Қидирув

фл. 1. Назар ташламоқ, назар солмоқ, қарамоқ.

Кўзгуга боқмоқ. Лайлакнинг кетишига боқма, келишига боқ. — Мақол

Денгиз сувидек тиниқ кўзлари мулойим ва меҳр билан боқарди. — С. Кароматов, Олтин қум

Қора кўзлари жуда шўх боқиб, жаз этиб, бағрингга ботади. — И. Раҳим, Ихлос

Қизнинг атрофга жовдираб турган кўзлари хомуш ерга боқди. — С. Аҳмад, Меҳрибон

2. кўчма Мўраламоқ; кўринмоқ, намоён бўлмоқ.

Ёʻлчи Шокир отанинг дўконхонаси эшигини астагина очиб боқди. — Ойбек, Танланган асарлар

Қорли тоғлар чўққисидан боқади қуёш. — Ғайратий

Зангори денгизнинг тиниқ қўйнидан кумуш ой кўриниб, кулиб боқади. — Уйғун

3. Фикран назар ташламоқ, кўз олдига келтирмоқ, кўздан кечирмоқ.

Ўзига боқма, сўзига боқ. — Мақол

Тарихга боқинг, минг йил илгари Хоразмда Беруний ўтган, у жуда кўп китоблар ёзиб қолдирган. — Ж. Шарипов, Хоразм

Сиз билан замоннинг зайлига боқмасак, қиёмат қойим бўлажак. — С. Сиёев, Аваз

Ўйлаб боқсам: қалбим муштдек! Ватан жуда кенг! Ўйлаб боқсам: Ватан ва дил бир-бирига тенг. — Ё. Мирзо, Ўғил меҳри

Боқсам, ёʻлинг ойдин экан, Кел, пойингни ўпай, ўғлон. — Б. Бойқобилов, Шарора

4. Илтифот қилмоқ, қўллаб-қувватламоқ, ҳурмат қилмоқ.

Яхши яхшига боқар, Ёмон дарёга оқар. Р. Жуманиёзов, Сўз кўрки — мақол.

Эл боқса, бахтинг кулар, Эл боқмаса, тахтинг қулар. — Мақол

Бой бойга боқар, сув сойга оқар. Бўлмайди. Сиз билан иттифоқ бўлолмаймиз. — Н. Сафаров, Танланган асарлар

5. Тарбиялаб вояга етказмоқ, парвариш қилмоқ; қараб турмоқ.

Бола боқмоқ.

Битта-ю битта ўғлим! Марғилон деган жойда, аллакимларнинг қўлида, асли номаълум кишиларнинг қизига уйлансин-да ўғил боқиб катта қилган она — Ўзбек ойим икки қўлини бурнига тиқиб қараб қола берсин. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Худойқул менинг ўз жигарим, аммадан қолган сағир. Етти ёшидан боқиб, одам қилдим. — П. Турсун, Ўқитувчи

— Укаларимни боқса, тегаман, — дедим кампирга. — Ойбек, Танланган асарлар

6. Ўз қарамоғида бўлганларни моддий жиҳатдан таъминламоқ; тирикчилик эҳтиёжларини ва шу кабиларни қондириб, таъмин этмоқ.

Оила боқмоқ.

Етим набираларни оғир меҳнат билан ҳам боқа олмаган бу жафокаш чол ҳовлисининг қолган қисмини сотишга мажбур бўлган эди. — Ойбек, Танланган асарлар

Баҳорнинг бир куни қишни боқар. — Газетадан

Отадан қолган шу қўл дастгоҳ чол-кампирни умр бўйи боқди. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

Сизнинг кетмонларингиз ўзингизни ҳам боқади, деҳқонни ҳам. — С. Сиёев, Ёруғлик

7. Парваришлаб етиштирмоқ, асрамоқ (уй ҳайвонлари ва парранда ҳақида).

