Қидирув

сфт. 1. Ўлмаган, ҳали яшаб турган; ҳаёт, барҳаёт.

Иккита тирик катта балиқнинг бўғзидан каноп ўтказиб, ҳовузга ташлаб қўйилди. — Мирмуҳсин, Сўгал

Э, онажонгинам, қани энди, сен ҳам шу ерда тирик бўлсанг-у, ўз ўғлингнинг қандай одам бўлганини кўрсанг, деб хаёл қилди [Элмурод]. — П. Турсун, Ўқитувчи

Алҳамдулиллоҳ, кўрдим, тирик экансан, ноқобил болам. — Ойбек, Танланган асарлар

2. Ўсимлик ёки ҳайвонот дунёсига оид; жонли.

Тирик табиат. Тирик организм.

3. Ўзининг янги вақтдаги кўринишини, тароватини ёʻқотмаган, сўлмаган (ўсимлик, унинг гули, меваси ва шу кабилар ҳақида).

Сабзининг тирик-тиригини териб олмоқ. Бодринг сувда тирик туради.

4. Куч-қувватини ёʻқотмаган; бардам, тетик.

[Бувим] Тириккина кампир, ҳасса тутмайди. — Ойбек, Болалик

5. Тийрак; серғайрат, ҳаракатчан.

Ҳамида ўн олти ёшлардаги тирик, қувноқ қиз. — А. Қаҳҳор, Адабиёт муаллими

6. кўчма Яшаётган, сақланиб қолган, жонли, барҳаёт.

Азим тоға билан суҳбатлашган одам уни тирик тарих дейди. — Ўзбекистон қўриқлари

Бу тахт-у салтанатлар беном-у нишон ёʻқолур, фақат меъмор-у мусаввирлар яратган зўр санъат асарлари тирик қолур, деган ақидалар бизга маълум. — П. Қодиров, Юлдузли тунлар

7. кўчма Яхши пишиб етилмаган (асосан овқатга солинган дон ҳақида).

Маставанинг гуручи тирик, бир оз қайнасин. Мош ҳали тирик.

Хаёлим қочиб, кабобни қайиш қилиб қўйибман. Ош ҳам тирик бўлибди. — П. Қодиров, Қадрим

айн. Тириклайин.

от 1. Тирик ҳолда (ҳаёт) эканлик.

[Гулнор:] У тириклигимни, сиз билан бир ёққа қочганлигимни секингина ойимга сўзла-син. — Ойбек, Танланган асарлар

Тириклигида уни кўп уриб азоблаган ва унинг дунёга келгани учун худодан ҳам норози бўлган Бувинисо энди фарзандининг жасади устида кўзларидан сел-сел ёш тўкарди. — П. Турсун, Ўқитувчи

2. Ҳаёт, яшаш жараёни, ҳолати.

Севгисиз тириклик андуҳ, бефараҳ, Мангу шарофатли маърака бу кун. — Р. Парфи, Кўзлар

Уни тарк этган тириклик нишоналари қайтди, оғзидан чиққан биринчи сўз: Вой ўлай! нидоси бўлди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Тириклик — мавж уриб, тўлқинланиб оқаётган зўр бир дарё. Бу дарёда сузмайдиган одам ёʻқ. — Н. Сафаров, Оловли излар

3. Кун кечириш, яшаш, тирикчилик; ҳаёт.

Чўнтакларида ҳемири қолмаган ака-ука тириклик тўғрисида ўйлай бошладилар. — М. Осим, Тилсиз гувоҳ

Ўрнимдан туриб, отам экиб кетган ярим танобча ердаги жўхорини қайириб олишга ва буни пишириб, тириклик ўтказишга эринар эдим. — Ғ. Ғулом, Тирилган мурда

русчаживой человекинглизчаalive man

рвш. Тирик ҳолида, тириклигича; ўлмасдан ёки ўлдирмасдан.

