Hayot Foundation лойиҳаси
Ўз

Қидирув

«ийд» бўйича 60 та натижа

Филтр

← Барча натижалар

Луғат мақолалари

60 та · 1-саҳифа / 3
ийдлик
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от 1. Ҳайитда кичикларга ва, умуман, шундай ҳадяга муносиб кўрилган кишиларга бериладиган пул, нарса; ҳайитлик.

2. Диний байрам муносабати билан домлага олиб бориладиган ҳадя; ҳайитлик.

Эски мактабларимизда болалар ҳар пайшанба нон ё ноннинг пулини олиб борадилар. Бундан бошқа, бўйра пули, кўмир пули, ийдлик пули ҳам бор. — Ойбек, Танланган асарлар

Тўлиқ мақола →
дийда
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

от Кўз 1. Боши айланиб, кўзи тинди.

Тўшакка беҳол чўзилди. Дийдасини ёш босди. — С. Сиёев, Аваз

Юсуф билан Аҳмадбекнинг дийдаси намланди. — Юсуф ва Аҳмад

Ўнг қўлидаги дастрўмоли билан дийдасини артди. — С. Кароматов, Сўнгги бархан

  • Дийдам устига Бош устига, хуш келибсиз. Сизнинг билан бўлсин энди давроним, Дийдамнинг устига, азиз меҳмоним. — Ширин билан ШакарҚўйган қадамларинг дийдам устига. — Равшан
  • Дийдаси бўш Кўнгли бўш, раҳмдил; йиғлоқи. Тўғри, биз хотинларнинг дийдамиз бўшроқ бўлади, баъзан йиғи юракни бўшатади. — Шуҳрат, Шинелли йиллар
  • Дийдаси юмшамоқ Кўнгли бўшамоқ, раҳми келмоқ. лекин Халил бобонинг дийдаси юмшамади. — Ёшлик
  • Дийдасиқаттиқ Кўнгли қаттиқ, бераҳм; кўзига ёш келмайдиган. Мен эркакларнинг дийдаси қаттиқ бўлади, деб эшитар, ўзим ҳам шунга ишонар эдим. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.Сен ўзингни етимча қилиб кўрсатмай қўя қол, дийдамиз қаттиқ, йиғлатолмайсан. — А. Мухтор, ЧинорРаҳматли онасининг дийдаси қаттиқ эмасди. — Ёшлик
  • Дийдаси қотмоқ (ёки қотиб қолмоқ) 1. Кўравериб кўникиб кетмоқ, қўрқмайдиган бўлиб қолмоқ. Ўшанда ўлимни кўравериб, дийдаси қотиб қолган эканми — А. Мухтор, Опа-сингиллар;Йиғлайвериб, дийдаси қотиб кетди. — С. Аҳмад, Уфқ;Бундай қош-қовоқ қилиб, ҳадеб эрингнинг жиғига тегаверма. Дийдаси қотиб, уйидан безийди. — С. Нуров, Нарвон
  • Нури дийда, нуридийда 1. Кўз нури; Она нури дийдаси ва жигар-пораси Норматни жуда соғинганини ёзган эди. — И. Раҳим, Чин муҳаббатҚўзичоғим, алла, Нури дийдам, алла. — Бойчечак
  • Оби дийда, обидийда Кўз ёши; кўз ёши тўкиш, йиғи. Бу гапни каллангдан чиқар, сен меникисан, оби дийдани йиғиштир! — А. Мухтор, АсарларАлқисса, обидийда қилиб, падарга жавоб бердимки: нима қилсалар, соҳиби ихтиёр ўзларидирлар. — А. Қодирий, Калвак маҳзумнинг хотира дафтаридан
Тўлиқ мақола →
жийда
Изоҳли луғат · яна 4 та луғатда

от Барги узунчоқ, гули хушбўй мевали дарахт ва унинг меваси.

Ёʻлчи жийданинг остига пичанни қалинроқ ёйиб, устига чопонини қия ташлаб ётди. — Ойбек, Танланган асарлар

Боғларга кирсангиз, ғуж-ғуж ўрик, шафтоли, жийда, дўлана, тоғолча. Ҳатто олмуртгача бор. — С. Сиёев, Саратонда қор ёғди

Оғзиларига биттадан қандак жийда солгач, суҳбат яна қизиб кетди. — Ҳ. Шамс, Душман

  • Жийда қоқмоқ 1. Жийдани калтак билан уриб туширмоқ; Кечаси билан жийда қоқиб чиқдим.
Тўлиқ мақола →
дийдор
Изоҳли луғат · яна 6 та луғатда

от 1. Кишининг юзи, жамоли, рухсор; башара.