Товуқ боқмоқ. Курт боқмоқ.

Бир хўроз боқиб ўтирибман, тепса, хонни ўлдиради. — С. Сиёев, Ёруғлик

Шароит ёмон, жўжа боқадиган жойимиз ёʻқ, катаклар жуда тор. — Газетадан

8. Қидириб топиб ўлдирмоқ (битни, бургани).

9. с. т. Даволамоқ, шифоламоқ.

Унинг касалини боқмаган врач қолмади. Касални боқиб тузатмоқ.

Ўжар экан бу солдат, деб ташлаб қўймадилар. Кўп қатори ярамни боқдилар. — Н. Сафаров, Оловли излар

10. Кўмакчи феъл вазифасида келиб, етакчи феълдан англашилган иш-ҳаракатни бажаришга уриниш, синаш маъносини билдиради.

Мингбоши Зеби киргунча, дутор олиб чертиб боқди. — Чўлпон, Кеча ва кундуз

Камбағал бўлсанг, кўчиб боқ, бойвачча бўлсанг, ўлиб боқ, деган гапда ҳикмат кўп экан. — С. Аҳмад, Сайланма

1. н remainder, rest, residue

2. а the rest of

от 1. Боқув, қаров, парвариш.

Боқимга қўювдим, сўйиб сотишга кўзим қиймади. — Ёшлик

Пешқадам сут соғувчилар ўз боқишаридаги сигирлардан мўл-кўл сут соғиб олишга эришдилар. — Газетадан

2. шв. Бировнинг қарамоғида бўлган, қарам.

Жияним менга боқим. Эримникига ҳокимман, Ўғлимникига боқимман. — Мақол

— Бировга боқим бўлиб яшагандан ўлиб кетганим яхши-да, — дейди. — И. Раҳим, Меҳр кўзда

Юрагининг касаллигини баҳона қилиб, ишдан ҳам бўшаб олди. Боқим бўлиб ўтирибди текинхўр! — Ў. Ҳошимов, Икки эшик ораси

сфт. 1. Доимий, абадий, мангу, ўлмас.

Илдизи мустаҳкам дарахтнинг умри боқий бўлади. — Шарқ юлдузи

Эй яша, порлоқ кун, бахтли келажак, Омон бўл, Ватаним, минг йиллар боқий. — Ғ, Ғулом

Ҳаёт талвасаси тинмагай, аммо Мангу боқий қолур Инсон ва Хаёл. — А. Орипов, Йиллар армони

2. айн. Бок.

Яхшибоев жилмайди, ҳеч боқиси ёʻқ, демоқчи бўлди. М. — М. Дўст, Лолазор

Ҳеч боқиси ёʻқ, бемалол, бу киши ўзимизники. — А. Ҳакимов, Илон изидан

3. Боқи (эркаклар исми).

от Бошлиқ, раҳбар, вазир.

Туркистон жамиятининг боқони Аҳад Андижонийнинг сиёсий билимига тан бердим. — Ёшлик

от с. т. Буқоқ.

Пакана, оппоқ соқоллари тагидан қип-қизил бўқоғи билиниб турган чол эди. — Ш. Холмирзаев, Тўл-қинлар

Ҳикоя битгач, заҳарханда билан Самад бўқоққа қаради, дами кесилаёзган бўқоқ бундан руҳланди. — А. Қодирий, Меҳробдан чаён

от 1. Боқмоқ феълидан ҳаракат номи.

2. Қаров, парвариш. Боқуви яхши.

Боқувда ётган ҳар қўйларимиз борки, ўрнидан туролмайдиган бўлиб кетган. — Муштум

Ғўзаларнинг бўлиқлиги, ҳосилнинг тўлиқлиги экинга боқув бениҳоят зўр бўлганлигини кўрсатиб турибди.

