Qidiruv

sft. 1. Oʻlmagan, hali yashab turgan; hayot, barhayot.

Ikkita tirik katta baliqning boʻgʻzidan kanop oʻtkazib, hovuzga tashlab qoʻyildi. — Mirmuhsin, Soʻgal

E, onajonginam, qani endi, sen ham shu yerda tirik boʻlsang-u, oʻz oʻgʻlingning qanday odam boʻlganini koʻrsang, deb xayol qildi [Elmurod]. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Alhamdulilloh, koʻrdim, tirik ekansan, noqobil bolam. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Oʻsimlik yoki hayvonot dunyosiga oid; jonli.

Tirik tabiat. Tirik organizm.

3. Oʻzining yangi vaqtdagi koʻrinishini, tarovatini yoʻqotmagan, soʻlmagan (oʻsimlik, uning guli, mevasi va shu kabilar haqida).

Sabzining tirik-tirigini terib olmoq. Bodring suvda tirik turadi.

4. Kuch-quvvatini yoʻqotmagan; bardam, tetik.

[Buvim] Tirikkina kampir, hassa tutmaydi. — Oybek, Bolalik

5. Tiyrak; sergʻayrat, harakatchan.

Hamida oʻn olti yoshlardagi tirik, quvnoq qiz. — A. Qahhor, Adabiyot muallimi

6. koʻchma Yashayotgan, saqlanib qolgan, jonli, barhayot.

Azim togʻa bilan suhbatlashgan odam uni tirik tarix deydi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Bu taxt-u saltanatlar benom-u nishon yoʻqolur, faqat meʼmor-u musavvirlar yaratgan zoʻr sanʼat asarlari tirik qolur, degan aqidalar bizga maʼlum. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

7. koʻchma Yaxshi pishib yetilmagan (asosan ovqatga solingan don haqida).

Mastavaning guruchi tirik, bir oz qaynasin. Mosh hali tirik.

Xayolim qochib, kabobni qayish qilib qoʻyibman. Osh ham tirik boʻlibdi. — P. Qodirov, Qadrim

ayn. Tiriklayin.

ot 1. Tirik holda (hayot) ekanlik.

[Gulnor:] U tirikligimni, siz bilan bir yoqqa qochganligimni sekingina oyimga soʻzla-sin. — Oybek, Tanlangan asarlar

Tirikligida uni koʻp urib azoblagan va uning dunyoga kelgani uchun xudodan ham norozi boʻlgan Buviniso endi farzandining jasadi ustida koʻzlaridan sel-sel yosh toʻkardi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Hayot, yashash jarayoni, holati.

Sevgisiz tiriklik anduh, befarah, Mangu sharofatli maʼraka bu kun. — R. Parfi, Koʻzlar

Uni tark etgan tiriklik nishonalari qaytdi, ogʻzidan chiqqan birinchi soʻz: Voy oʻlay! nidosi boʻldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Tiriklik — mavj urib, toʻlqinlanib oqayotgan zoʻr bir daryo. Bu daryoda suzmaydigan odam yoʻq. — N. Safarov, Olovli izlar

3. Kun kechirish, yashash, tirikchilik; hayot.

Choʻntaklarida hemiri qolmagan aka-uka tiriklik toʻgʻrisida oʻylay boshladilar. — M. Osim, Tilsiz guvoh

Oʻrnimdan turib, otam ekib ketgan yarim tanobcha yerdagi joʻxorini qayirib olishga va buni pishirib, tiriklik oʻtkazishga erinar edim. — Gʻ. Gʻulom, Tirilgan murda

ruschaживой человекinglizchaalive man

rvsh. Tirik holida, tirikligicha; oʻlmasdan yoki oʻldirmasdan.

Quyonni tiriklay(in) tutmoq.

Qutulmadim qaygʻu, kulfat, alamdan, Tiriklay ayrildim ikki bolamdan. — Shirin bilan Shakar

yuzdan ortiq aziz ota-onalarni tiriklayin kuydiribdi vahshiylar. — T. Rustamov, Mangu jasorat

Agar shamol qoʻzgʻalsa, qum odamlarni tiriklay koʻmadi. — A. Qahhor, Asarlar

ot (toʻgʻrisi — tirik tovon).

oddiy kimyoviy tarkib, vazn, quvvat miqdorlari oʻlchamlarida oʻz aksini topgan ayni paytdagi mavjud barcha tirik organizmlar toʻplami.

ot 1. Hayot kechirish, kun koʻrish, yashash.

Tirikchilik uchun kecha-kunduz tinmasdan mehnat qilgan va yuragida shuncha gʻamni koʻtargan bu beli bukik, yelkasi chiqiq cholni soʻz bilan yupatishning maʼnosizligini sezdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Tirikchilik yanada ogʻirlashdi. Boylar ham qarz bermay qoʻydi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Oda.shar tirikchilikdan qiynalib, ishga och-nahor qatnayotgan oʻsha mashaqqatli kunlarda Poshsha xola boshqalardan toʻq va but yashadi. — D. Nuriy, Osmon ustuni

2. Kundalik roʻzgʻor va u bilan bogʻliq ish-yumush, tashvishlar.

— Orzularim bor, jurnalist boʻlishni istayman, — dedi \Ahmad Husayn], — lekin dardisar tirikchilik toʻs-qin. — Oybek, Nur qidirib

Har kimning oʻz tirikchiligi bor. Mana, hut kirdi, dehqonning oyogʻiga qurt kirdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Endi uy-uyingizga tarqalingiz, tirikchilikdan qolmangiz, oʻrtoqlar! — H. Gʻulom, Mashʼal

tiriley, tiri túrinde, tiri halında, ólmey yaki óltirmey

син. survive

Tirikligicha, tirik holda.

И при жизни вместе, и после смерти вместе., Жить вместе и умереть вместе.

Mening xalqim birlik va ittifoqni, hamjihatlikni yaxshi koʻradi. Tirik ekan bir-birini qoʻllab-quvvatlaydi. U, tirik boʻlsak bir yerda, oʻlik boʻlsak bir goʻrda boʻlamiz deydi. Мой народ любит содружество и единение, согласие и мир. Пока он живет, всегда будет крепиться эта дружба. Народ мой говорит: жить вместе и умереть вместе. — Ҳ. Олимжон, Танланган асарлар.

погов. живой человек с голоду не помрет, даст бог день, даст бог и пищу, дал бог денечек (или роточек), даст и кусочек.

Жизнь — это ценность, данная на срок. Добро содеял и добро извлек. (А. Югнаки.)

посл. (букв. и в живых не числится, и в мертвых его нет), ни жив, ни мертв.

Человек жив человеком.

Без единения нет жизни.

погов. рыба жива водой, человек — человеком.

Ни для живого почетный угол, ни для мертвого могила.

[Abdurahmonboy:] Oʻlik boʻlib goʻrda, tirik boʻlib sonda yoʻq, deb shuni aytar ekan, Mirzaqul. Ikki jahon ovorasi boʻlib qoldiq. [Абрурахман-бай:] Это про наше положение, Мирзакул, говорится в поговорке: не назовешь его мертвым, потому что нет его среди мертвецов в могиле, не назовешь его живым, потому что нет его среди живых. Вот и стали мы неприкаянными между двумя мирами. — Н. Сафаров, Танланган асарлар.

yerda yashovchi jonzotlarning tirik moddalaridan iborat boʻlgan Yer qobigʻini ifodalash uchun taklif qilingan atama; quruqlikda bir necha millimetrdan to oʻnlab metrgacha qalinlikdagi qatlam.