Қидирув

сфт. Ошга эга бўлган.

Ошли қозон. Ошли қўл.

Ошли оғиз билан бошланган хиргойи томоққа тиқилди, мингбоши қўрқиб кетди ва оғзидаги ошни косага пуркаб, яна ошга қўл узатди. — Чўлпон, Кеча ва кундуз

1. Пиширилган иссиқ овқат

Угра ош. Хўрда ош. яш Совчиларни яхши сўзлар ва қуюқ-суюқ ошлар билан жўнатиб, иккинчи келишига ўйлашиб жавоб берадиган бўлдилар — А. Қодирий, Ўтган кунлар

2. Умуман, ҳар қандай овқат, таом

Ош тузи. Ошинг ҳалол бўлса, кўчада ич! — Мақол

Элга берсанг ошингни, Эрлар силар бошинг- — Мақол

Жон бўлса, жаҳон топилар, Ош бўлса, қозон топшшр — Мақол

Тўра қозон бошидан мис товоқда суюқ ош олиб келиб, чордана қурибўтирди — Н. Фозилов, Дийдор

3. айн. палов. . -Ултиринг, ўлтиринг, меҳмон! — деди уста Фарфи. —

Ош дамламоқ. яи Илгарилари лағмон ёки ош ейиш учун нуқул корхонадан ташқарига чиқишга мажбур бўлар эдик — Газетадан

Ошга сабзи босилди-пишди — А. Қодирий, Ўтган кунлар

4. этн. Баъзи муносабатлар билан ўтказиладиган зиёфатлар номининг таркибий қисми, мае

қиз оши, хотин оши, арвоҳ оши, маслаҳат оши

от Ош қилиш учун етарли масаллиқ, нарса.

Бир ойлик масаллиқ. Икки ошлик туз.

от айн. Ошлик ИИ.

олм. кўрс. олм. Узоқдаги, аввал тилга олинган кимса ёки нарсани, ўрин, пайтни кўрсатиш, айтиб ўтилган, аввалдан маълум бўлган бирор ҳодисани эслатиш, унга ишора қилиш учун хизмат қилади.

Ўша йил. Ўша кундан бошлаб. Ўша одам ёдингиздами? Ўша жойда учрашамиз.

Бу шод-у хуррамликни туғдирган яна ўша сув эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Биз ўша ерга бориб туришимиз керак. А. — Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Яқинроқ борсак, яна ўша эрталабки ёш эр-хотинлар. — Ҳ. Қодирий, Ёʻлда

Ўша жилва ва ўша оташ, Ўша кўзки, сузгин, хаёлкаш, Ўша имо, ўша ишора Эта бошлар юракни пора. — Ҳ. Олимжон

от Бир марта ошаш учун мўлжал-лаб сиқимланган қуюқ овқат (ош, шавла, норин ва шу кабилар).

Биров бировни уйига таклиф қилса: Чой қуйиб бераман, ош дамлаб бераман, Марҳамат қилинг, бир ошам ошимиз бор, — дейди. — К. Маҳмудов, Қизиқарли пазандалик

Бердибойнинг қорни ҳар қанча оч ва ўн беш кунлардан буён иссиқ кўрмаган эса-да, олдига қўйилган паловдан бир-икки ошам олиб, томоғидан нарига ўтказолмади. — А. Қодирий, Кичик асарлар

1. Бировни жуда севиб, унга шайдо бўлиб қолган, бировга муҳаббат қўйган киши; хуштор

Ошиқи беқарор

Муҳаббат дардига мубтало ошиқ, Сенга ҳавас билан боқурман чиндан — А. Орипов, Йиллар армони

[Туҳфа:] Мирзо Анварга ошиқ бўлган экансан, Нозик! — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

2. кўчма Бирор нарсани жуда яхши кўриб қолган, унга берилган; мухлис. Шеър ошиғи. Мусиқа ошиғи. н Ботирали! Эъзоз-хон! Қани, бери келинглар! — . Ойқиз бу қизга узоқ тикилгач, уни ашула ва дутор ошиғи бўлса керак, деб ўйлади. Ш. Рашидов, Бўрондан кучли

деб [Ғофир ота] гул ошиқларини ўз ҳузурига чақирди — Ҳ. Ғулом, Машъал

от 1. Таниш, таниш-билиш.

Бир кўрган ошна, Икки кўрган қариндош. — Мақол

Норбўтанинг қизи докторликка ўқийди, мингта ошнаси бор десанг-чи! — А. Қаҳҳор, Майиз емаган хотин

2. Ўртоқ, дўст.

