Qidiruv

ot Biror narsa chayilgandan keyin qolgan iflos, kir suv.

fl. 1. Yuvilgan narsani toza suvga botirib yoki ustidan toza suv quyib, chayqab toza qilmoq.

Bolakay darrov choynakni ariqchada chaya boshladi. — R. Fayziy, Asad libosi

2. Yuvmoq.

[Yaxshiboyev] Shoshilmay vanna-xonaga kirib, yuz-qoʻlini chayib, artinib, shundan keyingina ichkariga oʻtdi. — M. M. Doʻst, Lolazor

3. Pok, toza tutish yoki davolash uchun suv yoki biror dorivor suyuqlik bilan yuvmoq; chayqamoq.

Ogʻiz chaymoq. Tomoqni soda bilan chaymoq.

Sadaf kabi oq tishlarini bir-ikki chaydi-da, ariq boʻyini va uning suvlarini tashlab ketdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. Hoʻl, nam qilmoq (yogʻin-sochin, shudring haqida).

Kechagina yoqqan jala oʻt-oʻlanlar bilan giyohlarni chayib oʻtibdi. — N. Fozilov, Diydor.

Shudring chaygan yolgʻizoyoq yoʻldan yuqoriga unsiz yurishdi. — Yoshlik

1. Çaygillerden bir ağaççık.CHOY

2. Dereden büyük, ırmaktan küçük akar su.ANHOR

sft. 1. Tolalari mahkam birikkan, yorilishi, ishlanishi qiyin (yogʻoch-taxta, oʻtin haqida). ◆U

chayir toʻnkalar yoriladigan oʻtkir boltani olib otxona tomonga shaxdam yurib ketdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

2. koʻchma Baquvvat, pishiq.

Umar ozgʻin, chillakdek boʻlsa ham, juda chayir. — S. Ahmad, Saylanma

Mansur. uning [Gavharning] nozik, ammo chayir qoʻlini mahkam qisdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

ot Chayka, baliqchi (qush);

Dengiz chaykasi.

ot Shox-shabba, qamish va shu kabilardan odatda poliz ekinlari tepasiga vaqtincha qurilgan uycha; kapa.

Adirning qoq oʻrtasiga togʻam qamish, shoxlardan chayla qurib olgan edi. — Sharq yulduzi

ot 1. zool. Oʻrgimchaksimonlar sinfiga mansub boʻlgan boʻgʻimoyoklilar turkumiga kiruvchi zaharli hasharot.

Rivoyatlarga Karaganda, chayon oʻzining vijir-vijir bolalarini oʻz yelkasida olib yurarmish. — A. Muxtor, Davr mening taqdirimda

2. koʻchma Tili achchiq, bamisoli chayondek chaquvchi, gazanda (odam haqida).

[Sultonali:] Bu kaltakesak yutgan chayonning yuragida sizga qarshi katta adovat bor. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Spülen n, Gurgeln n

1. Küçük kuşları ve fare gibi zararlı hayvanları avlayan, tavuk büyüklüğünde bir kuş.KALXAT

2. Toy, tecrübesiz, acemi.GʻOʻR, TAJRIBASIZ

ot (numerativ soʻzlar bilan birga qoʻllanadi) Ogʻizda chaynashga loyiq biror narsa.

Bir butun sigir goʻshtidan bir chaynom ham bizga nasib boʻlmadi. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

ot Olibsotarlik; olib-sotish, olib-sotuv.

Koʻsa ertasiga kallai saharlab yetib keldi. Avji chayqov vaqti ekan, baqiriq-chaqiriqlar quloqni qomatga keltiradi. — Mushtum

Çay evi.CHOYXONA

Zerkauen n

ot Poyasi va bargi zaharli qilchalar bilan qoplangan, badanga tegsa qattiq qichitadigan yovvoyi oʻt.

fl. Chaymoq feʼlining majhul nisbati.

sich (kurz) waschen

ot Pishiqlik, kuchlilik.

Qoʻshnilar Otashning chayirligini eslab, Oyqiz xolaning koʻnglini koʻtarishadi. — R. Rahmonov, Changalzordagi sharpa

fl. 1. Ogʻizdagi taomni tishlar orasida maydalamoq, yumshatmoq.

Ahmad parvoyi palak, ogʻzini toʻldirib, non chaynardi. — F. Musajonov, Himmat

Otlar pishqirib turib, xushboʻy hoʻl bedani ishtaha bilan chaynamoqda edilar. — Oybek, O. v. shabadalar.

2. Tirikchilik uchun ishlatmoq.

[Yaxshiboyev:] Mayda chaynab yesang, bu pul senga koʻp yilga yetadi. — M. M. Doʻst, Lolazor

3. s. t. ayn. Gʻajimoq 5.

Mashina qoʻlini chaynab ketibdi.

4. koʻchma Birovni gʻiybat qilmoq, yomon-lab gapirmoq; koyimoq.

Dadasi bilan oyisi hamon uning opoq dadasini chaynayotgan edi. — Yoshlik

[Yorqinoy] Bir kuni toʻyga borgan edi, xotin-xalaj nuqul uni chaynab oʻtirishdi. — R. Rahmon, Mehr koʻzda

5. koʻchma salb. Bir gapni hadeb qaytaravermoq; gapni choʻzmoq; hal boʻlgan masalani yana aylantirib muhokama qilavermoq.

[Boʻtaboy] Oʻzi ham aniq-ravshan bir soʻz aytolmay, gapni chaynay boshladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

ot Zanjir shaklida ketma-ket joylashgan kataklarni harflar bilan toʻldirishdan iborat boshqotirma turi; bunda qidirilayotgan soʻzlar qatoridagi avvalgi soʻzning oxirgi harfi keyin keluvchi soʻzning birinchi harfi boʻlib kelishi talab qilinadi.

fl. 1. ayn. Chaymoq.

Kunlardan birida bir toʻda bandi xotinlar togʻdan anhorga kir chayqagani tushishdi. — S. Ahmad, Hukm

2. U yon-bu yon tebratmoq.

Boshini chayqamoq.

Ulgʻay ena afsus bilan bosh chayqadi. — Sharq yulduzi