Қуённи тириклай(ин) тутмоқ.

Қутулмадим қайғу, кулфат, аламдан, Тириклай айрилдим икки боламдан. — Ширин билан Шакар

юздан ортиқ азиз ота-оналарни тириклайин куйдирибди ваҳшийлар. — Т. Рустамов, Мангу жасорат

Агар шамол қўзғалса, қум одамларни тириклай кўмади. — А. Қаҳҳор, Асарлар

от (тўғриси — тирик товон).

оддий кимёвий таркиб, вазн, қувват миқдорлари ўлчамларида ўз аксини топган айни пайтдаги мавжуд барча тирик организмлар тўплами.

от 1. Ҳаёт кечириш, кун кўриш, яшаш.

Тирикчилик учун кеча-кундуз тинмасдан меҳнат қилган ва юрагида шунча ғамни кўтарган бу бели букик, елкаси чиқиқ чолни сўз билан юпатишнинг маъносизлигини сезди. — Ойбек, Танланган асарлар

Тирикчилик янада оғирлашди. Бойлар ҳам қарз бермай қўйди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Oda.shar тирикчиликдан қийналиб, ишга оч-наҳор қатнаётган ўша машаққатли кунларда Пошша хола бошқалардан тўқ ва бут яшади. — Д. Нурий, Осмон устуни

2. Кундалик рўзғор ва у билан боғлиқ иш-юмуш, ташвишлар.

— Орзуларим бор, журналист бўлишни истайман, — деди \Аҳмад Ҳусайн], — лекин дардисар тирикчилик тўс-қин. — Ойбек, Нур қидириб

Ҳар кимнинг ўз тирикчилиги бор. Мана, ҳут кирди, деҳқоннинг оёғига қурт кирди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Энди уй-уйингизга тарқалингиз, тирикчиликдан қолмангиз, ўртоқлар! — Ҳ. Ғулом, Машъал

tiriley, tiri túrinde, tiri halında, ólmey yaki óltirmey

син. survive

Тириклигича, тирик ҳолда.

И при жизни вместе, и после смерти вместе., Жить вместе и умереть вместе.

Менинг халқим бирлик ва иттифоқни, ҳамжиҳатликни яхши кўради. Тирик экан бир-бирини қўллаб-қувватлайди. У, тирик бўлсак бир ерда, ўлик бўлсак бир гўрда бўламиз дейди. Мой народ любит содружество и единение, согласие и мир. Пока он живет, всегда будет крепиться эта дружба. Народ мой говорит: жить вместе и умереть вместе. — Ҳ. Олимжон, Танланган асарлар.

погов. живой человек с голоду не помрет, даст бог день, даст бог и пищу, дал бог денечек (или роточек), даст и кусочек.

Жизнь — это ценность, данная на срок. Добро содеял и добро извлек. (А. Югнаки.)

посл. (букв. и в живых не числится, и в мертвых его нет), ни жив, ни мертв.

Человек жив человеком.

Без единения нет жизни.

погов. рыба жива водой, человек — человеком.

Ни для живого почетный угол, ни для мертвого могила.

[Абдураҳмонбой:] Ўлик бўлиб гўрда, тирик бўлиб сонда ёʻқ, деб шуни айтар экан, Мирзақул. Икки жаҳон овораси бўлиб қолдиқ. [Абрурахман-бай:] Это про наше положение, Мирзакул, говорится в поговорке: не назовешь его мертвым, потому что нет его среди мертвецов в могиле, не назовешь его живым, потому что нет его среди живых. Вот и стали мы неприкаянными между двумя мирами. — Н. Сафаров, Танланган асарлар.

ерда яшовчи жонзотларнинг тирик моддаларидан иборат бўлган Ер қобиғини ифодалаш учун таклиф қилинган атама; қуруқликда бир неча миллиметрдан то ўнлаб метргача қалинликдаги қатлам.