Пул ошнаси ошна бўлмас, пўкакдан пошна бўлмас. — Мақол

Ўрмон-жоннинг отаси Омон ака Сидиқжоннинг отаси Соҳибжон ака билан жуда қалин ўртоқ эди; икки ошна ўлиб кетгандан кейин, Ёрмонжон билан Сидиқжон чинакам ака-укадай бўлиб қолишган эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Аҳмад Ҳусайн Искандаров олдига бориб келиб, қалин ошна бўлди. — Ойбек, Нур қидириб

3. Ўз тенгқурларига нисбатан мурожаат шакли.

4. Илгаридан маълум, таниш.

Ўш тоғлари, қўрқинч жарлари, жилғалари, адирлари — барчаси бизга кўпдан ошна. — Миртемир, Асарлар

Сафаргалдига бу қумлар чақалоқ вақтидан ошна. Қорақумда унинг киндик қони тўкилган. — Ж. Шарипов, Хоразм

5. Хабардор; биладиган.

Анвар яхшигина форсихон ва бир даража араб тилига ошна эди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

Менингча, машинанинг иллати тўғрисида гапириб юрувчилар техникага ошна бўлмаган кишилар бўлса керак. — М. Жўра, Қуёшдан нур эмганлар

кт. айн. Ошна.

Қушдан дўст топгандим, кўп кўрди фалак, Энди қайлардасан, ошно каклигим. — А. Орипов, Йиллар армони

сфт. 1. Боши, калласи бор.

Етти бошли илон (эртакларда).

У [Қоратой] ўттиз саккиз-қирқ яшар, юмалоқ, катта бошли, билаклари ёʻғон киши эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Бунинг орасида илон бошли билагузукдан тортиб ҳар хил тақинчоқларгача чиқди. — М. Мансуров, Ёмби

2. кўчма с. т. Ақпли, ақлли-ҳушли.

Бошли йигит. Олтин бошли отанг билан қолгунча, пахмоқ бошли онанг билан қол. — Мақол

Бошлиқ бўлсанг, бошли бўл. — Мақол

rise, increase, enhancement

от Таомларга қўшиладиган, овқат билан қўшиб ейиладиган кашнич, барра пиёз, укроп каби кўкатлар.

Маълумки, иссиқ иқлимли мамлакатларда яшовчи аҳолининг пазандачилигида зираворлар ва ошкўклар кенг қўлланади. — К. Маҳмудов, Ўзбек тансиқ таомлари

Эътиборлиси, улар томонидан ташкил этилган ярмарка савдоларида ошкўклардан тортиб қовун-тарвузгача, чорвачилик маҳсулотларигача бор. — Газетадан

сфт. 1. Ҳаммага маълум, кўриниб турган, аён; очиқ-ойдин.

Ошкор иш. Ошкор зиддият. Ошкор муҳаббат. Касални яширсанг, иситмаси ош-кор қилади. — Мақол

Раҳимов қаҳ-қаҳ уриб кулиб юборди. Унинг кулгисини микрофон ҳаммага ошкор қилди. — С. Аҳмад, Жимжитлик

Нечук, юрак сирларини ошкор этмоқ унга жуда зарур бўлиб қолибди? — Мирмуҳсин, Умид

2. рвш. Яширмасдан, рўйирост; ошкора.

Бу гал, эл-юрт олдида ошкор, тортинмай узоқ; ўпишдилар. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

Домла заҳарли экани ошкор сезилиб турган бу чучмал кулгига эътибор қилмади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

фл. 1. Миқдор ёки ҳажм жиҳатидан кўпаймоқ; ўсмоқ; ортмоқ.

Факултетдаги талабалар сони беш юздан ошди.

Пахта йилдан йилга мўл бўлиб, фойдаси ҳам ошиб турибди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Ортмоқ, ортиб қолмоқ.

Харажатдан беш сўм ошиб қолди.

3. Кўтарилмоқ.

Ойим куйди-ёнди, дадамнинг қон босими ошиб, касалхонага тушиб қолди. — С. Сиёев, Ёруғлик

Саодат лабини жийириб, шишачани қайтиб узатди: — Ёʻқ, беш сўмдан ошса олмайман — Ёшлик

Ҳали офтобнинг дами қайтмаган, Қўшариқнинг катта кўчасидаги азамат тераклар толдан ошиб, ҳовлига тўрт энликкина соя ташлаган пайт эди. — С. Аҳмад, Уфқ

Ҳар кун мол нархи ошади, бозорда савдогарларнинг қулоғи тиккайган. — Ойбек, Танланган асарлар

4. Маълум бир пайт чегарасидан утмоқ; кечмоқ; оғмоқ.

Вақт ярим кечадан ошди. Соат учдан ошди. Иш бошлаганимга беш ойдан ошди. Ёшим қирқ бешдан ошди.

