Қидирув

Ахборотга ишлов бериш тизимининг барча ёки баъзи дастурлари, тартиблари, қоидалари ва уларга тегишли ҳужжатлар. Дастурий воситалар улар ёзилган ташувчидан қатъий назар интеллектуал маҳсулот ҳисобланади.инглизчаsoftwareрусчапрограммное обеспечение

Дастурий таъминотнинг афзалликлари ва камчиликларини белгилайдиган аломатлар, хоссалар, фазилатлар мажмуи. Яратилаётган дастурий таъминот сифатини баҳолаш миқдорий усулларни ишлатиб амалга оширилади. Бу тадбир дастурлаш жараёнида амалга ошади. Бу масаланинг долзарблиги ошишига муносиб равишда, бозорда яратилаётган дастурларнинг сифатини аниқлашни таъминлайдиган дастурлар пайдо бўлди.инглизчаquality of softwareрусчакачество программного обеспечения

Компютер дастурий таъминотини лойиҳалаш бошланган дақиқадан то унинг ишлатилиши тўхташигача ўтган вақт.инглизчаsoftware life cycleрусчажизненный цикл программного обеспечения

Намунавий ахборот мажмуасининг дастурий таъминотини, уни кейинчалик, янги соҳа портали ёки мажмуаси асосида клонлаш мақсадида такрор ишлаб чиқариш.инглизчаsoftware replicationрусчарепликация программного обеспечения

Фойдаланувчининг муайян техник воситалари ёки аниқ дастурлари бошқарувидаги компютер учун мўлжалланган дастурнинг фаолиятини таъминлаш мақсадида амалга ошириладиган ўзгартиришлар киритиш.инглизчаsoftware adaptationрусчаадаптация программного обеспечения

Коммуникация тармоқлари орқали дастурий таъминот тарқатиш технологияси. Бу мақсадларда ЭСД махсус тизимлари яратилади, улар фойдаланувчиларга дастурларни очиб-кўчириб олиш ва уларнинг ҳақини тўлаш имконини беради. Бундай тизимлар Интернет тармоғи ҳамда модемли уланиш орқали фаолият кўрсатадилар. ЭСД тизимлари, фойдаланувчиларга дастурий таъминотдан маълум вақт даврига синаб фойдаланиш учун ёзиб олиш имконини ҳам беради.инглизчаelectronic software distribution (ESD)русчаэлектронное распространение программного обеспечения

Дастурий воситаларни берухсат фойдаланишдан муҳофаза қилувчи воситалар.инглизчаsoftware protection toolsрусчасредства защиты программного обеспечения

Бепул тарқатиладиган ва айрим ҳолларда пулга сотиб олинган дастурий таъминот каби ишлай оладиган дастурий таъминот. Бепул дастурий таъминот айрим дастурчилар, ташкилотлар ва давлат муассасалари томонидан яратилади. Шуни назарга тутиш керакки, бепул дастурий таъминотда хатолар бўлиши мумкин, бу ҳолда кафолатлар ва хизмат кўрсатиш кўзда тутилмайди. Шу билан бирга, шартли бепул дастурий таъминот ҳам мавжуд, бундай дастурларни ишлаб чиқувчилар айрим фойдаланувчиларга бошқаларга тарқатмаслик шарти билан бепул берадилар.инглизчаfreewareрусчабесплатное программное обеспечение

Дастурий ечимларнинг кенг кўлами. Унда фойдаланувчининг дастурларни ўрнатиш, ишга тушириш, эркин фойдаланиш, ўрганиш, тарқатиш ҳамда ўзгартиришга ҳақ-ҳуқуқи (эркинлиги) чекланмаган. Дастур эркин лицензия орқали юридик ва муаллифлик ҳуқуқлари билан ҳимояланган бўлади.инглизчаfree softwareрусчасвободное программное обеспечение

Компютер фойдаланувчиси рухсатисиз ўрнатиладиган ва ушбу фойдаланувчини ва унинг компютерини бутунлай ёки қисман назорат қиладиган дастур.инглизчаspywareрусчашпионское ПО

Очиқ кодли дастурий таъминот. Дастурнинг дастлабки коди очиқ , яъни кўриш ва ўзгартириш имконияти бор. Бу яратилган кодни яна дастурнинг янги версияларини яратиш, хатоларни тузатиш ва балки очиқ дастурга қўшимча ишлов бериш имкониятини беради. “Очиқ” лицензия очиқ дастурий таъминот текинга тақдим қилинишини талаб қилмайди. Бунга қарамай, кўпчилик очиқ дастурий таъминотнинг муваффақиятли лойиҳалари бепул.инглизчаopen source softwareрусчаоткрытое программное обеспечение

Муайян гуруҳ томонидан ишлатиладиган, умумий масалаларни бажарадиган дастурий таъминот. Гуруҳий таъминот алоҳида дастурлар мажмуидан тузилиб, у бир вақтнинг ўзида бир неча ўзаро боғланган ходимлар томонидан фойдаланилади. Бу таъминотга биринчи навбатда, ходимлар жамоаси учун файллар билан баравар ишлаш воситалари, ходимлар гуруҳи томонидан ўтказилаётганинглизчаgroupwareрусчагрупповое программное обеспечение

