Qidiruv

ot 1. Ogʻir mehnatdan harsillash, halloslash.

2. koʻchma Jonbozlik bilan astoydil mehnat qilish.

Usti oʻrab tashlangan paxta buntlari baland devorlar osha yonma-yon qad koʻtarib turardi: ozmuncha halp-zalpning mevasimi bular! — Oʻ. Shamsharov, Dovruq

fl. 1. Kengligidan kishi qaddiga salqi kelib, osilib turmoq (kiyim haqida).

Har qadamda dasturxon, qanor-qopday halpillagan koʻk koʻylagi shox-shabbalarga ilinaverib bezor qildi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Ustida otasining choponi halpillab turardi. — M. Osim, Ibn Sino qissasi

2. Lapanglab yugurmoq, yelmoq; selkillamoq.

Arslonqul hovliqib, halpillab, uyga qaytdi. — Oybek, Navoiy

Uydan bolaning boʻgʻiq chinqirigʻi eshitilib, xotin halpillaganicha uyga yugurdi. — S. Abdulla, Obroʻyim toʻkiladi

fl. Halpillamoq feʼlining orttirma nisbati.

fl. Halpillamoq feʼlining birgalik nisbati.

taql. s. Ovqat chaynaganda, loy kechganda chiqadigan va shu kabilar tovushlar haqida.

Chalp etib loyga tushmoq.

1. Yumshoq, hoʻl narsaning yerga yoki boshqa narsaga urilishidan hosil boʻladigan tovushni bildiradi.

Toʻp uchib ketib, pisillaganicha dami chiqdi-da, yerga shalp etib tushdi. — H. Nazir, Bir tup gʻoʻza

Molxona tomining tarnovidan katta qor parchasi erib, shalp etib yerga tushdi. — H. Nuʼmon, Fasllar

2. ayn. Shalop.

Tosh shalp etib suvga tushdi.

ot 1. shv. Xamirni yupqa yoyib, yogʻ-da pishiriladigan yegulik.

— Esimdan chiqib-di, — deydi kampir. — Mayliga, men oʻzim oʻnta chalpak pishirib, chiroq yoqaman. — M. M. Doʻst, Galatepa qissalari

2. Oʻrik, olcha va shu kabilar hoʻl mevalar shinnisidan yoyib quritilgan shirinlik.

herunterhängend, herabhängend, schlaff

fl. Birovni yomonlab gapirmoq, gʻiybat qilmoq.

Ayniqsa, frontovikning xotinini chalpishga hech kimning haqqi yoʻq. — Oʻ. Hoshimov, Ikki eshik orasi

U har kuni samovarga chiqib hadeb yangi raisni chalpiydi. — S. Ahmad, Hodivoy

[Shakar] Alamiga chidolmay, Zebi bechorani kurakda turmaydigan soʻzlar bilan chalpidi-yu, joʻnab qoldi. — H. Nazir, Koʻkterak shabadasi

fl. Chalpimoq feʼlining orttirma nisbati.

ot 1. Daraxt barglari oralab tushgan parcha-parcha oftob, oydin yoki koʻlanka.

Olachalpoq soya.

Xiyobondagi daraxtlar orasida olachalpoq oydin kezadi. — H. Nuʼmon, Fasllar

Sutday oydin Oʻn toʻrt kunlik oy teraklar orasidan moʻralab, hamma yoqqa olachalpoq koʻlanka tashlab turar edi. — Gʻayratiy, Dovdirash

2. Bir tekis emas; u yer-bu yerda, parcha-purcha.

Olachalpoq bulutlar. Dashtning u yer-bu yerida olachalpoq qor pagʻalari.

Odam boʻyi oʻsgan olachalpoq makkajoʻxorining soʻlinqiragan nimjon barglari sargʻayib, osilib yotardi. — Q. Kenja, Notanish gul

fl. 1. Issiq yoki qattiq sovuq taʼsirida tarangligini, tiriklik holatini yoʻqotmoq; soʻlimoq (oʻsimlik haqida).

Kun issiq, daraxtlarning barglari ham shalpayib qolgan. — Gazetadan

2. koʻchma Holsizlanib boʻshashmoq, majolsiz, harakatsiz holatda boʻlmoq.

Ertalabki gimnastika shalpayish va qotib qolganlikni yoʻqotadi. — Gazetadan

Tursang-chi, buncha shalpayasan. — H. Shams, Dushman

3. koʻchma Hafsalasi pir boʻlmoq, boʻshashmoq; xomush boʻlib qolmoq.

U [rais] minbardan shalpayib tushdi, boya oʻtirgan qatoriga emas, orqaroqqa, panaroqqa borib oʻtirdi. — Mushtum

4. Uddasiz, xatti-harakatsiz boʻlmoq; shalviramoq.

Bechora-yey, anavi bola muncha ammamning buzogʻidan shalpaygan ekan. — E. Raimov, Ajab qishloq

s. takr. Chalp

labini chalp-chalp qilib yalab qoʻydi Mulla Mamasolih. — N. Maqsudiy, Laylatulqadr

ayn. Chalp-chalp.

Chalp-chulp loy kechmoq.

fl. Chalpimoq feʼlining birgalik nisbati.

Plätschern n, Rieseln n, Geriesel n

fl. 1. ayn. Shaloplamoq.

2. ayn. Shalviramoq.

ot Qulogʻi shalpaygan; qulogʻi besoʻnaqay katta.

Shalpangquloq it.

Elmurod yangi kursantlar qabul qilar ekan, kamgoʻsht, qirgʻiyburun, shalpangquloq bir jangchi kelib, uning qarshisida toʻxtadi. — Shuhrat, Shinelli yillar

fl. Shalpaymoq feʼlining birgalik nisbati.