Қидирув

Дарё ёки кўлнинг чуқур жойи; чуқур.

Амударё гум экан, Тевараклари қум экан. — Қўшиқлар

Нусратбек дарҳол улардан кўзини олиб қочди-да, сув олгани энкайди, болалигида тенгқурлари билан дарёга чўмилгани боришганини эслади. Чуқурроқ жойни топиб ёки қумни суриб — гум қилиб чўмилишарди. — С. Нуров, Нарвон

ўзбекчаЕлимли акацияқорақалпоқчаЖелимли акациярусчаАкация камедонская

от бот. Бошоқдошларга мансуб, қиёқ баргли, илдизидан тез кўпаядиган кўп йиллик бегона ўт.

Кўкорол пахтазори ғумай, қиёқ, печак каби ўтлардан тозаланиб бўлаёзди. — Назир, Сўнмас чақмоқлар

Онда-сонда учрайдиган ғумай ва ажриқ илдизларини қўл билан териб оламиз. — Газетадан

от Бирор нарсанинг ҳаққонийлигига, тўғрилигига ишонмаслик; шубҳа.

Бу қон энг қутлуғ, энг муборак, энг соф қон. Бунга гумоним ёʻқ. — Ойбек,Танланган асарлар

Агар гумоним тўғри бўлса, Комилбекнинг қотили Ҳомиддир! — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Бундан дуруст жойнинг топилиши ҳам гумон. — Ғ. Ғулом, Шум бола

н topsoil

• гумуснинг емирилиши destruction of the topsoil

от Баъзи ҳашаротлар ривожланишида қуртдан тўлиқ шаклланиш, яъни капалакка ёки пашшага айланиш босқичи ва ҳашаротнинг шу босқичдаги ҳолати.

Пашша ва унинг ғумбакларига жуда тез таъсир этадиган кимёвий моддалар ишлаб чиқарилди. — Газетадан

от 1. Қубба шаклидаги том; қубба тахлитидаги нарса.

Сирк гумбази. Ҳаммом гумбази.

Тўғрида Ҳирот мадрасаларининг нақшли гумбазлари эрталабки қуёш нурида ярқираб кўринмоқда. Уйғун ва И. — Султон, Алишер Навоий

— Гумбазни кошин билан безатмоқчи бўлибсиз, кошинингиз етарлими? — деди [Хонзода]. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

2. кўчма Бесўнақай, катта, семиз одам ҳақида.

Тунов куни холамникига борган эдим, холам ҳамма гапни Ҳомид чўчқанинг қулоғига етказувчи ўз қизи Зайнаб гумбаз бўлганини бирма-бир айтиб берди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

от 1. Портлаш чоғида чиқадиган ёки портлашга ўхшаш кучли, давомли товуш ҳақида.

Базм борган сари қизимоқда, чирманда гумбурига қўшилиб, ялпи қийқириқлар эшитилмоққа бошлади. — Ойбек, Танланган асарлар

Ноғоралар гумбури ва карнайлар садоси яна осмон-у фалакка чиқди. — О. Ёқубов, Кўҳна дунё

2. сфт. Мустаҳкам, пишиқ-пухта.

Гумбур арава.

— Машина гумбур,— деди Ражаб ака,— Энди бу ёғи сенга боғлиқ, ука! — К. Раҳим, Ўз касбини севган йигит

Аравалар гумбур, отлар семиз, керакли анжомлардан ташқари, турли ҳашамлар билан безатилган. — Ҳ. Нуъмон, А.Шораҳмедов, Ота

ўзбекчасақичланганрусчапрорезиненный

от Она қорнидаги бола, ҳомила.

