Qidiruv

ot Qirgʻovullar oilasiga mansub, rang-barang patli, erkaklarining dumi yelpigʻich shaklli chiroyli qush.

Tovus kabi aylab xiromon, Raqsga tushdi bir goʻzal jonon. — E. Vohidov

ot 1. Gapirish, kuylash, qichqirish, yigʻlash va shu kabilar vaqtida yuzaga keladigan va eshitish aʼzolari qabul qilib oladigan hodisa; ovoz, sado, sas.

Mungli tovush. Yigʻi tovushi. Shamolli kun qichqir-ma, tovushing zoye ketadi. — Maqol

Qoraygan tom boʻgʻotlarida qoʻnoqlayotgan chumchuqlar quloqni teshguday tovush bilan chirqillashadi. Machit tomondan soʻniq azon tovushi eshitiladi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Otabek tovush egasini tanidi. Bu majnuna Zaynab edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Bemor Bakirov, ukol! degan tovushdan uygʻonib ketdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Qani, ho, yigitlar! Ishga! Ishga, azamatlar! degan tovush eshitildi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

— Olimxon aka, — dedi yalingan tovush bilan Tanti, — Salim oʻz dadasi bilan hazillashmoqchi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. Maʼlum sifatlarga ega boʻlgan ovoz.

Baland tovush. Musiqiy tovush.

Odamlar jonlandi. Baʼzilari chindan, baʼzilari esa hazil-mutoyiba bilan Oxunning tovushini maqtashdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. Mexanik tebranishlar natijasida yuzaga keladigan va quloq eshitadigan har qanday ovoz, sado.

Oyoq tovushi. Tasir-tusur oʻq tovushi. Gudok tovushi. Karnay-surnay tovushi.

4. Shovqin; shovqin-suron.

[Mulladoʻst:] Eshityapsizmi? [Qozi:] Ha, juda hayronman, nima tovushlar? Boshim qotdi, aqlim yoʻq! — Hamza, Maysaraning ishi

[Mamat Xolisxonga:]

Tovush qilma, oʻlasan! Mana shu chu-qur sening uchun qazildi. — Hamza, Paranji sirlari

5. fiz. Havo yoki boshqa bir muhit zarralarining toʻlqinsimon tebranma harakatlari.

Quloq eshitmaydigan tovushlar. Tovush tezligi. Tovush nazariyasi.

6. tlsh. Nutq aʼzolari artikulyatsiyasi bilan hosil boʻladigan eng kichik til birligi.

7. mus. Musiqaning ifoda kuchiga ega eng kichik tarkibiy qismi.

8. koʻchma Kam qoʻll. Saylovlarda yoki biror masalani hal etishda oʻz fikrini bildirish huquqi va usuli; ovoz.

Mulla Obid bir tovushdan, ammo Usmon polvon ikki qarshi bilan kolxoz idorasiga saylanib oʻtadilar. — A. Qodiriy, Obid ketmon

sft. 1. kam qoʻll. ayn. Ovozli.

Tovushli kino.

2. fiz. Tovush hosil qiluvchi, tovush oʻtkazadigan.

Tovushli toʻlqinlar. Tovushli tebranishlar.

sft. 1. kam qoʻll. ayn. Ovozsiz.

Tovushsiz kino.

2. Tovush chiqarmay.

Qalin qor bilan qoplangan qabrga boshini qoʻyib, Yoʻlchi tovushsiz, lekin butun oʻgʻillik muhabbati bilan uzoq yigʻlagan edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

3. fiz. Tovush hosil qilmaydigan.

Tovushsiz toʻlqinlar.

Nuqtama-nuqta kodlangan tovush boʻlaklaridan iborat fayl. Bundan tashqari, tovush fayli dasturlar va qurilmalar tomonidan ishlatiladigan boshqaruvchi kodlarni ham oʻz ichiga oladi. Tovush fayllarining namunaviy kengaytmalari: - Microsoft Windows - .wav - MPEG (Moving Pictures Expert Group) Layer-3 - .mp3 - Apple - .aif - MIDI - .mid - Windows Media Audio - .wmainglizchasound fileruschaзвуковой файл

Tovush eshittirish signallari yoki tovush joʻrligi signallarini uzatishga moʻljallangan namunaviy uzatish kanali.inglizchasound channelruschaканал звука

