Поиск

sft. 1. Aylana shaklida boʻlgan, doira shaklidagi, doiraviy, halqasimon.

Aylanma temir yoʻl.

2. Toʻgʻri yoʻlga nisbatan uzoqroq va chalkash, aylanish.

3. Muomalada yuradigan (pul, mablagʻ va shu kabilar haqida).

Korxonalar qachongacha kasodga uchragan mollarini qalashtirib tashlab, yana aylanma mablagʻlar berishni soʻrab, yalinib yuradilar. — Gazetadan

4. Tramvay va shu kabilarning aylanib, orqaga qaytadigan joyi.

Tramvay aylanmasi. Trolleybus aylanmasi.

5. Daryo, dengiz va shu kabilarning koʻpincha qarama-qarshi oqimlar toʻqnashadigan joylarida suvning ust qismida sodir boʻladigan uyurma harakat, shunday harakatli joy.

fl. 1. esk. kt. Qilmoq.

Kimga koʻp yaxshilik aylay, oʻzing ayt. — A. Oripov

2. yord. fl. Qoʻshma feʼl yasaydi.

Shod aylamoq. Sayr aylamoq. Sabr aylamoq.

fl. 1. Oʻz oʻqi yoki biror narsa tevaragida harakat qilmoq, aylana boʻylab davra olib yurmoq.

Yer oʻz oʻqi atrofida aylanadi.

Juvon davrani uch aylangandan keyin oʻzi singari kiyingan bir yigitni tortdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Sayr-tomosha yoki boshqa maqsadda kezmoq.

Gʻulomjon shahar aylangani ketdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Tirikchilik oʻtkazish uchun Yusufjon qiziq Turkistonni, Qozogʻistonni aylanib chiqdi. — T. Obidov, Yusufjon qiziq

Ertalab qurilishga kelganda, eng avval hamma uchastkalarni aylanib chiqdi. — A. Muxtor, Opa-singilla

3. Biror yerda yoki doirada oʻralashib yurmoq; aylanishmoq.

Abdishukur Tatar savdogarlari orasida aylanarkan, uni-buni tanidi. — Oybek. Tanlangan asarlar

4. iqt. Muomalada boʻlmoq, yurmoq.

Kapitalning aylanishi.

5. Boshqa narsaga, boshqa holatga oʻtmoq.

Suv muzga aylandi. Yomgʻir asta-sekin qorga aylandi. Olqishlarga aylangan davomli qarsaklar.

Mirzayev shu kuni juda zerikdi. Bu zerikish kechqurunga borib diqqatlikka aylandi. — A. Qahhor, Koʻk konvert

6. (ayrim soʻzlar bilan) Tusini kasb etmoq, shunday boʻlmoq.

Har yili buvimni eslash, xuddi shu kuni amma-amakilar yigʻilishi odatga aylangan. — Gazetadan

Kelajakda esa bu makon islom ahli uchun muqaddas qadamjo va gʻoyat goʻzal ziyoratgohlardan biriga aylanishiga ishonch bildirdi. — Gazetadan

ot 1. Aylanish va burilish joylari koʻp, aylanma, chalkash.

Aylanmachoq yoʻllarda koʻrinmay ketgan qizlar lip etib yana koʻzimizga chalindi. — H. Nazir, Maftuningman, Ozarbayjon

2. ot Qiz bolalarning koptokni yerga urib va aylanib, uni yerga tushirmay oʻynaydigan oʻyini.

Aylanmachoq oʻynamoq.

Koʻtarma uchastka oʻqidan koʻtarma kuchning oʻqigacha boʻlgan koʻndalang kuch momenti

