Қидирув

от 1. спрт. Ким ўзди мусобақаси.

Югуриш пойгаси. Автомобил пойгаси. Велосипед пойгаси.

Ҳамма пойгада маррага етай деб қолган чавандознинг ҳаяжони билан яшайди. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

Мабодо пойгада қатнашмаса, гўё отини камситгандек бўларди ўзича. — Т. Ашуров, Оқ от

2. кўчма Бирон иш-ҳаракат, жараёнда бошқаларга нисбатан юқори натижаларга, кўрсаткичларга эришиш учун бўлган ҳаракат; мусобақа.

Пахта теримида Фарғона пойганинг олдида боряпти. — Газетадан

3. кўчма Бирор соҳада бир-биридан ўзиб, устун туриш учун бўлган ҳаракат, рақобат.

Бугунги кунда ер юзида ядро қуроллари билан қуролланиш пойгасига қарши овоз тобора баралла янграмоқда. — Газетадан

от 1. эск. кт. айн. Оёқ 1.

Пирназар полвон қизига бир эланди-ю, бошини четга бурди. Ота юзини терс бургач, Ёрқиной баттар эзилди, энди у дадасининг пойини қучоқлаб йиғлади. — Р. Раҳмон, Меҳр кўзда

Пойига йиқилиб: — Момо-қиз, мен сенга нима ёмонлик қилиб эдим, — дейман. — Т. Мурод, Юлдузлар мангу ёнади

2. (эгалик ва ў.-н. к. аффикси билан) Бировнинг ихтиёрида, қўлида ёки оёғи остида.

Лекин асло қилма армон, Армон қилма, гул жамол, Пойингдадир ёруғ жаҳон, Кенг жаҳонга назар сол. — Ҳ. Шарипов.

3. Бирор нарсанинг қуйи қисми, таги, этаги.

Улуғ шоир ҳайкали пойига меҳр-муҳаббат ва чуқур эҳтиром рамзи сифатида гуллар қўйилмоқда. — Газетадан

Фақат дарё лаби гезариб, Ёпиб ётар тоғнинг пойини. — У. Қўчқор, Ҳаяжонга кўмилган дунё

Саҳна-ю минбар пойида ижод аҳли билан учрашувга талпиниб келган кишилар — Газетадан

4. Жуфт ҳолда ишлатиладиган нарсанинг ҳар бири, бир тоқаси (асосан поябзал ҳақида, одатда бир сўзи билан ишлатилади).

[Бир] пойи ёʻқ этик. Маҳсининг бир пойи.

Унинг бир пой пайтаваси осилиб, юришга халақит берарди. — С. Кароматов, Олтин қум

Очил Шаропов ўгирилиб, пойгакдаги поябзаллар ичидан бир пой кавушни олиб кўрсатди. — Ш. Холмирзаев, Сўнмас ўт

Нозима даҳлизда ётган бир пой туфлисига кўзи тушди. — Ёшлик

от зид. Хонанинг эшикка яқин қисми, паст томони; тўр ИИ.

Ясовул пойгаҳдаги эшикдан Султон Али мирзони бошлаб кирганда, Шайбонийхон ҳали ҳам шоҳнишинда ўша жойнамоз устида ўтирган эди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

Навоий эшикдан кириши билан таъзим қилиб тиз чўкди ва ижозатдан кейин пойгаҳда чўкка тушиб ўтирди. — М. Осим, Карвон ёʻлларида

от с.т. қ. Пойгаҳ.

Гулнор ўзига бўлган эътибордан уялиб, пойгакка бориб, секин ерга қаради. — С. Зуннунова, Олов

Назирқул, эшоннинг қўлини олиб, кўзига суртди-да, орқаси билан пойгакка чўккалади. — С. Аҳмад, Ҳукм

Аваз пойгакка омонат чўккаламоқчи эди, Табибий уни қистаб, тўрга ўтқазди. — С. Сиёев, Ёруғлик

от Пойга қатнашчиси; пойгада қатнашадиган.

