Поиск

Daryo yoki koʻlning chuqur joyi; chuqur.

Amudaryo gum ekan, Tevaraklari qum ekan. — Qoʻshiqlar

Nusratbek darhol ulardan koʻzini olib qochdi-da, suv olgani enkaydi, bolaligida tengqurlari bilan daryoga choʻmilgani borishganini esladi. Chuqurroq joyni topib yoki qumni surib — gum qilib choʻmilishardi. — S. Nurov, Narvon

ot bot. Boshoqdoshlarga mansub, qiyoq bargli, ildizidan tez koʻpayadigan koʻp yillik begona oʻt.

Koʻkorol paxtazori gʻumay, qiyoq, pechak kabi oʻtlardan tozalanib boʻlayozdi. — Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Onda-sonda uchraydigan gʻumay va ajriq ildizlarini qoʻl bilan terib olamiz. — Gazetadan

ot Biror narsaning haqqoniyligiga, toʻgʻriligiga ishonmaslik; shubha.

Bu qon eng qutlugʻ, eng muborak, eng sof qon. Bunga gumonim yoʻq. — Oybek,Tanlangan asarlar

Agar gumonim toʻgʻri boʻlsa, Komilbekning qotili Homiddir! — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Bundan durust joyning topilishi ham gumon. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

n topsoil

• gumusning yemirilishi destruction of the topsoil

ot Baʼzi hasharotlar rivojlanishida qurtdan toʻliq shakllanish, yaʼni kapalakka yoki pashshaga aylanish bosqichi va hasharotning shu bosqichdagi holati.

Pashsha va uning gʻumbaklariga juda tez taʼsir etadigan kimyoviy moddalar ishlab chiqarildi. — Gazetadan

ot 1. Qubba shaklidagi tom; qubba taxlitidagi narsa.

Sirk gumbazi. Hammom gumbazi.

Toʻgʻrida Hirot madrasalarining naqshli gumbazlari ertalabki quyosh nurida yarqirab koʻrinmoqda. Uygʻun va I. — Sulton, Alisher Navoiy

— Gumbazni koshin bilan bezatmoqchi boʻlibsiz, koshiningiz yetarlimi? — dedi [Xonzoda]. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. koʻchma Besoʻnaqay, katta, semiz odam haqida.

Tunov kuni xolamnikiga borgan edim, xolam hamma gapni Homid choʻchqaning qulogʻiga yetkazuvchi oʻz qizi Zaynab gumbaz boʻlganini birma-bir aytib berdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ot 1. Portlash chogʻida chiqadigan yoki portlashga oʻxshash kuchli, davomli tovush haqida.

Bazm borgan sari qizimoqda, chirmanda gumburiga qoʻshilib, yalpi qiyqiriqlar eshitilmoqqa boshladi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Nogʻoralar gumburi va karnaylar sadosi yana osmon-u falakka chiqdi. — O. Yoqubov, Koʻhna dunyo

2. sft. Mustahkam, pishiq-puxta.

Gumbur arava.

— Mashina gumbur,— dedi Rajab aka,— Endi bu yogʻi senga bogʻliq, uka! — K. Rahim, Oʻz kasbini sevgan yigit

Aravalar gumbur, otlar semiz, kerakli anjomlardan tashqari, turli hashamlar bilan bezatilgan. — H. Nuʼmon, A.Shorahmedov, Ota

узбекскийsaqichlanganрусскийпрорезиненный

ot Ona qornidagi bola, homila.

Mendan Buvi Hilolning boʻyida olti oylik gumona qoldi. — Goʻroʻgʻli

Ibi, bola tugʻish qachondan buyon uyat boʻldi? Yosh, sogʻlomsan, tugʻ. Axir, gumonang — Boʻldi! — Xolisa qoshlarini chimirib, gapni uzdi. — S. Nurov, Narvon

Otasi urushga ketganda, Eshmuhammad chaqaloq, Nurmuhammad esa gumona edi. — Gazetadan

sft. 1. kt. Yoʻldan ozgan, adashgan; yanglishgan.

