Qidiruv

ot 1. Badanda, teri ustida boʻladigan tugʻma dogʻ yoki boʻrtma.

[KumushI] Latif burni yonidagi qora xolining tabiiyligiga ishonmagandek qashib koʻrdi va koʻzgu yonidan joʻnadi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. tib. Terining tugʻma nuqsonlaridan biri.

3. Domino, pichoq dastasi va shu kabilarga oʻyilgan yoki qadalgan belgi; bezak uchun qilingan koʻz va shu kabilar

4. koʻchma Biror narsaning eng muhim. chiroyli joyi; latofat, goʻzallik, husn.

Fargʻona — Oʻzbekistonning xoli, husni. — Shuhrat, Shinelli yillar

sft. 1. Kimsasiz, boʻsh.

Nuriniso esa ichkari hovlidagi toʻrt uydan biri — onasining uyiga kirdi. Chunki bu uy xoli edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. sft. Chet, xilvat, ovloq.

Yigit oʻylay-oʻylay, Shoqosimning xizmat qiladigan joyini, juvozkashnikini maʼqul koʻrdi. Chunki bu joy Mirzakarimboy uyidan ikki-uch mahalla narida, ham bundan boshqa xoli joyni topish qiyin. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. rvsh. Yakkama-yakka, guvohlarsiz.

Qani, oʻtiring, siz bilan xoliroq gaplashaylik-chi boʻlmasa. — P. Tursun, Oʻqituvchi

— Siz bilan maslahatlashmoqchi edim, xoli koʻrishganimiz yaxshi boʻldi, — dedi Nina Oynisaga. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

4. Biror narsadan ozod, boʻshagan, unga aloqasiz.

Bu [hijron] Temirjonni xiyla qiynagan, kundalik tashvishlardan xoli boʻlgan paytlarda esa oʻylay-oʻylay oʻyiga yetolmay hasrat chekar edi. — J. Abdullaxonov, Oriyat

ot 1. Onaning singlisi yoki opasi.

Bobur xolasi va qayligʻini butun odamlari-yu koʻch-koʻronlari bilan birga qoʻriqlab olib ketmoqda. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. Keksa ayollarga hurmat bilan murojaat qilish shakli.

Lutfiniso boʻgʻchadan ikki doʻppi olib, besh soʻm pul bilan uzatdi. Yoʻl toʻsuvchilar quvonib baqirishdi: — Toʻy ustiga toʻy koʻring, xola! — Oybek, Tanlangan asarlar

U kampirga yaqinroq borib: — Ikki kilo tortvoring [nokdan], xola, — deya unga yuz-landi. — A. Obidjon, Akang qaragʻay Gulmat

3. Hurmat yuzasidan yoshi katta ayollar ismiga qoʻshib ishlatiladi.

[Rais:] Qani, Toʻxta xola, gapiring! — A. Qahhor, Kampirlar sim qoqdi

sft. 1. Voqelikka haqqoniy nazar bilan qaraydigan, obyektiv baholaydigan.

Tarjima tanqidchisi xolis boʻlishi, tahlilga oldindan qatʼiy hukmlar bilan cheklanib kirishmasligi kerak. — Gʻ. Salomov, Tarjima nazariyasiga kirish

2. Begʻaraz, samimiy; taʼnasiz.

Mohlar oyimning Anvar bilan muomalasi xolis va samimiy edi. — A. Qodiriy Mehrobdan chayon

— U [Toʻxtasin Jalilov] bilganlarini menga minnatsiz, jon-dili bilan, xolis oʻrgatar edi, — dedi Halima. — H. Nosirova, Men oʻzbek qiziman

3. huq. Qamoqqa olish, tintuv oʻtkazish kabi hollarda hukumat organlari tomonidan obyektiv guvoh sifatida chaqirilgan shaxs.

Xolis oʻzi ishtirok etgan tergov harakatini yuritish bilan bogʻliq holatlar boʻyicha guvoh tariqasida soʻroq qilinishi mumkin. — Gazetadan

4. Biror kimsa yoki narsadan xoli.

Dunyo nodonlardan xolis boʻlganda edi, bu olam yana ham munavvarlik kashf etardi. — Gazetadan

5. Xolis (xotin-qizlar ismi).

sft. Xoli bor.

Uning [Nigoraning] qop-qora xolli lablariga tabassum qoʻndi. — S. Anorboyev, Oqsoy

yukl. Bori-yoʻgʻi, faqat, faqatgina.

Shoirlar aldaydi bizni, jonginam, Bahor doim emas, uch oydir xolos. — A. Oripov

Ikromjon oʻz ishlari qolib, Esh polvondan gapirardi xolos. — S. Ahmad, Ufq

sft. 1. Yuzida, badanida xoli bor; xolli.

Xoldor juvon.

2. Badanida yoki sirtida mayda dogʻi yoki dogʻlari boʻlgan.

Xoldor ot. Xoldor qanotli kapalak.

[Oʻgʻil buvi] Qutichani aylantirgan edi, uning ichidagi qalay, kumush uzuk chiroyli xoldor qilib ishlangan koʻzmunchoq kabi bir qancha mayda narsalar yerga toʻkildilar. — H. Shams, Dushman

3. Xoldor (erkaklar ismi).

sft. Xoli yoʻq.

sft.

Xol-xol chit.

Qoʻngʻizcha xol-xol qora dogʻli qizgʻish qanotlarini tovlantirgacha uchib ketdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

ot 1. Boshqa firmalarni nazorat qilish va boshqarish maqsadida ularning aksiya nazorat paketlarini sotib olib egalik qilish.

2. ayn. Xolding kompaniya.

Oʻzining tashkiliy-huquqiy shakliga koʻra, xolding, odatda, aksiyadorlik jamiyati qatoriga kiradi. — OʻzME

– harakatlar ildamligi, nutqda, biror niyat bilan qilingan harakatda, yuz mushaklarining maʼnoli harakatlarida yaqqol namoyon boʻladigan kuchli, tez yuzaga keluvchi his-tuygʻu bilan ajralib turadigan, toʻrtta mijozdan biri.

ot Xoli boʻlish; yolgʻizlik.

ot s. t. Xolajon.

ot Haqqoniylik, obyektivlik; samimiylik, begʻarazlik.

Niyatning xolisligi.

Mening xolisligimni shundan ham bilsangiz boʻlar edi, uka. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

rvsh. 1. Haqqoniylik bilan, obyektiv holda.

Boburnomada esa tarixiy haqiqat xolisona ravishda qayd qilinadi. — Fan va turmush

Tanqid ayovsiz va xolisona boʻlishi kerak. — Gazetadan

2. Oʻz manfaatini koʻzlamagan holda, taʼna qilmasdan; begʻaraz.

Lekin shunga qaramay, bugungi kunda siz bizga xolisona yordam qoʻlini choʻzib turibsiz!\. — Shayxov, Rene jumbogʻi

fl. Yolgʻiz qolmoq.

fl. Xollamoq feʼlining majhul nisbati.

ot Organizmda, shuningdek oziq-ovqat mahsulotlarida boʻladigan va hayotiy ahamiyatga ega boʻlgan yogʻsimon modda.

fl. Xolilamoq feʼlining majhul nisbati.

fl. Xolilamoq feʼlining orttirma nisbati.