Тасаввур қилинг майдон атрофидаги айлана ёʻлка бўйлаб бир гуруҳ велосипед пойгачилари шамолдек елиб бормоқда. — Фан ва турмуш

Пойгачиларнинг барчасига эсдалик совғалари топширилди. — Газетадан

Тезлаштирилган автопойгалар учун яратилган, одатда, бир ўринли, махсус кенг шиналарга, баланд бўлмаган силлиқ кузовга, юқори қувватли махсус двигателга эга бўлган автомобил

русчагонка вооруженийинглизчаarms race

от 1. Ўсимликнинг шохларини, барг, гул ва мевасини кўтариб турадиган, тик ўсадиган ер усти қисми.

Жўхори пояси. Шоли пояси.

Буғланиб кетган дераза ортида қамиш томдан сизиб тушаётган томчилар кўриниб қолар, ҳовли этагидаги маккажўхори поялари ёмғирдан жунжикиб эгилган. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Буғдой қип-қизариб пишган, пояларигача қовдек қовурилган эди. — С. Айний, Қуллар

2. Ишком ёки сўрининг бағазлар маҳкамланадиган ёғочи.

Боғда саккиз узун ишком: ҳаммасининг поялари яхши ишланган, пушталари чопилган. — Ойбек, Танланган асарлар

Кўприкнинг нариёғида, ишкомга пояси кесиб олинган кекса тол ёнида Дилдор билан Аъзамжон турарди. — С. Аҳмад, Уфқ

Бултур эллик киши борган эди. Ҳаммаси хурсанд экан, толлари пояга яраб қолди. — Ҳ. Ғулом, Феруза

3. Оёқ, поча.

Каравот пояси.

4. Устун.

Рузвон хола аста юриб келиб, Онахоннинг қаршисидаги дўкон поясига суянди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

5. шв. айн. Поча 1.

Бир нечалар кетар қочиб, Ботир юрар жардан кечиб, Остидаги минган оти Поясидан қонни кечиб. — Муродхон

6. Замбил, тобут кабиларнинг тутқичи, дастаси.

Кўзлари қизарган одамлар навбат билан тобутнинг поясини елкаларига қўйиб, тез-тез қадам ташлаб кетмоқдалар. — М. Осим, Карвон ёʻлларида

7. Поғона, пиллапоя.

Ўртаси даҳлиз билан ажралган икки хона бор, рўпарада болохонага чиқадиган ёғоч зинанинг баъзи поялари тушиб кетган, ўзи лопилларди. — Мирмуҳсин, Умид

8. кўчма Поғона, даража, босқич.

[Навоийнинг] Давлатда юқори пояга кўтарилиши хабари уни [Султонмуродни] самимий қувонтирди. — Ойбек, Навоий

Тарбиялаб, етиштирди вояга, Топди шуҳрат, чиқди буюк пояга. — Ҳабибий

9. Баъзи ўсимликларнинг номи билан бирикиб, улар экилган ер, майдон маъносини ифодаловчи қўшма сўз ясайди, масалан: шолипоя, бедапоя.

от 1. геогр. Ер шари юзасининг ёнма-ён жойлашган параллеллар ёки икки меридиан оралиғидаги, маълум белгиларга қараб ажратилган қисми.

Меридианлар Ер юзини 24 поясга бўлади. Вақтнинг пояс ҳисоби. Пояс вақти.

2. Ер шари юзасининг меридианлар билан ажратилган, табиий-иқлимий шароитлари бир хил қисми; минтақа.

Мўтадил пояс. Иссиқ пояс,

Бу жой жуда кўп иссиқлик олади ва шунинг учун иссиқ пояс деб аталади. — География

3. иқт. Мамлакатнинг маълум иқтисодий белгиларига кўра ажратилган қисми.

Тариф пояси. Пояс нархлари.

Қайир (дарё ёқасидаги сув босадиган, кўпинча ўтлоқ ерлар).

от 1. Жой, масофа, ёʻл кабиларнинг охирги чегараси, этаги, охири.

Поёни кўринмайдиган дала.

Бинафша, лолалардан гилам тўшалган тоғ-қирларни кезиб, поёнига етолмайсиз. — Н. Сафаров, Оловли излар

Низомжон шу топда шундай кучли бўлиб кетган эдики, бир ўзи мана шу поёни ёʻқ чўлни ағдар-тўнтар қилиб ташлашга қодирдек эди. — С. Аҳмад, Уфқ

Қамишлар икки одам бўйи ўсган, поёни кўринмас, шабадада бир оҳангда мунгли шовулларди. — Ғ. Ғулом, Феруза

2. Иш, гап, воқеа-ҳодиса кабиларнинг охири, интиҳоси.