Ҳисоблаш тизими таркибига кирувчи жами тизимли дастурлар. Бу компютердан фойдаланиш ва хизмат кўрсатиш, ҳисоблаш ишларини ташкиллаштириш ва амалий дастурларни яратишни автоматлаштириш учун зарур бўлган дастурий таъминот. Тизимли дастурий таъминотнинг энг муҳим таркибий қисми – операцион тизим – аппарат воситалар учун зарур қўшимча бўлиб, одатда ҳисоблаш тизимини ишлаб чиқарувчи томонидан етказиб берилади. Тизимли дастурий таъминотнинг бошқа таркибий қисмлари компютерга фойдаланувчини қониқтирадиган ҳисоблаш тизимини яратиш учун унинг ўзи томонидан ўрнатилади.инглизчаsystem softwareрусчасистемное программное обеспечение

Фойдаланувчининг рухсати билан ёки рухсатисиз рекламани намойиш қилувчи дастур. Бундай ДТ яширин тарзда ёки фойдаланувчини чалкаштириб ишламайди, балки фойдаланувчига янги хизматларни таклиф этади.инглизчаadwareрусчарекламное программное обеспечение

Тижорат ташкилоти томонидан фойда олиш мақсадида яратилган дастурий таъминот. Фойдаланувчига дастурий таъминот нусхаларини сотишдан фойда келади. Кўпчилик одамлар тижорат дастурий таъминот эркин дастурий таъминотга қарама-қарши деб хато қилишади. Булар орасидаги фарқ унчалик яққол эмас. Эркин дастурий таъминот - бу муаллиф томонидан эркин ўзгартиришга, тарқатишга ва фойда олишга ҳуқуқ беришдир. Шундан келиб чиққан ҳолда, эркин дастурлар тижорат маҳсулотлари ҳам бўлиши мумкин.инглизчаcommercial softwareрусчакоммерческое ПО

Нотижорат ташкилот, 1985 йил октябрь ойида Ричард Столлмен томонидан эркин дастурий таъминот ғоясини ҳамда ГНУ лойиҳасини қўллаш учун ташкил қилинган. Ташкил қилингандан бери то 1990 йиллар ўрталаригача жамғарма маблағлари биринчи навбатда дастурчиларни ёллашга ва эркин дастурларни ёзишга ишлатилган. 1990 йилларнинг ўрталаридан то охиригача, эркин дастурининг учун ҳозирда фонд ишчилари ва волонтёрлари асосан эркин ДТ соҳасидаги юридик ва ташкилий саволлар билан ишлашади.инглизчаFree Software Foundation (FSF)русчаФонд свободного программного обеспечения

Стандарт ташкил этувчиларни териб бириктириш билан яратиладиган дастурлар мажмуи. Мазкур технологияда, дастурнинг ихтиёрий қисми такрор ишлатилиши мумкин бўлса, у таркибий қисмдир (компонентдир). Компонентли дастурий таъминотнинг афзалликлари ишлаб чиқиш даврини қисқартиришда ва дастур арзонлашувида намоён бўлади. Бундан ташқари, дастурий таъминотнинг юқори сифати таъминланади. Компонентли дастурий таъминот технологиясининг ривожланиши обектга ёʻналтирилган дастурлашнинг яратилишига олиб келди.инглизчаcomponent softwareрусчакомпонентное программное обеспечение

Дастурий таъминотни уйғунлаштириш технологиялари билан шуғулланувчи ташкилот. ОСФ ташкилоти 275 таъсисчи томонидан ташкил қилинган. Ақшнинг Массачусец штатидаги Кембрижда жойлашган. Осфнинг ошкора ишларидан кўзлаган мақсади, дастурлар уйғунлигини таъминлашга қодир, очиқ дастурий муҳит деб аталмиш муҳитни яратишдан иборат.инглизчаOpen Software Foundation (OSF)русчаФонд открытого программного обеспечения

Бу дастурий таъминотни ишлаб чиқаришнинг шундай усулики, унда дастурларнинг яратилаётган дастлабки коди очиқ, яъни барчанинг кўриб чиқиши ва ўзгартиришлар киритиши учун очиқ бўлади. Очиқ дастурларнинг дастлабки кодлари ёхуд жамоат мулки кўринишида, ёхуд “эркин” лицензия шартларида – кодга ҳамиша кириш мумкинлиги ва у дастурий таъминот билан бирга тарқатилиши талаб қилинадиган, масалан, ГНУ Генерал Публик Ликенсе каби, кўринишда ишлаб чиқарилади. Очиқ дастурий таъминот ва эркин дастурий таъминот ғояларининг яқинлиги ва тушунчалари бир-бирини ўзаро тўлдириб туришларини ҳисобга олиб, улар “эркин ва очиқ кодли дастурий таъминот” (ЭОКДТ) умумий тушунчаси остида кўрилади.инглизчаfree and open source softwareрусчасвободное и открытое программное обеспечение

Интернет ҳамда телетех, виевдата ва шу каби бошқа телематик хизматлар орқали тарқатиладиган дастурий таъминот.инглизчаtelesoftwareрусчадистанционное программное обеспечение