Мендан Буви Ҳилолнинг бўйида олти ойлик гумона қолди. — Гўрўғли

Иби, бола туғиш қачондан буён уят бўлди? Ёш, соғломсан, туғ. Ахир, гумонанг — Бўлди! — Холиса қошларини чимириб, гапни узди. — С. Нуров, Нарвон

Отаси урушга кетганда, Эшмуҳаммад чақалоқ, Нурмуҳаммад эса гумона эди. — Газетадан

сфт. 1. кт. Ёʻлдан озган, адашган; янглишган.

[Навоий:] Деди: қайдин сен, эй мажнуни гумроҳ! — Уйғун ваи. Султон, Алишер Навоий

Ҳозир пир ўзларини эмас, сизларни ўйлайдилар, тонг саҳарларда жойнамозга тиз чўкиб, ҳақ ёʻлдан адашган гумроҳ бандаларингга ғазаб қилма, деб худога сиғинадилар. — С. Аҳмад, Ҳукм

2. Шундай шахсга нисбатли койиш, ҳақорат.

— Сен гумроҳ, она сути кўр қилгур, адашиб, улоқиб келиб, яна инсофдан дам урасан-а! — деди Жўра. — Ҳ. Назир, Онайизор

Вой гумроҳ, танимайсанми ҳали! — Ойбек, Навоий

3. Ўқимаган, илмсиз, оми.

— Мен бўлсам, тамом гумроҳман, на ўқишни биламан, на ёзишни. Омилигимча қолганман, — деди ўксиниб — Унсин. Ойбек, Улуғ ёʻл

от айн. Гумдон.

1. Bir ülkeye giren veya bir ülkeden çıkan mal ve eşya üzerinden alınan vergi.БОЖХОНА

2. Bu verginin alınması işlemiyle uğraşan devlet kuruluşu.

тақл. с. Кетма-кет портлашлар натижасида ҳосил бўладиган бўғиқ овоз.

Мана энди ҳар икки тарафдан ҳужум. Патир-путур, гум-гум бошланди. — Н. Сафаров, Танланган асарлар

от Гуманизм тарафдори; инсонпарвар, одампарвар.

Улуғ гуманист образи ўрта аср туни қоронғилигини ёритувчи ёруғ машъал каби менинг хаёлимни эгаллаб олди. — ЎТА

от 1. Инсонпарварлик, кишини қадрлаш, унга муҳаббат ва ҳурмат билан қараш; кишиларда юксак маънавий фазилатларни ривожлантиришга ғамхўрлик қилиш.

Достонда муҳаббат темаси оптимистик тарзда ҳал қилиниши билан бир қаторда қаҳрамонлик, дўстлик ва гуманизм ғоялари ҳам реалист санъаткорга хос уйғунлик ва моҳирлик билан берилган. — ЎТА

2. тар. Уйғониш даврида (13—14-асрларда): инсонни феодализм ва унинг мафкураси ҳисобланмиш католицизм асоратидан озод қилишга қаратилган илғор ижтимоий ва адабий ҳаракат; дунёқараш.

от 1. тар. 20-аср бошларига қадар Туркистонда катта савдогар бойларнинг жойларда савдо ишларини олиб борувчи ишончли кишиси, вакили.

Баъзи серпул — катта дунёдор кўпас бойлар узоқ юртларга ўз гумашталарини юбориб, ўзлари кайф-сафо билан машғул бўлар эди. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

[Абдулла Қодирий] 1912 йилда яна бошқа бир савдогарга йилига 50 сўм иш ҳақи билан гумашта бўлиб киради. — ЎТА

2. кўчма Бирор кимсани қўллаб-қувватлаш билан муайян амалга тайинланган ёки биров томонидан махсус топшириқ билан қўйилган шахс.

У [Ваҳоб Бердиев] аппаратни ўз гумашталари билан тўлдирди. — Газетадан

Солиҳбой гумашталари эса буни ўзларича изоҳлаб, бойнинг саховатпешалиги, камбағалпарварлиги деб тушунадилар. — С. Хўжаев, Ўзбек тарихий филмлари

сфт. Гумбази бор.