariq qazila boshlandi. Lekin ishchi koʻp, oziq-ovqat yoʻq edi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Biz — ishchimiz, mehnatchimiz, Biz ham inson oʻgʻlimiz. — Hamza

2. Korxonalarda jismoniy mehnat qiluvchi (ishlovchi) shaxs; moddiy boylik yaratuvchi ijtimoiy guruh vakili.

Zavod ishchisi. Qurilish ishchisi. Temir yoʻl ishchisi.

Ishga qabul qilishda sinab koʻrish — ishchi yoki xizmatchining unga topshirilayotgan ishga muvofiqligini tekshirib koʻrishdir. — Gazetadan

Eʼzozli oʻquvchim (balki paxtakor, ehtimol, ishchisan, balki ziyoli). — A. Sher

ot Rahbarlik qiluvchi; boshliq. rahbar.

Ming qoʻshchiga bir boshchi. — Maqol

Yomonlarga boshchi boʻlguncha, Yaxshilarga qoʻshchi boʻl. — Maqol

Ilgari ham chorakorlarga boshchi edim. — N. Safarov, Olovli izlar

ot 1. Qoʻsh haydovchi kishi.

Yer haydashga chiqqan qoʻshchilarning kuylagan ovozlari eshitilib, meni oʻz tomoniga tortdi. — S. Ayniy, Esdaliklar

2. tar. Feodal-boylarga yollanib ishlovchi kambagʻal dehqon; qarol, chorakor, batrak.

Ming qoʻshchiga bir boshchi. — Maqol

Oʻzining yer haydash anjomlariga, hoʻkiz kabi ish hayvonlariga ega boʻlib, haqini kelishgan holda, zamindorlarning yerini haydaydiganlar qoʻshchilar deb nomlangan. — Fan va turmush

3. tar. Batrak, qarol, chorakor va kambagʻal dehqonlar manfaatini himoya qilish uchun tuzilgan, 1919-1930 yillarda faoliyat koʻrsatgan kasaba tashkiloti.

Stol yonida komissiya aʼzolari, qoʻshchi faollari oʻtirdilar. — A. Qahhor, Sarob

ot Qushchilik bilan shugʻullanuvchi kishi.

Barışı seven.TINCHLIKSEVAR

ot s. t. Izvosh haydovchi yoki uning egasi.

Yarim kechada eshik taqilladi. Chiqib ochdim, qari izvoshchi men bilan juda hazilkash. — Oybek, Tanlangan asarlar

ot 1. Kuchi va epchilligini namoyish qilish maqsadida kurash bilan shugʻullanadigan, kurash tushadigan shaxs, sportchi.

Ikkovi, goʻyo usta kurashchilarday, bellarini egib, boʻyinlarini bir-birining yelkasiga qoʻyganlari holda, ayiqday tebranishib, davrani aylandilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Oʻz maqsadi, gʻoyasi yoʻlida faol harakat qiladigan, bunga monelik qiluvchi gʻovlarni yengish uchun olishuvga, hatto dushmanga qarshi jang qilishga ham tayyor boʻlgan shaxs.

Ahmad Sobirni isyonkor, hayotdagi bir xillikka, rangpar va turgʻun muvozanatga qarshi kurashchi sifatida tasavvur qilgandi. — F. Musajonov, Himmat

Hamyoni zoʻrlarning hokimiyatini parchalashga bel bogʻlagan kurashchilarga tabiiy bir ichki intilish bilan yaqinlashdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

ot Retush qiluvchi, retushlovchi kishi.

1. Yalan, asılsız, bıktırıcı sözlerle karşısındakini rahatsız eden, palavracı.SARTAROSH

2. Karşısındakini bıktırıncaya kadar lafa tutma huyu olan (kimse).

ot s. t. Biror ish bilan shugʻullanuvchi, biror vazifani bajaruvchi; ishchi, xizmatchi.

Har yoqda pitirlab yurgan yuzlarcha yumushchilar, navkarlar uni jilla koʻzga tashlatmas edi. — Oybek, Navoiy

ot esk. tar. Oʻrta asrlarda Rossiyada krepostnoy dehqonlarning oʻz mehnat qurollari bilan pomeshchik foydasiga haq olmay majburiy suratda bajaradigan ishi; feodalizm davridagi yer rentasining bir shakli.

Sharq mamlakatlarida barshchina keng tarqalmagan. — OʻzME

ot 1. Yoʻlboshchining, rahbarning, boshliqning ishi, mavqeyi.

Boshchilik qilmoq.

Boshchilikni endi oʻzi qoʻlga olishi kerak. — M. Mansurov, Yombi

— Ayt, pichan tashishga oʻzi boshchilik qilsin! — dedi — S. Anorboyev, Oqsoy

2. Rahbarlik, boshqaruvchilik, yoʻlboshchilik, rahnamolik.

Shu kishining boshchiligida dadamlar otlarga taqa qoqib, sonlariga belgi qoʻya boshladi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Ahmad boshchiligidagi bir guruh bolalar brigada dalasida ishlab, kechasi dala shiyponida uxlashar edi. — Yoshlik

Xodimga oʻxshash; ishchi sifatida kiyingan.

ot Maslahat beruvchi, maslahatchi.

Qushbegi Otabekning bu gaplaridan yaxshigina taraddudga tushgan edi, ammo Azizbekning otaligʻi va kengashchisi boʻlgan Yusufbek hojining oʻgʻli boʻlishi uning miyasini qotirgan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ot tar. Chor Rossiyasida, shuningdek, yer xususiy mulk boʻlgan mamlakatlarda katta yer egasi.

ot Ishtirok etuvchi shaxs; ishtirokchi.

Kengash qatnashchisi. Urush qatnashchisi. Konferensiya qatnashchilari.

Dekada qatnashchilari qatorida, hurmatli mehmonlar sifatida, Yusufjon aka ham bor edi. — T. Obidov, Yusufjon qiziq

ot Qush, parranda boqish va yetishtirish; parrandachilik.