Tovush olgich kallagi va tonarmni oʻz ichiga oluvchi qurilma. Izoh - Tovush olgichning nomi tovush olgichning qoʻllanilayotgan kallagi nomiga mos keladi, masalan, "pezoelektrik tovush olgich", "magnit tovush olgich" va b.lar.ruschaзвукосниматель, Устройство, содержащее головку звукоснимателя и тонарм. Примечание - Название звукоснимателя соответствует названию применяемой головки звукоснимателя, например, "пьезоэлектрический звукосниматель", "магнитный звукосниматель" и др.inglizchapickup

Tovushni eshitirish uchun moʻljallangan tizim. Tovush tizimlari kompyuterlarning kirish/chiqish qurilmasi boʻlib, elektr signallarni mono- yoki stereotovushga oʻzgartirib beradi. Ularning orasida 3D (uch oʻlchamli) stereotizimlar tobora keng tarqalmoqda. Har bir tovush tizimi hech boʻlmaganda bitta past chastotali va bitta yuqori chastotali radiokarnayga hamda ichiga joylashtirilgan kuchaytirgichga ega.inglizchasound systemruschaзвуковая система

ингл:рус: sound cardзвуковая карта

Kompyuter yordamida tovushlarni yozish va eshitirish, musiqani sintezlash, kompyuterga ulangan tashqi akustika apparatlarini boshqarish imkonini beradigan plata (foydalanuvchi tizimining boʻlagi). Tovush platasi oʻz mikroprotsessoriga ega boʻlib, tovushni tizimga kiritishda analog-raqamli oʻzgartirish va chiqarishda diskret-analog oʻzgartirishni taʼminlaydi. Koʻpincha plata maʼlumotlarni zichlashtirishni ham amalga oshiradi.inglizchasound boardruschaзвуковая плата

Murakkab tovush ajratilishi mumkin boʻlgan sodda garmonik tovush tebranishlarining vaqt boʻyicha majmui.

ингл:рус: sound adapterзвуковой адаптер

Manbaga (tovush platasiga) ulanadigan analog tovush signalini qayta tiklaydigan akustik apparatura. Odatda stereoeffekt yaratish uchun tovush platasiga bir juft tovush kolonkasi ulanadi.inglizchaspeakerruschaзвуковая колонка

Tovush effektlarini vujudga keltirish hamda sadolanish koʻlamliligini va ifodaliligini oshirish uchun moʻljallangan maishiy radioelektron apparat.ruschaзвуковой процессор, Бытовой радиоэлектронный аппарат, предназначенный для создания звуковых эффектов и повышения объемности и выразительности звучания.inglizchasound processor

Tovushning maʼlum bir tarqalish yoʻnalishiga perpendikulyar boʻlgan sirtdagi tovush energiyasi oqimining shu sirt yuzasi nisbatiga teng boʻlgan fizik kattalik.

Mexanik fonogramma signallarini tiklash kallagi.ruschaголовка звукоснимателя, Головка воспроизведения сигналов механической фонограммы.inglizchaphono cartridge

tovush tarqatayotgan jismning tebranishi amplitudasiga bogʻliq, ammo bu bogʻlanish toʻgʻri proporsional emas.Громкость звука — зависит от амплитуды колебаний звучащего тела, но эта зависимость не прямопропорциональная.

tebranish chastotasiga bogʻliq. Tebranish chastotasi qancha katta boʻlsa, yaʼni tovushning toʻlqin uzunligi qancha qisqa boʻlsa, tovush shunchalik baland boʻladi.Высота тона звука—определяется частотой колебаний. Чем больше частота колебаний, т. е. чем короче звуковая волна, тем выше звук.

Tortish kuchining radius boʻyicha gramplastinka markaziga yoʻnaltirilgan tashkil etuvchisi.ruschaскатывающая сила звукоснимателя, Составляющая силы тяги, направленная по радиусу к центру грампластинки.inglizchascating force

Qayta tiklash ignasi orqali yozuv ariqchasiga taʼsir etuvchi statik kuch.ruschaприжимная сила звукоснимателя, Статическая сила, действующая на канавку записи через воспроизводящую иглу.inglizchastylusforce