Қидирув

фл. Бирор нарса ёки имкониятдан баҳраманд бўлмоқ, уни ўз талаб ва эҳтиёжи учун ишлатмоқ.

Газдан фойдаланмоқ. Китобдан фойдаланмоқ. Луғатдан фойдаланмоқ.

Бунинг учун энг муҳими машиналардан, электрдан фойдаланиб, кучни, вақтни тежаш лозим. — Ойбек, Олтин водийдан шабадалар

Вақт ҳар кимнинг ўз қўлида. Гап ундан тўғри фойдаланишда. — Ҳ. Назир, Ёнар дарё

use, make use (of), apply, take

фл. Фойдаланмоқ феълининг мажҳул нисбати.

1. Компютер ёки телекоммуникация тизимлари томонидан тақдим қилинадиган хизматлардан фойдаланувчи жисмоний шахс, муассаса ёки компания.инглизчаuserрусчапользователь

2. Алоқа тармоғи орқали бир-бири билан ахборот алмаша оладиган терминаллар, компютерлар ва датчиклар.

3. Бир тизимга мансуб бўлган, лекин бошқа тизимнинг ресурсларидан фойдаланувчи жараёнлар, дастурлар.

фл. Фойдаланмоқ феълининг биргалик нисбати.

фл. Фойдаланмоқ феълининг орттирма нисбати.

Қайта ишлаш тури. У фойдаланишга бўлган ҳуқуқ билан белгиланади. Мисоллар – ўқиш, ёзиш, бажариш, қўшиш, ўзгартириш, ўчириш, яратиш.инглизчаaccess typeрусчавид доступа

Ҳуқуқий ҳужжатлар ёки ахборот эгаси томонидан ўрнатилган субектнинг ахборот ва унинг ташувчиларидан фойдаланиш тартиби ва қоидаларини тартибга солувчи қоидалар тўплами. Фойдаланиш ҳуқуқлари субектлар (масалан, тизим фойдаланувчилари)га маълумотлар обектлари устидан бажарилиши рухсат этилган амаллар (масалан, ўқиш, ёзиш, бажариш) тўпламини белгилайди.инглизчаaccess rightsрусчаправа доступа

Обектга унинг ресурсларига мос равишда берилиши мумкин бўлган тоифа. У обект қайси ресурслардан фойдаланишга муаллифлашганини билдиради.инглизчаcategory of accessрусчакатегория доступа

1. Талаб қилинган муҳофазанинг моделига мос келадиган, автоматлаштирилган тизимнинг ресурсларидан фойдаланишни чеклайдиган жараён.инглизчаaccess auditingрусчаконтроль доступа

2. Маълумотларга ишлов бериш тизимининг ресурсларига, рухсат берилган тартибда муаллифлашган обектлар фойдаланишлари мумкинлигини кафолатлаш усуллари. Фойдаланишни назорат қилишнинг уч усули мавжуд. Улардан биринчиси, филтрловчи маршрутизаторларни қўллашга асосланади. Бунинг учун, маршрутизаторларнинг дастурий таъминотида пакетларни жўнатиш ва қабул қилиш манзиллари нуқтайи назаридан, пакетларни таҳлил қилиш алгоритми амалга оширилади. Иккинчиси, пакетлар филтрини ишлатишга асосланган. Бу ҳолда, муҳофазадаги тармоқдан ёки унинг қисмидан чегараларидан чиқиб кетувчи фойдаланишларни ўрнатиш тақиқланади. Барча пакетлар текширувдан ўтказилади, қайси пакетлар ўтказилиши ва қайсилари орқага қайтарилиши кераклиги аниқланади. Учинчиси, амалий дастурларнинг шлюзини ишлатади. Бу энг мукаммал муҳофазадир. Фойдаланишни текшириш Мбда бажарилади, бунинг учун унда зарур бўлган ҳамма маълумотлар йиғилади. Фойдаланишлар фақат пухта текширувдан кейин ўрнатилади. Суткалар давомида ишлаш мумкин бўлган вақт ҳам назорат қилинади.

Муҳофаза қилинаётган ресурсдан фойдаланиш учун обектдан талаб қилинадиган ваколатлар поғонаси. Масалан, белгиланган муҳофаза поғонасига оид маълумотлар ёки ахборотни олишга ваколатлар.инглизчаaccess levelрусчауровень доступа

ингл:рус: Субектнинг бирор обектдан фойдаланишга оид барча ҳуқуқлари.инглизчаaccess permissionрусчаразрешение на доступ

Фойдаланишни ажратиш ҳуқуқларини акс эттирувчи жадвал. Ушбу жадвалда тизимдаги ҳар бир обектга устун, субектга эса қатор тўғри келади. Матрицанинг устуни ва қатори кесишган катагида субектнинг обектдан фойдаланиш ҳуқуқлари кўрсатилади.инглизчаaccess matrixрусчаматрица доступа

Тизим ресурсларини ишлатиш режими. Бунда субектлар ўрнатилган қоидаларга қатъиян мос равишда обектлардан фойдаланиш ҳуқуқига эга. Фойдаланишни чеклаш турли моделлар бўйича, мавзу аломатига асосланиб қурилган ёки ишлатишга рухсат берилган ахборотнинг махфийлик грифига қараб амалга оширилиши мумкин.инглизчаaccess differentiationрусчаразграничение доступа

ингл:рус: Компютер билан ўзаро ишлаш имкониятини берадиган терминал.инглизчаuser terminalрусчатерминал пользователя

ингл:рус: Субект ёки фойдаланиш обектининг ноёб белгиси.инглизчаaccess identifierрусчаидентификатор доступа

маълум ҳудуддан унга талофат етказмасдан фойдалана оладиган одамлар ёки ҳайвонлар сони (инсон учун – рекреацион сиғим) меъёри.

Фойдаланувчини айнанлаш учун маълумотларга ишлов бериш тизими томонидан ишлатиладиган белгилар кетма-кетлиги ёки тасвир.инглизчаuser identifierрусчаидентификатор пользователя

Шахсларнинг техник воситалар, дастурлар ва махфий ахборотдан фойдаланиш тартиби. Бу илгаридан ишлаб чиқилиб тасдиқланган қоидаларга мос бўлиб, ҳисоблаш воситаларида ишлов бериш учун зарур.инглизчаaccess differentiation modeрусчарежим разграничения доступа