Соат олтига белгиланган тўй соат ўндан ошганда бошланибди. — А. Қаҳҳор, Тўйда аза

5. Мол сотиб олишда унинг баҳосини оширмоқ, нархига нарх қўшмоқ, орттирмоқ.

Бошқа бир рақиб илмасин, деган андиша билан баққол ҳам бир тангалаб олаверди. — Ойбек, Танланган асарлар

6. Кучаймоқ, зўраймоқ; янада сезиларли, таъсирли бўлмоқ.

Алами ошди. Завқим ошди. Ихлосим ошди. Кайфи ошди. Ғайрати ошди. Ишга ҳаваси ошди.

Уйда ўтиравериб, Муроднинг хуноби ошиб кетди. — Т. Ашуров, Оқ от

Искандар ич-ичидан жиғибийрони ошиб, терс бурилиб чиқиб кетди. — М. Мансуров, Ёмби

7. Такомиллашмоқ, яхшиланмоқ; юқори босқичга кўтарилмоқ.

Сотувчининг малакаси ошди. Ҳуқуқий онгимиз ошмоқда. Қадрласанг, қадринг ошар. — Мақол

Бу ҳужжатни бутун раёнга тарқатмоқчимиз, Шер, обрўйинг ошиб, чўққига кўтарилаётганингни биляпсанми?И. — Раҳим, Ихлос

8. Бирор жиҳатдан ёки бирор соҳада бошқалардан ўтиб кетмоқ, ўзмоқ, зўр чиқмоқ, орқада қолдирмоқ.

Агар енгсанг, зўр келсанг, ошсанг, Доим сени тўйга бошлайман. — Э. Раҳим, Янги қадам

9. Маълум бир тўсиқ, чегара ёки баландликдан ўтмоқ.

Довон(дан) ошмоқ. Девордан ошмоқ. Тоғ(дан) ошмоқ. Сув тўғондан ошиб тушяпти. Қимирлаган қир ошар. — Мақол

Шермат девордан ошиб, ҳовлига тушди ва оёқ учида юрганча, бурчакдаги уй олдига келди. — Ёшлик

Саломат қизлар билан боғма-боғ ошиб келиб, девор панасидан қўшиққа қулоқ соларди. — С. Аҳмад, Ҳукм

10. Қўлдан қўлга, бир ташкилотдан бошқасига ўтмоқ.

Иш терговдан судга ошди.

11. Кўпмоқ, кўпчимоқ (хамир ҳақида).

Хамир ошди.

от Овқат тайёрлаш, пишириш билан шуғулланувчи шахс.

Ошпаз йигит қайрағоч тагидаги катта супага жой қилиб, дастурхон ёзди. — С. Аҳмад, Уфқ

Шавла жуда тотли туюлди —

ошпазни мақтадилар, — Ойбек,Қуёш қораймас

от 1. Паловни яхши кўрадиган киши.

Профессор жуда ошхўр, девзира гуручдан дамланган думба ёғининг паловини ҳамма таомлардан аъло кўради. — Мирмуҳсин, Умид

2. Овқатга солинадиган, овқат учун ишлатиладиган; овқат билан ейиладиган.

Ошхўр кўкатлар киши саломатлигини мустаҳкамлайди. — Саодат

от 1. 1 Қуш уяси; ин.

Қушлар ошёнидан учиб кетмишлар, Кеч кузак ҳайбати соя солганда. — А. Шер, Қадимги куй

Чегара билмаган озод қалдирғоч Ошён топади бўғотимизда. — Ғ, Ғулом

2. Ҳовли-жой, бошпана.

Мен у тарафларда ҳовли-жой ёʻқ бўлса керак, деб хаёл қилган эдим, ёʻқ, қишлоқ аҳли биз кетган сойликнинг икки лабини ошён тутган экан. М. — М. Дўст, Лолазор

Ватан деган чоғда оддий ошён — Ўлан тўшагини англаганлар мўл. — А. Орипов, Йиллар армони

3. кўчма Макон, эгалланган жой.

Лола деганимизда, қир-адирлар маликаси, лаъл бисотли гуллар ошёнини кўз олдимизга келтирамиз. — Газетадан

[Булут] Шамол қанотида ёʻл олди хушнуд Ошёнидан узоқ-узоқ томонга. — А. Орипов, Йиллар армони

сфт. 1. Таркибида, ичида тош бўлган.

Тошли тупроқ. Тошли ер.

2. Тузилишида қимматли тош бўлган.

Ўн беш тошли соат.

рвш. Ёш билан тўлган, ёши оқиб турган.

Ёшли кўзлар.

Эъзозхон Қумрига ёшли кўзлари билан тикилди. — Ҳ. Ғулом, Машъал