Азизхон ҳеч кимнинг Лутфинисо дийдорига тўйиб қарашини истамасди. — С. Аҳмад, Уфқ

Саккиз ойдан бери энди кўриб ўтирибман дийдорингизни. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

Кўзим ололмайман гул дийдорингдан, Толган юракларга жон бўлур пайванд. — Миртемир, Асарлар

2. Узоқ айрилиқ, соғинчдан кейин кўришиш, учрашиш.

Хат — ярим дийдор. — Мақол

Айриликларни кўравериб зада бўлган юраклар бу кутилмаган дийдордан ларзага тушди. — Шарқ юлдузи

3. Меҳрибонлик, ғамхўрлик.

Нима қиласиз гўдакни ота дийдоридан маҳрум қилиб. — С.Аҳмад, Уфқ

Дўстлар дийдоридан ортиқ қувонч, фироқидан ортиқроқ ғам ёʻқ. — Газетадан

  • Бола(ёки гул, мол) баҳона, дийдор ғанимат Бирор нарсани важ қилиб, бирор мақсадни амалга оширмоқ. Соддасиз, саркор, соддасиз! Бола баҳона, дийдор ғанимат, деган гапни эшитганмисиз? — Уйғун, АсарларМол баҳона, дийдор ғанимат қилиб, кўришиб олардим. — Р. Файзий, Чўлга баҳор келди
  • Дийдор кўришгунча Яна кўришгунча, хайр (хайрлашув ибораси). — Дийдор кўришгунча, — деди у секин. — Ш. Тошматов, Эрк қушиХайр энди, баҳорим, кўришгунча то дийдор. — А. Орипов, Йиллар армони
  • Дийдор кўришмоқ Узоқ айрилиқ, интизорликдан кейин учрашмоқ, юз кўришмоқ. Дийдор кўришар кун яқин. Аммо ҳужум қилаётир дилимга фироқ. — Т. ТўлаБиз Сўнагул билан неча бор видолашиб, неча бор дийдор кўришдик. — А. Мухтор, АсарларЖўрахоннинг айтаётган ашуласи бахт ҳақида, муҳаббат ҳақида севгилиси билан дийдор кўришишни истаб, соғиниб юрган йигитнинг висол орзулари ҳақида эди. — Т. Рустамов, Мангу жасоратОна ёлғиз ўғли билан дийдор кўриша олмади. — Газетадан
  • Дийдор кўрсатмоқ Ўзини намоён қилмоқ; кўриниш бермоқ, кўринмоқ. Бир кўрсатиб ғамза билан дийдор ўзинг, Лутфу карам қилдинг кулиб изҳор ўзинг. — Ҳабибий
  • Дийдор очмоқ Юзини очиб кўрсатмоқ. Тўйлар муборак, э севгили ёр! Келдим йироқ-дин, оч менга дийдор. — С. Абдулла
  • Дийдор — ғанимат! Бу ўткинчи дунёда тез-тез кўришиб, учрашиб турайлик, деган маънода ишла-тиладиган ибора. Одам — омонат, дийдор — ғанимат. — Мақол
  • Дийдор қўшмоқ Насиб қилмоқ. Дийдор қўшса, қиёматда кўргаймиз. — Холдорхон
  • Дийдори ўчсин (ёки қурсин) Қора чироғингни ўчир, дийдори қурсин! — Уйғун, АсарларТаннозхон! Дийдоринг ўчсин сенинг! — Н. Сафаров, Танланган асарлар
  • Дийдорига зор бўлмоқ Кимсани кўришга муштоқ бўлмоқ. Лекин фақат дийдорингга бўлиб зор Тўпланишдик, ҳамма ортиқ беқарор. — Ҳ. Олимжон
  • Дийдорига муяссар этмоқ (ёки қилмоқ) Дийдор кўрсатмоқ, юз кўрсатмоқ. Охири ўз дийдорига муяссар қилган қутлуғ ва шарофатли кун келди. — Шуҳрат, Шинелли йиллар
  • Дийдорига тўймоқ Соғинган ёки севган кишисини кўриб, васлига тўймоқ, хумордан чиқмоқ. У қанча-қанча термилса ҳам, эрининг дийдорига тўя олмасди. — Ш. Рашидов, Бўрондан кучлиВой болам-эй, келганингдан бери кўчадан кирмайсан, бундоқ бирпасгина дийдорингга тўйиб гаплашолмайман. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар
  • Қиёмат дийдор бўлмоқ Юз кўришмайдиган бўлиб кетмоқ. Нуралиман, қон йиғлайман зор-зор, Отам қолди ушбу ишдан бехабар. Шу сабабдан бўлдим қиёмат дийдор. — Зулфизар билан Авазхон
Тўлиқ мақола →
сийдам

сфт. Сидирға, бир тусдаги; гулсиз.