Доимий, абадий, мангу.BAKİ, EBEDİ

1. (таъминлаш)Nähren n, Unterhalt m

2. (бола эмизиш)Säugen n, Stillen n, Nähren n

3. (ҳайвонларни)Füttern n, Fütterung f, Weiden n (yaylovda)

4. Blick m

в [Т]

• fatten sb/sth (up) семиртирмоқ, бўрдоқига боқмоқ -
• :: fatten /'fætn/ v [T] fatten sb/sth (up) семиртирмоқ, бўрдоқига боқмоқ -

н eternity, incorruptibility

• умри боқилик longevity; durability

от Боқинди бўлмоқ Бировнинг боқимида юрмоқ, бировга ортиқча ташвиш, дардисар бўлмоқ.

Мен бу ерда ортиқча бир юк бўлиб, қорига боқинди бўлиб қолдим. — М. Муҳаммаджонов, Турмуш уринишлари

— Бобо яхши гап айтди, — дедим унга, — чиндан ҳам баъзи биз тенглар ота-онасининг боқиндиси бўлиб юришади. — А. Эшонов, Сарбон

от айн. Боқувчи 3.

сфт. Парваришда, боқувда турган.

Менинг ўн бир минг тиллага олган дўнон отим бор. Етти ойдан бери таблада боқувли турибди. — Гулихиромон

фл. Боқмоқ феълининг мажҳул нисбати.

сфт. 1. Қаровсиз, ота-онасиз қолган; етим.

Нега менинг қизим ишлар экан? Сизга ўхшаб боқимсиз қолибдими? — У. Рашид, Қудалар

боқимсиз қолган болаларни йиғиб, мактаб-интернатларга топширишда фаол қатнашардик. — Газетадан

2. Парваришсиз, қаровсиз.

Боқимсиз боғ тоғ бўлар, Юрак-бағринг доғ бўлар. — Мақол

Қабристон кимсасиз ва боқимсиз бир боғчани эслатарди. — Ҳ. Олимжон

от 1. Абадийлик, мангулик, доимийлик.

Ариқларнинг шилдираб оқиши, тўлқинларнинг мавжи боқийлик тимсолидир. — Газетадан

асрлар давомида инсоният бунёд этган маданий ёдгорликлар умрнинг боқийлиги демакдир. — Газетадан

2. Узоқ умр кўришлик.

Барака — иноқликда, Боқийлик — қувноқликда. — Мақол

3. Мустаҳкамлик, собитлик.

Отабекнинг бу мактуби ортиғи билан ўзининг Кумушга бўлган муносабатининг ҳамон эски ҳолида боқийлигини эълон қилар ва ўзининг осонлик билан рақибга берилмаслигини сўзлар эди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

фл. с. т. Боқмоқ 9 феълининг орттирма нисбати.

Докторга боқизмасам, йиқилиб қоладиганга ўхшайман. — С. Аҳмад, Ҳукм

от 1. Назар солувчи, қараб турувчи.

Тушига отаси кирибди. Қора қош, сал қисиқ кўзлари негадир маъюс боқувчи, яғрин-дор одам эди. — М. Ҳазратқулов, Журъат

2. Оила бошлиғи, оилани моддий жиҳатдан таъминловчи.

Боқувчиси бўлмаган оилалар.

3. Чорва, парранда ва шу кабиларни асровчи, парвариш қилувчи.

Мол боқувчи. Курт боқувчи.

Болалар ипак қурти боқувчи хона-донларга югуриб кетишди. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

От боқувчи сайислар Ғиротга яқин ётибди. — Нурали

сфт. с.т. кест. Ортиқ даражада беғам, бепарво, парвойи-фалак.

У [Ёʻлдош ака] Кенжага дунёни сел олса, тўпиғига чиқмайдиган боқибеғам бўлиб кўринди. — Ҳ. Назир, Васият

— Заб боқибеғамлар бор-да дунёда, —ўйлади ичида Саид. — Й. Мўминов, Олов ва ниҳоллар