Қидирув

от Жон ачитадиган, ловуллатадиган бехос оғриқ ҳақида.

Бу гапдан Нусратилланинг тани жиз этиб кетди, Турдимат чўтални еб ташлагудай қараб, кўнглидагини билдириб қўйди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

Қўзибой пича ўзини босиб олди: — Эрталаб бўлса, ухлаб ётувдим, қулоғим жиз этди. Ари чақдими, деб мундоқ қарасам — Раҳим. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

от Ўз ёғида қовурилган тўғрамча думба, чарви.

Кароматхон одатдаги очиқлиги билан ўз уйидек, қани олинглар, деб кулди-да, бир-икки дона жиззани оғзига солди. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди

от

Жизғин ҳиди.

Қиз йиғинда паранжи отди, Жизғин бўлди оловда чачвон. — Зулфия, Хаёллар, туйғулар

Jizzakh

от

Нималардир даҳлизда жиз-биз этиб қовуриларди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар

кўчма

Бир куни нима бўлди-ю, жиз-биз маъмур бўлиб кетди. — У. Икромов, Унутилмас хотиралар

с. такр. Жиз И

Асалари ҳамма ёғимни жиз-жиз чақиб ташлади.

1. ўзбекчаЖиззах вил.русчаобл. Джизак

2. ўзбекчаЖиззах ш.русчаг. Джизак

сфт. Салга аччиғи, жаҳли чиқаверадиган, гап кўтара олмайдиган, жиртаки.

Жиззаки одам,

Чарос аллақандай ўйчан, жиззаки бўлиб қолди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

Олимжон ҳанг-у манг бўлиб қолди: раиснинг бу қадар жиззаки ва гиначилигини энди кўриб тургани эди. — Ҳ. Назир, Қанотлар

1. kúygen, kúye baslaǵan

2. qızıǵan, ısıp ketken

3. авıс. ezilgen

от Куйиш

чўлдаги ўтлар жизғинак бўлиб кетибди.

офтобда туравериб жизғинак бўлиб кетдим.

от Жиззах ҳудудида яшовчи шахс.

фл. 1. Жон ачитиб оғримоқ, ловулламоқ.

Ярам жизиллаб оғрияпти.

Бобур ярадор оёғининг жизиллаб куйиб оғригани ва Аҳмад Танбалнинг қўлидаги қилич алланечук таниш эканини бир вақтда ҳис қилди. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. кўчма Жиззакилик қилмоқ.

— Ўзинг хато қилгандирсан! — дея жизиллай бошлади Дўндиқ. — Ойдин, Дўндиқдан ҳам ёш экан

от Салга жаҳли чиқишлик, гап кўтара олмаслик.

[Бадалов] Жиззакилик қилиб, ўтирган ерида нотиққа бир-икки марта луқма ташлади. — Ф. Мусажонов, Ҳиммат

Гапирсак, қулоқ солмайди, жиззакилик қилади. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

-Кечирасан-у, аёлингнинг ўзи жиззакироқ экан. Сал сабр қилса, айтганларини муҳайё қилардим, — деди раис Камолга. — Ҳ. Назир, Кўктерак шабадаси.

фл. Жизилламоқ феълининг орттирма нисбати.

от Кўп жизза ейиш, жиззага тўйиш.

Куз кириши билан муллаваччалар бир пуд-ярим пуд ёғ эритиб, хумчаларга қуйиб, бир-бирларини жиззахўрликка чарлар эдилар. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

погов. одно шипенье (сала) лучше тысячи славословий, лучше раз угостить (накормить), чем тысячу раз проявить благосклонность на словах, ≈ соловья баснями не кормят.

от айн. Ажз.

Ноилож ажизни иқрор қилишга, қаламим ожиздир дейишга мажбур бўлинади. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

сфт. 1. Жисмоний жиҳатдан кучсиз; заиф, беқувват, нотавон.

Ожиз кампир.

Шундай кезларда Сирож қандайдир нотавон, ожиз бир кишига айланади-да, бошини ғамгин эгиб, соатлаб жойидан қимирламай қоларди. — С. Зуннунова, Олов

Гулнор эса, оёқда туришга ожиз, тинкаси қуриган бир хаста каби, умидсизлик билан яна секингина ўтирди. — Ойбек, Танланган асарлар

2. кўчма Бирор иш қилиш учун ҳеч қандай чора-илож қўлидан келмайдиган; иложсиз, ноилож.

Исфандиёр деб аталмиш ёвуз ва манфур Махжийк қаршисида ҳамма ожиз эканлигини ўйлаб, баттар эзилди. — С. Сиёев, Аваз

Мадаминхўжа унинг кўзларидаги илтижони тушунди, лекин хурофот, бидъат олдида ожиз эди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Биров бировга мурувват қилишдан ожиз бўлган ўша замонда Ҳамро ота ва унинг оиласига ўхшаш инсофли одамлар ҳам бор эди. — Н. Сафаров, Катта карвон ёʻлда

3. кўчма Қурби, кучи етмайдиган, кучсиз.

Тошкентимиз — бағри кенг, гўзал шаҳар. Унинг таърифига унча-мунча қалам ожиздир. — Газетадан

4. Бўш, кучсиз, паст.

Ёʻл четида бўғзига пичоқ тортилган бир буқача жон таслим қилаётган бўлса керак, орқа оёғини ҳар замон, бир ожиз силкитиб қўярди. С. — Аҳмад, Жимжитлик

У [Қумри] ярани боғлаётган-да, Ботирали ожиз товуш билан бир ингради-ю, яна жимиб қолди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

5. Хира, кучсиз; ёрқин эмас.

Фонарнинг хира шишасидан атрофга ожизгина қизғиш шуъла ёйилди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

6. Кўриш қобилиятини қисман ёки батамом ёʻқотган; кўр.

Кўзи ожиз одам,

Майна Абдуваҳобнинг ёшланган ожиз чап кўзига, мулойим тикилиб турган ўнг кўзига назар ташлади. — Ш. Тошматов, Эрк қуши

Баъзан тушлик овқат вақти, кўпинча ишдан кейин, тўртта-бешта кўзи ожиз эркак-аёллар йиғилишиб, ўзаро гурунглашиб қолишарди. — Шукрулло, Сайланма

Бекор, бекорга, бекордан-бекор, асоссиз (фақат бўлишсиз феъллар билан).

Ҳар ким ўрганини олади деб, бежиз айтилмаган.

Эртўғон деган отни Отам қўймаган бежиз. Онам тўғон бошида Туғган экан ўша кез. — Қ. Муҳаммадий

от 1. Ожиз аёл.

2. эск. с. т. Қиз фарзанд, қиз.

Мирзакаримбой қичқирди: — Мулла Абдишукур, эртага ожизамизга тўй келади, марҳамат қилинг. — Ойбек, Танланган асарлар