Қидирув

от тар. Мусулмон давлатларида ҳукмдор томонидан тайинланиб, шариат асосида суд вазифасини бажарувчи, судя, шаръий маҳкама раиси.

[Тўрахон:] Индаб қаерга бораман? Қозига арз қиламанми? — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

Зайнабнинг жунуни қозилар ва табиблар тарафидан ҳам тасдиқ этилгач, унинг устидаги жазо кўтарилди. — А. Қодирий, Ўтган кунлар

Мулла Шарофиддиннинг муҳри бор бу васиқаларда Муллажон қозининг муҳри бор! — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

фл. айн. Қўзғамоқ.

от 1. Ерга қоқиш учун мўлжалланган ёки қоқилган, учи ўткир ёғоч ёки темир.

Ёғоч қозиқ. Темир қозиқ. Чегара қозиғи. Ерга қозиқ қоқмоқ. Қоққан қозиқдай қаққайиб турмоқ. Отни қозиққа боғламоқ. Яхши сўз — жон озиғи, ёмон сўз — бош қозиғи. — Мақол

Қирғоққа яқин ерда тўрт қозиқ устида каттакон бир қайиқ турар эди. — А. Қаҳҳор, Хотинлар

2. Кийим, сочиқ ва шу кабилар нарса илинадиган мослама.

Палтони қозиққа илмоқ.

Қозиқдан Маккатуллонинг акси туширилган ипак жойнамозни олиб, қиблага қара-тиб ерга солди. — К. Яшин, Ҳамза

Оҳори тўкилмаган оқ халатлар сепараторхона қозиғида осиғлиқ. — С. Нуров, Нарвон

сфт. Қўзилаган, қўзиси бор (қўй ҳақида).

от Ўсимлик тури.

qazılıq

от Тарвузнинг кечпишар, йирик, ширин нави.

Меҳринисо пайкал оралаб, битта қўзивой тарвуз кўтариб чиқди. — С. Абдулла, Иқбол

от 1. Қўзи сўзидан кичрайтириш.

2. Қўйнинг эмадиган боласи.

[Тошқин] Янги туғилган қўзичоқдай зўрға оёқ узра турган колхоз учун катта хавф туғдирар эди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Оташ кўзли, қўнғир юнгли қўзичоқ, Майса узра ирғишлайсан, ўйнайсан. З. Диёр.

3. (3-шахс эгалик шаклида) Болаларга эркалатиб мурожаат этиш шакли.

Сен хафа бўлсанг, мен ҳам хафа бўламан-да, қўзичоғим. — Ҳ. Назир, Сўнмас чақмоқлар

от Ўсимлик тури.

фл. Қўзимоқ феълининг орттирма нисбати.

от тар. Қози томонидан судлов ишлари амалга ошириладиган маҳкама.

Маҳкамани билмасам, қозихонани билмасам, [арз учун] қаерга бораман? — Ойбек, Танланган асарлар

qazınıń perzenti

от Қалпоғи оқ қўнғир тусли, еса бўладиган қўзиқорин.

от Бош қози, энг юқори даражадаги қози.

фл. Туғмоқ, тўлламоқ (

Қўзилаган қўйларни парваришлаш. Қўйлар қўзилайдиган пайт.

от Споралардан кўпаядиган, хлорофиллсиз замбуруғ ва унинг қўнғир тусли, еса бўладиган бир тури.

Биринчисига қўзиқорин солинган картошка шўрва учинчисига бир кружкадан сут тарқатди. — И. Раҳим, Чин муҳаббат

Қўзиқориннинг ноёб масаллиқ экани маълум. — К. Маҳмудов, Ўзбек тансиқ таомлари

от айн. Шовул 1.

Юк машинасидан кўтарилган чанг ёʻл ёқасидаги қувраб қолган қўзиқулоқлар устига қўнар эди. — Ш. Холмирзаев, Оғир тош кўчса

Анави қизғиш гуллилар — қўзиқулоқ. — А. Кўчимов, Ҳалқа

от Бўлар-бўлмасга қозига мурожаат қилиб, ҳақ-ҳуқуқ талашиш, довлашиш.

Қозибозлик қилмоқ.

Қозибозлик бошланди — порахўрлик. — Ғ. Расул, Адолат

фл. Қўзиламоқ феълининг орттирма нисбати.

фл. Қозиққа бойламоқ (масалан, ҳайвонни).