Поиск

ot 1. Otadan, onadan yoki har ikkovidan ajralgan.

Yetim bola. Yetim qoʻzi.

Ularning biri olti yashar, biri toʻrt yashar yetim nabiralari Unsinni sevadilar. — Oybek, Tanlangan asarlar

Hali ovqat yeyishga oʻrganmagan toʻrtta buzoq koʻzlari moʻltirab yetim qoladi-yu, achinmay boʻladimi? S. — Anorboyev, Oqsoy

2. koʻchma Tashlab qoʻyilgan, eʼtibor berilmaydigan, qaralmaydigan shaxs yoki narsaga nisbatan qoʻllanadi.

Ayniqsa, bizning bechora moʻytan urugʻi — qoʻngʻirot elining shoʻrlik yetimi, bir shapaloq ursa ham, evaziga jon berib kelgan. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

ot Ota-onasiz qolgan bola, yetim bola, yetimvachcha.

Said Jamolxon qizining roʻzgʻorini notinch qilayotgan yetimchadan osongina qutuldi: Salomatni eshonga nazir qildi. — S. Ahmad, Hukm

Uni bosmachilar otib oʻldirdi. Mana shu kichkina bolalar yetimcha boʻlib qolishdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

ot 1. Yetim ekanlik.

Undan bitta yodgorligim yetimligi bilinmasin, oʻksinmasin, deyman. Qargʻasam, tilim kuyadi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

2. Yetimlarga xos hayot, yetim holati.

Yetimlikda oʻsganmi, juda siniq yigit koʻrinadi. — S. Zunnunova, Gulxan

Dam-badam paqirdan suv olib ichadi-yu, oʻtgan kunlarini, yetimlikda chekkan jafolarini oʻylaydi. — S. Siyoyev, Otliq ayol

Yetimga oʻxshab, yetimlar singari.

Bolalar ham, goʻyo otadan abadiy ayrilgandek, boshlarini yetimona bukkan edilar. — Oybek, Nur qidirib

Yetim çocukların barındırıldığı, bakıldığı yer.YETIMXONA

ot 1. tar. Yetimlar va qarovsiz qolgan bolalarni tarbiyalaydigan va oʻqitadigan muassasa.

[Xolmurod] Odamlardan yetimxona qayerdaligini va u yerdagi bolalarning hol-ahvoli qandayligini surishtirmoqchi boʻldi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. esk. ayn. Internat.

ot 1. Yetim va yesir(lar).

Sizlar surishtirmay, qoʻllarimizni bogʻlab, zindonga yuborasiz, mol-ashyomizni talaysiz, xotin-bolalarimizni yetim-yesir qilasiz. — S. Ayniy, Doxunda

2. Umuman, yetim va qarovsiz (qarovchisiz) qolgan (bolalar).

Er-xotin: Endi bironta yetim-yesirni topsin, ichkuyov qilamiz degan xulosaga kelishibdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

sft. Yetimlarga mehribonlik, gʻamxoʻrlik qiladigan.

Bechora juda yetimparvar, odamoxun. Uyi toʻla xotin-xalaj, bola-chaqa — H. Gʻulom, Mashʼal

ot esk. Yetim bola.

— Bu ota-bobosi maktab koʻrmagan yetimvachchalaringizga shunday muallimni qayoqdan topasiz? — dedi Boboxoʻja domla. — P. Tursun, Oʻqituvchi

ot Yetim-yesirlar haqida qaygʻurish odati.

погов.ирон. (букв. к чему девушке-сиротке веер) говорится о чем-либо, что не к лицу (кому-л.); нос недорос.

посл. (букв. умри, сирота, ради себя или сирота, ты сам за себя должен постоять), т. е. если сам о себе не позаботишься, так кто же о тебе будет думать.

погов. что упало на землю (или на пол), принадлежит сироте, ≈ что с возу упало, то пропало.

Халву отведал правитель, а палку отведал проситель (сирота).

погов. халву ест правитель, а бьют палкой сироту, халву отведал правитель, а палку отведал проситель, ≈ кому пироги да пышки, а нам желваки да шишки.

погов. (букв. повар на готовый плов, стражник девушки-сиротки) любитель на все готовое, дармоед, тунеядец

Оставшийся с матерью — цветок-сирота, оставшийся с отцом — горе-сирота., Аналогия: Без отца — полсироты, а без матери — полный сирота.

посл. без отца — полсирота, а без матери и вся сирота.