Поиск

ot 1. Qattiq chayqalib turgan suv betidagi poʻrtana; dolgʻa.

Daryo toʻlqini. Qayiq toʻlqinda qalqib bormoqda. Dengiz toʻlqinga keldi.

Dengiz, muncha hovliqasan, Qayiqlarni irgʻitasan, Togʻday-togʻday toʻlqinlarni Sohillarga sen otasan. — Gʻayratiy

Birdan suv chayqalib, toʻlqin turdi. Toʻlqin koʻtarila-koʻtarila, biz tomonga yetib keldi. — H. Nazir, Yonar daryo

Koʻprik tagidan shitob bilan oʻtayotgan Anhor toʻlqinlari goʻyo pastdan qaynab chiqar va yumalab-yumalab oqardi. — P. Qodirov, Uch ildiz

2. koʻchma Shakli, harakati va boshqalar belgisi bilan shu hodisani bildiruvchi narsalarga nisbatan qoʻllanadi.

Shamol toʻlqini. Qum toʻlqini.

Havo toʻlqini zarbidan daraxtlar egilar, shoxlari sinib tushardi. — A. Qahhor, Oltin yulduz

Xonga arzga boramiz, Jabr-zulmdan dod degan xalq toʻlqini Xivaga tomon oqib kelavergan. — J. Sharipov, Xorazm

Uning ruhi ashulaning goh joʻshqin, goh ipakdek, nurdek mayin toʻlqinida oqib borardi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Toʻlqin-toʻlqin uchib kelar kuy, Yuragimni quchib kelar kuy. — G. Joʻrayeva

3. koʻchma His-tuygʻu, ichki kechinma va shu kabilarning joʻshqin harakati, toʻlgʻanishi, gʻalayoni; tugʻyon.

Gʻazab toʻlqinlari.

Yangiyer qandaydir katta bir quvonch toʻlqinida suzar edi. — Sh. Gʻulomov, Yorqin ufqlar

Mamlakatda xon-beklar zulmi avjiga mindi. Bularni oʻz koʻzi bilan koʻrgan Avaz nafratlanib, yurak toʻlqinini qogʻozga bitdi. — J. Sharipov, Xorazm

Elmurod, ichidan toʻl-qin urgan gʻazabini yashira olmay soʻradi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

4. fiz. Fizik muhitdagi tebranma harakat.

Tovush toʻlqinlari. Elektromagnit toʻlqinlar. Qisqa toʻlqinlar.

5. Toʻlqin (erkaklar ismi).

sft. 1. Toʻlqinlanib turgan, toʻlqinga kelgan, toʻlqini bor (toʻlqin — toʻgʻri va koʻchma maʼnoda).

Toʻlqinli daryo. Toʻlqinli shamol.

Qora dengiz Toʻlqinli dengiz — E. Vohidov, Muhabbatnoma

Tarixning toʻlqinli, oʻtli izidan Qip-qizil qon tusli chechaklar terdim. — Uygʻun

[Notiqlar] Bir-biridan joʻshqin, bir-biridan toʻlqinli soʻzlardirlar. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

2. fiz. Belgili uzunlikka ega boʻlgan (fizik toʻlqinlar haqida).

Qisqa toʻlqinli nurlar.

Temir: — Qisqa toʻlqinli radioperedatchik orqali qizlar bilan tanishamiz, — deb Toʻlaganlarning vagoniga kelaverdi. — A. Muxtor, Chinor

2 $\pi$ birlikka teng uzunlik masofasi boʻylab joylashadigan toʻlqin uzunliklarining soni.русскийволновое число, Число длин волн, укладывающихся вдоль расстояния в 2 $\pi$ единиц длиныанглийскийwave parameter

sft. Toʻlqinga oʻxshash, toʻlqin taxlitida.

Toʻlqinsimon bulut. Toʻlqinsimon sirt. Toʻlqinsimon harakat.

Zinadan pastga tushmay, gospitalning yuqori qavat derazalariga qaradi. Derazalar oynasi oq boʻyoq bilan toʻlqinsimon boʻyalgan. — Shuhrat, Shinelli yillar

fl. 1. Toʻlqinli harakatga kelmoq.

Suv toʻlqinlandi.