Ҳикояни поёнига етказмоқ.

Умрнинг поёни кўринган пайтда уй қайғусига тушдим. — Ёшлик

Ғазал поёнига етди. Табибий камтарона кулумсиради. Ҳарёндан олқишлар эшитилди. — С. Сиёев, Аваз

[Майсара:] Шу хиёнаткорларнинг жазосини бериш учун бошлаган ишимни поёнига етказай. — Ҳамза, Майсаранинг иши

Бу сўзингнинг, дилбар, ёʻқдир поёни. — Алпомиш

3. кўчма Сўнг, чек, ниҳоя (ҳис-туйғу, кечинма кабилар ҳақида).

Ғазабининг поёни ёʻқ.

Неча фарёд тошиб келди кўксин ёргудай, Кўзи тиниб, изтироби поёнга етди. — А. Мухтор, Асарлар

Сирим борки, осмони кўринмас, Ғамим борки, поёни кўринмас. — Ёшлик

Ҳар бир нарса каби меҳр-муҳаббатнинг ҳам аввали, авжи ва поёни бўлиши табиий. — Х. Султанов, Онамнинг юрти

от этн. тар. Чилим кўтариб юриб, кашандаларга чектириб тирикчилик қилган киши.

У вақтларда бозорларда баъзи кишилар чилим кўтариб юрар, чекувчиларга чектириб, бирор нарса олардилар. Бундай одамларни пояки дер эдилар. — С. Айний, Эсдаликлар

Олма отдим поякининг қизина, Бориб тегди юрагининг кўзина. — Қўшиқлар

сфт. кт. Мустаҳкам асосга, заминга эга бўлган, барқарор.

Юрт бу кун оҳудай хўп ишвакордир. Сир каби сермавждир, Томирдай пойдор. — А. Орипов, Йиллар армони

Зебининг бу хурсандлиги, албатта, кузатган мақсадига эришмоқ билангина пойдор бўларди. — Чўлпон, Кеча ва кундуз

от Бир-бирига кетма-кет тиркалган ва локомотив ёрдамида юрадиган темир ёʻл вагонлари қатори.

Поезд қачон келиши, қачон Наманган тарафдан қайтиб ўтишини стансия бошлиқлари ҳам аниқ билишмайди. — С. Аҳмад, Уфқ

Диктор аллақайси поезд келганини эълон қилди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

от Обжувознинг шоли янчадиган, бир учи босилганда, иккинчи учи кўтарилиб тушадиган қисми, обжувознинг гурзиси.

Яқин орадаги обжувоз пойкўпининг зарби ерни силкитиб-силкитиб тўлқин берар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Жувозкашнинг пойкўпи гупиллашдан тинган, қамишзор шовулламас, фақат қаердадир, кўл ичида, урғочи оқчорлоқнинг хунук қаҳқаҳаси эшитилар эди. — А. Мухтор, Қорақалпоқ қиссаси

ańlıp turatuǵın jer, saqshılıq, qarawıllıq

Оёқ остида эзилмоқ, босилмоқ, топталмоқ; пайҳон бўлмоқ.EZMEK, ÇİĞNEMEK

~бўлмоқ

от 1. Тухумнинг тўмтоқ томони, кети.

Қарға тухумининг пойнак томонида оқсил тухум пўчоғига етмайди. — Зоология

2. махс. Пичоқ, ханжар, қилич ва шу кабилар асбоблар қинининг учига кийгизиб қўйиладиган, қинни тешилишдан сақлайдиган металл учлик.

Мис пойнак.

Пойнаги тупроққа беозор, сассиз санчилди. — С. Аҳмад, Уфқ

от Ариқ, ҳовуз ва шу кабиларнинг ортиқча суви оқиб чиқиб кетадиган томони, этаги.

Сув эгатларда оқмоқда, қақраган тупроққа сингиб, эгатнинг пойновига томон аста ёʻл олмоқда. — Ҳ. Нуъмон, Фасллар

Опаси қўлтиқтаёғини остига қўйгани ҳолда ҳовузнинг пойнови томонда ўлтирар ва қурумли қўлларини латта билан секин-аста ишқар эди. — А. Қаҳҳор, Сароб