Оборотные кассы

Оборотные средства

burgʻilash eritmasi yoki suv doloto ishlab turgan vaqtda quduq ichiga burgʻilash nasoslari yordamida haydaladi. Eritma minorani oʻng tomonida joylashgan vertikal quvurga, soʻng egiluvchan burgʻilash shlangi, vertlyug, boshqaruvchi quvur va BQB orqali haydaladi. Doloto teshigidan chiqib, quduq tubiga urilgan suyuqlik uni sovutadi va maydalangan jinslar (shlam)ni quduq devori bilan BQB oraligʻidagi halqasimon boʻshliq orqali yer yuzasiga olib chiqadi. Chiqqan eritma nov sistemasida va tozalash mexanizmlarida tozalanib, burgʻilash nasosining sigʻimiga kelib tushadi va yana quduqqa haydaladi. Quduq chuqurlashgan sari polispast sistemasiga osib qoʻyilgan kronblok, tal bloki, kryuk va tal qanotidan tarkib topgan BQB quduqqa tushirib boriladi. Boshqaruvchi quvur rotordan butunlay oʻtgandan soʻng, lebedka yordamida BQB yuqoriga (boshqaruvchi quvur uzunligicha) koʻtariladi va elevator yoki rotor stolidagi ponalar yordamida qotirilib osib qoʻyiladi. Soʻng boshqaruvchi quvur burab olinib chuqurligi uning uzunligiga teng qilib minoraning oʻng tomonida qazilgan va quvur bilan jihozlangan qiya shurfga tushiriladi. Keyin BQBga navbatdagi (uzunligi 12 m ga yaqin) burgʻilash quvuri ulanadi, elevator va ponalar olinib ulangan quvur uzunligicha quduq ichiga tushiriladi. Shurfdan boshqaruvchi quvurni vertlyug bilan birga koʻtarib, ularni BQBga burab mahkamlanadi, uni elevator va ponalardan boʻshatib dolotoni quduq tubiga yetkaziladi va burgʻilash davom ettiriladi. Tishlari yemirilgan dolotani almashtirish uchun quduqdan BQB butunlay chiqarib olinadi va yangi doloto bilan qayta tushiriladi. Lebedka barabani aylanganda tal kanat unga oʻraladi yoki boʻshaladi, oʻralganda tal bloki va kryuk koʻtariladi va aksincha. BQBni koʻtarishda ular ikki yoki uch quvur uzunligidagi svechalarga boʻlinadi, svecha uzunligi minora balandligiga qarab belgilanadi. Minora balandligi 41 m boʻlganda svecha uzunligi 24—25 m, 53 m boʻlganda — 36—37 m boʻladi. Burab olingan svechalar minora fonarida, vertikalga nisbatan 2—3° ga ogʻdirib taxlanadi. BQB quduqqa teskari tartibda tushiriladi. Neft va gaz quduqlarini burgʻilashda tub dvigatellaridan turbobur va elektrbur ishlatiladi. Turbobur bilan burgʻilashda BQB dan pastga qarab harakatlanayotgan burgʻilash eritmasi oqimining gidravlik energiyasi mexanik energiyaga aylanadi va doloto bilan birikkan oʻqni aylantiradi. Elektrbur dvigateliga tok kabel orqali yuboriladi, BQB ga qotirilgan dvigatel ishga tushib dolotani aylantiradi. Quduq ogʻzidagi yumshoq jinslarni yuvilishdan saqlash uchun dastlab mexanizm yordamida yoki qoʻlda 4—10 m li shurf qaziladi va unga yoʻnaltiruvchi deb nomlanuvchi mustahkamlovchi quvur tushiriladi. Mustahkamlovchi quvur va shurf oraligʻidagi boʻshliq sement qorishma bilan toʻldiriladi natijada quduq ogʻzi qotadi. Yoʻnaltiruvchi quvurning yuqori qismidan darcha ochiladi, B.j.da eritma shu joydan aylanish sistemasiga oqib chiqadi. B.j.da 150—400 m chuqurlikda yumshoq, darzlangan va sergʻovak jinslar ochiladi, ular quduq qazishni murakkablashtirishi mumkin. Shu sababli, bunday qatlamlar quduqqa MQBni tushirib ajratiladi. Quduq devori va MQB oraligʻiga sement qorishmasi haydaladi. Bunday MQB konduktor deb nomlanadi. Konduktor oʻrnatilgandan soʻng quduqni loyihada koʻrsatilgan chuqurlikkacha yoki ushbu quduq bilan ishlatilmaydigan gorizontlargacha qazish davom ettiriladi. Bunda turli murakkabliklar kelib chiqishi mumkin. Bunday hollarda quduqqa ikkinchi MQBni tushirish va sementlash kerak boʻladi va ular oraliq MQB deb ataladi. Burgʻilash sharoitlari murakkab boʻlganda

foydalanilgan suv tozalangani yoki sovutilganidan soʻng texnologik yopiq jarayonga yoki maishiy suv uzatgich tarmoqlariga takroran yoʻnaltirilishi.

Оборот денег (денежный оборот)

Кассовый оборот

Yoʻlovchi-kilometrida tashilgan yoʻlovchilar hajmini koʻrsatuvchi va har birr transport turining tashigan masofasiga koʻra yoʻlovchilar sonini aks ettiruvchi koʻrsatkich

Внешнеторговый оборот

Товарооборот

Скорость товарооборота

Оборотные средства предпринимателя

Оборот основных и оборотных средств

Yer chegarasida kimyoviy elementlarning joydan joyga koʻchishi va transformatsiyasi davriy jarayonlari ularning biosferada kristall slanes va b. jinslarga aylanishi.

ot 1. Tevarak, atrof.

Jamila oʻz-oʻziga: Meni bu temir qafasga soldilar, ixtiyorimni oʻzimdan oldilar. Aylanamda qancha poyloqchi, qancha qorovullar bor. — Hamza, Boy ila xizmatchi

2. geom. Hamma nuqtalari markazdan baravar uzoqlikda boʻlgan yopiq egri chiziq.

Aylananing uzunligi. Aylana chizmoq.

3. sft. Doiraviy, toʻgarak, gʻildirak shaklidagi.

Aylana yoʻl.

Aylana klub devorlari turli shiorlar yozilgan qizil satinlar bilan ziynatlangan. — A. Qodiriy, Obid ketmon

1. Aylanmoq feʼlining 1-shaxs birlik buyruq mayli.

2. und. s. Sadagʻang ketay, qurbon boʻlay; oʻrgilay (erkalash, suyish va shu kabilar munosabatni bildiradi).

Voy, Toʻlajonimdan aylanay! Voy, shunday sheʼrlar yozgan oʻgʻiljonimdan oʻrgilay. — M. Ismoiliy, Bizning roman

3. Erkalatish yoki hurmat ifodalovchi murojaat shakli.

Sifatbuvi Jamilaga: Aylanay, qizim, nahotki boshingga davlat qushi qoʻnsa-yu, uni kaltaklab, oʻzing quvlasang! — Hamza, Boy ila xizmatchi