[Navoiy:] Dedi: qaydin sen, ey majnuni gumroh! — Uygʻun vaI. Sulton, Alisher Navoiy

Hozir pir oʻzlarini emas, sizlarni oʻylaydilar, tong saharlarda joynamozga tiz choʻkib, haq yoʻldan adashgan gumroh bandalaringga gʻazab qilma, deb xudoga sigʻinadilar. — S. Ahmad, Hukm

2. Shunday shaxsga nisbatli koyish, haqorat.

— Sen gumroh, ona suti koʻr qilgur, adashib, uloqib kelib, yana insofdan dam urasan-a! — dedi Joʻra. — H. Nazir, Onayizor

Voy gumroh, tanimaysanmi hali! — Oybek, Navoiy

3. Oʻqimagan, ilmsiz, omi.

— Men boʻlsam, tamom gumrohman, na oʻqishni bilaman, na yozishni. Omiligimcha qolganman, — dedi oʻksinib — Unsin. Oybek, Ulugʻ yoʻl

ot ayn. Gumdon.

1. Bir ülkeye giren veya bir ülkeden çıkan mal ve eşya üzerinden alınan vergi.BOJXONA

2. Bu verginin alınması işlemiyle uğraşan devlet kuruluşu.

taql. s. Ketma-ket portlashlar natijasida hosil boʻladigan boʻgʻiq ovoz.

Mana endi har ikki tarafdan hujum. Patir-putur, gum-gum boshlandi. — N. Safarov, Tanlangan asarlar

ot Gumanizm tarafdori; insonparvar, odamparvar.

Ulugʻ gumanist obrazi oʻrta asr tuni qorongʻiligini yorituvchi yorugʻ mashʼal kabi mening xayolimni egallab oldi. — OʻTA

ot 1. Insonparvarlik, kishini qadrlash, unga muhabbat va hurmat bilan qarash; kishilarda yuksak maʼnaviy fazilatlarni rivojlantirishga gʻamxoʻrlik qilish.

Dostonda muhabbat temasi optimistik tarzda hal qilinishi bilan bir qatorda qahramonlik, doʻstlik va gumanizm gʻoyalari ham realist sanʼatkorga xos uygʻunlik va mohirlik bilan berilgan. — OʻTA

2. tar. Uygʻonish davrida (13—14-asrlarda): insonni feodalizm va uning mafkurasi hisoblanmish katolitsizm asoratidan ozod qilishga qaratilgan ilgʻor ijtimoiy va adabiy harakat; dunyoqarash.

ot 1. tar. 20-asr boshlariga qadar Turkistonda katta savdogar boylarning joylarda savdo ishlarini olib boruvchi ishonchli kishisi, vakili.

Baʼzi serpul — katta dunyodor koʻpas boylar uzoq yurtlarga oʻz gumashtalarini yuborib, oʻzlari kayf-safo bilan mashgʻul boʻlar edi. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

[Abdulla Qodiriy] 1912 yilda yana boshqa bir savdogarga yiliga 50 soʻm ish haqi bilan gumashta boʻlib kiradi. — OʻTA

2. koʻchma Biror kimsani qoʻllab-quvvatlash bilan muayyan amalga tayinlangan yoki birov tomonidan maxsus topshiriq bilan qoʻyilgan shaxs.

U [Vahob Berdiyev] apparatni oʻz gumashtalari bilan toʻldirdi. — Gazetadan

Solihboy gumashtalari esa buni oʻzlaricha izohlab, boyning saxovatpeshaligi, kambagʻalparvarligi deb tushunadilar. — S. Xoʻjayev, Oʻzbek tarixiy filmlari

sft. Gumbazi bor.

sft. Biror kimsa yoki narsadan gumon, shubha qiluvchi, shubhalanuvchi; gumon, shubha qiluvchi.

Kavshimni olgan bir kishi, gumondorim ming kishi. — Maqol

— Gumondor bormi? — dedi usta. — Gumondor-ku yoʻq, ammo bechoraning oʻlimi juda qiziq kunga toʻgʻri kelishi ajib, — dedi usta Farfi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

so'zl. zehni oʻtkirlik, topqirlik