Бу — инглиз ҳарбий либоси устидан сийдам беқасам тўн кийган 35 ёшлар чамасидаги киши эди. — С. Азимов, Оппоқ тонг қўшиғи

Ўрта ёшлардаги, сийдам зангор бахмал дўппи кийган бир киши гапга аралашди. — С. Абдулла, Таниш башаралар

Тўлиқ мақола →
сийдик
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от 1. Буйрак орқали ажралиб чиқадиган ва таносил аъзолари орқали таш-қарига чиқариб ташланадиган суюқлик; пешоб.

Сийдик пуфаги (қовуқ). Сийдик ёʻллари. Сийдик тутилиши.

Организмдан сийдик билан бирга сув, тузлар ва бошқа чиқиндилар, шунингдек, организмга кирган ёки унинг ўзида ҳосил бўлган турли заҳарли моддалар чиқиб кетади. — Ўзме

2. Пушт, насл; сперма, маний.

Ўз сийдигидан бўлган бола.

Мен сенларнинг амирингизга қўшилмадим-у, унинг сийдигидан бўлган сенларга қўшиламанми? — С. Айний, Қуллар

Тўлиқ мақола →
дийдиё
Изоҳли луғат · яна 3 та луғатда

от 1. Хотинлар ўртасида ўқиладиган, айтиладиган дийдиё радифли шеър ёки шўх лапар тури.

— Орадан ярим соат ўтар-ўтмас дийдиё ўқиб, хотинларни йиғлатиб ўтирган дарвишнинг қўлини орқасига боғлаб, иягига елим билан ёпиштириб олган узун соқолини юлиб ташладик, — деди Ҳошимжон. — Х. Тўхтабоев, Сариқ девни миниб

— Э, Салтанат отин, кўчада ҳам дийдиё ўқиб қолибсиз? — деди Башорат. — Б. Раҳмонов, Юрак сирлари

2. Дард-ҳасрат; хархаша, инжиқ-лик.

Бинафшахон ҳамон дийдиё қилмоқда эди. М. М. — Дўст, Галатепа қиссаси

Дийдиёси жонимга тегди. Баъзида кутаётганим Ёсуман аслида шу эмасми, деб ўйлаб қўяман. — Б. Раҳмонов, Юрак сирлари

Отамурод чуқур тин олди: худо берди унга. Бошланади энди. Роса дийдиёсини айтадиган бўлди. — М. Мансуров, Ёмби

Шербек онаси ўзини кутаётганини пайқаб кулимсиради: яна ўша эски дийдиё — қачон уйланасанни бошласа керак, деб кўнглидан ўтказди. — С. Анорбоев, Оқсой

3. Қуруқ гап, сафсата; ваъз-насиҳат.

Раҳмат, Эсонбой, дийдиё эшитишга тоқатим ёʻқ. — Ш. Холмирзаев

Ҳар хил миш-миш, дийдиёларга қулоқ солган ҳам аҳмоқ, бунақа майда гапларни уйга ташиб келган ҳам аҳмоқ. — С. Нуров, Нарвон

Тўлиқ мақола →
шийдам
Изоҳли луғат · яна 2 та луғатда

Ҳеч нарсаси қолмаган, \еч нарса ёʻқ; бўм-бўш, қуруқ, яланғоч.

Элмурод чалқанча ётиб, қоп-қора мунчоқ кўзларини шийдам бутоқлардан олмай, тут пишиғини хаёл қилди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Тўлиқ мақола →
жийдазор
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Фақат жийда дарахти билан банд ер; жийдали боғ.

Кўринадир кенг қозоқ далаларида ҳам қалин жийдазорлар, ҳам саҳро оҳулари. — Миртемир

Сой бўйидаги жийдазор ва қамишзорларга шўнғир, дам қўш ёнғоққа чиқиб, этак-этак ёнғоқ қоқар ва болалар билан ўйнар, дам маҳалланинг ёш-ялангини йиғиб, тузоқда балиқ овларди. — О. Ёқубов, Эр бошига иш тушса

Тўлиқ мақола →
нонжийда

от Жийданинг йирик, сершира, гўштдор мевали тури.

Она Жўрабой ота билан Эъзозхонни Ботирали олиб келган қора булка ва ёнғоқ, нонжийда билан сийлади. — Ҳ. Ғулом, Машъал

Тўлиқ мақола →
обидийда
Изоҳли луғат · яна 1 та луғатда

от Кўз ёши, ёш.

Элчиев бир лаҳза юзини деворга бурди, вужуд-вужудини жимирлатиб келган обидийдани ютишга уринди, ютди. — Ёшлик

  • Обидийда қилмоқ Йиғламоқ. Оғзингдаги ошни олдириб қўйиб, обидийда қиласан-а! Отингни эртароқ қамчиласанг, ўлармидинг! — С. Аҳмад, Уфқ
Тўлиқ мақола →