Қидирув

от Осуда ерларда, оромгоҳ, сайргоҳларда айланиб юриш, томоша қилиш, ором олиш.

Боғ сайри. Гул сайри.

Қолмай шаҳарда тоқатим, Қишлоқ чиқардим одатим. Хоҳи яёв, бўлсин отим, Гоҳ сайр ҳам даркор экан. — Муқимий

Ҳар навбаҳор бу кўкаламзорга ҳиротликлар от-аравада чиқиб, бир-икки кун сайр этиб, ҳордиқ чиқариб қайтишарди. — Мирмуҳсин, Меъмор

Чаман булбулларидек сайр этиб гулзор-у боғларда, Ҳамиша яйраб эркинликда парвоз этгали келдик. — Ҳабибий, Девон

Қилмадим бир бор ўшал гул юзли зебо бирла сайр, Қонмагай дил, айласам минг битта Лайло бирла сайр. — Э. Воҳидов

от фолк. Сайрлар, сайр-томошалар.

Кўҳи Қофни сайрон, Девларни ҳайрон қилган, Тўхтамиш Қора девнинг Маконин вайрон қилган Гўрўғли қаттоли шудир, Одамхўр баттоли шудир. — Эргаш Жуманбулбул ўғли, Хушкелди

Қуш солиб овлагин ойдин кўлларни, Сайрон қилгин тар очилган гулларни. — Равшан

от Сайр қилиб юрувчи, сайрда юрган киши.

Сайрчиларнинг деярли ҳаммаси сара халқ. — Ойбек, Навоий

от 1. Сайр қилиб айланиб юриш, ҳордиқ чиқариш учун белгиланган жой.

Шаҳримизда сайргоҳлар кўпаймоқда.

Майдоннинг кунботар тарафида ўрдани ўраб олган сайргоҳ боғ бор. — К. Яшин, Ҳамза

Куннинг иссиғида канизлар терлаб, кўҳна сайргоҳга етди. — Нурали

2. айн. Сайилгоҳ.

Терим манзараси ажойиб бир сайргоҳни эслатади. — Туйғун, Асарлар

сфт. 1. Давомли, ёқимли ва кўп сайрайдиган.

Сайроқи қушлар. Сайроқи бедана. Сайроқи чигиртка.

Сайроқи қушлар макони, сарин еллар ардоқлиси бўлган боғлар энди хунук манзара касб этган эди. — Р. Умаров, Дўрмон боғлари

2. кўчма салб. Кўп гапирадиган; вайсақи, сергап.

Сайроқи хотин.

фл. 1. Ёқимли оҳангдор овоз чиқармоқ, хониш қилмоқ (қушлар ҳақида).

Атрофига эккан тоза шамшод гул, Ҳар шохида сайраб ўтирар булбул. — Равшан

Толда чумчуқ сайрайди, Тол баргини чайнайди, Тол барги аччиқ экан, Юракка санчиқ экан. — Халқ дурдоналари

Ҳовлидаги ёнғоқнинг тепа шохига қўниб олган зарғалдоқ биёв-биёв деб сайрарди. — М. Мансуров, Ёмби

2. кўчма Ёқимли, ширали овозда қўшиқ айтмоқ.

Созандалар жўрида хушовоз хонанда булбулдек сайрарди.

3. Ёқимли, жарангдор овоз чиқармоқ (мусиқа асбоби ҳақида).

Дуторимнинг торлари қўш булбулдек сайрайди. — Қўшиқлар

4. кўчма салб. Тинмай гапирмоқ, вайсамоқ, жаврамоқ.

Жўралари орасида ширин суханлик билан танилган Олимхон сайрайверди. — Ойбек, Танланган асарлар

— Жуда сайраб юбордингиз, бекам! — деди илжайиб Заврак, — сизни бир қадрдон синглим деб ҳурмат қилиб гапирмоқчи бўлган эдим. — Мирмуҳсин, Меъмор

5. кўчма Тез, шиддат билан овоз чиқармоқ (пулемёт, миномёт, автомат ва шу кабилар ҳақида)

Бир зумда пулемётлар сайраб кетди. — Ж. Шарипов, Хоразм

6. кўчма Кўзни қувонтирмоқ.

У [қизим] тиккан маҳсиларни қўлингга ол-у, томоша қил — сайрайди-да. — Ойбек, Танланган асарлар

сфт. Яхши сайрайдиган, сайратиш учун боқиладиган (бедана ҳақида).

Сайратма бедана.

Сайратмаларнинг ишқибозлари тўрқовоқларини олиб чиқиб, толларга илиб қўйишади, кимники ўзарга ўйнашади. — Р. Файзий, Ҳазрати инсон

фл. Сайрамоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. Сайрамоқ феълининг биргалик нисбати.

фл. Сайратмоқ феълининг орттирма нисбати.

от айн. Сайр-саёҳат.

от айн. Сайр-томоша

когда деньги говорят, правда молчит