Pastda juda katta loyqa koʻl toʻlqinlanib yotar edi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

Shamolda qum dalasi dengizday jimir-jimir qiladi, toʻlqinlanadi. — H. Nazir, Yonar daryo

Toʻlqinlanar orqada Sochlar mayin bir ipak. — Gʻayratiy

2. koʻchma Toʻlqinga oʻxshash harakatlanmoq, toʻlqinni eslatuvchi harakat qilmoq.

Miltiqlar oʻqtalganda, xalq ham bir qoʻzgʻalib, toʻlqinlanib oldi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Shu vaqtgacha tinch yotgan xalq dengizi toʻlqinlanib, bosqinchilarni yutib, yoʻq qilib yuborish darajasiga keldi. — M. Osim, Ajdodlarimiz qissasi

Majlis oʻtayotganda, zal goʻyo toʻlqinlanayotganday edi. — Mushtum

3. koʻchma Qaynab toshmoq, joʻsh urmoq, gʻalayon qilmoq, toʻlgʻanmoq, tugʻyon urmoq (his-tuygʻu, ichki kechinma va shu kabilar haqida).

Kutilmaganda qalbimda gʻurur hissi toʻlqinlanib ketdi. — A. Muxtor, Davr mening taqdirimda

Elmurod ichida toʻlqinlangan hayajonni bosib gapirdi. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Zokir bulbul qaynab-toshib, toʻlqinlanib kuylayverdi. — Sh. Boʻtayev, Qoʻrgʻonlangan oy

fl. Toʻlqinlamoq feʼlining orttirma nisbati.

Fazoning bir xil fazali nuqtalaridan oʻtadigan va har bir nuqtada toʻlqin yoʻnalishiga perpendikulyar boʻlgan sirt.

Modul boʻyicha toʻlqin songa teng boʻlgan toʻlqinning tarqalish yoʻnalishini koʻrsatuvchi vektor.русскийволновой вектор, Вектор, указывающий направление распространения волны, по модулю равный волновому числу.английскийwavevector

zarraning tebranish davriga teng boʻlgan vaqtda toʻlqin tarqalgan masofa. Toʻlqin uzunligi toʻlqinning bir xilda hara-Длина волны — расстояние, на которое распространяется волна за время, равное периоду колебаний частиц. Длина волны равна расстоянию между

fl. Toʻlqinlanmoq feʼlining orttirma nisbati.

toʻlqin taʼsiridan port akvatoriyasi va reyd prichallarini, portning kanal va shlyuzlariga oʻtish yoʻllarini muhofaza qilish uchun gidrotexnika inshooti (toʻsib turadigan T.). Yaxlit, oʻtkazuvchanli (suv oʻtkazish uchun teshikli) va suv ustiga qurilgan (langarli pontonlar) T. eng koʻp uchraydi.

Дифракция волн — огибание

Garmonik (elektromagnit, akustik) toʻlqin faza tezligining uning chastotasiga bogʻliqligi. Toʻlqinlar dispersiyasining mavjudligi muhitda tarqalish paytida signal shaklining buzilishiga olib keladi.русскийдисперсия волн, Зависимость фазовой скорости гармонической волны (электромагнитной, акустической) от ее частоты. Наличие дисперсии волн приводит к искажению формы сигналов при их распространении в среде.английскийwave dispersion

Toʻlqinning bir xil boʻlmagan muhitda tarqalishida toʻlqin fronti boshlangʻich shaklining har qanday buzilishlari.русскийдифракция волн, Любые нарушения первоначальной формы волнового фронта при распространении волны в среде с неоднородностями.английскийwave diffraction

kogerent toʻlqinlarning qoʻshilishi hodisasi.Интерференция волны — явление сложения когерентных волн.

Toʻlqin uzatgich koʻrinishida tayyorlangan attenuator.

Toʻlqin uzatgich koʻrinishida tayyorlangan attenyuator.

Optik deflektor boʻlib, unda optik toʻlqin oʻtkazgichda tarqaladigan lazer nurlanish dastasining siljishi yuz beradi.волноводный оптический дефлектор

Konstruksiyasida toʻlqin oʻtkazgichdan foydalaniladigan OʻYUCH himoya qurilmasi.