Qidiruv

ot 1. esk. kt. ayn. Oyoq 1.

Pirnazar polvon qiziga bir elandi-yu, boshini chetga burdi. Ota yuzini ters burgach, Yorqinoy battar ezildi, endi u dadasining poyini quchoqlab yigʻladi. — R. Rahmon, Mehr koʻzda

Poyiga yiqilib: — Momo-qiz, men senga nima yomonlik qilib edim, — deyman. — T. Murod, Yulduzlar mangu yonadi

2. (egalik va oʻ.-n. k. affiksi bilan) Birovning ixtiyorida, qoʻlida yoki oyogʻi ostida.

Lekin aslo qilma armon, Armon qilma, gul jamol, Poyingdadir yorugʻ jahon, Keng jahonga nazar sol. — H. Sharipov.

3. Biror narsaning quyi qismi, tagi, etagi.

Ulugʻ shoir haykali poyiga mehr-muhabbat va chuqur ehtirom ramzi sifatida gullar qoʻyilmoqda. — Gazetadan

Faqat daryo labi gezarib, Yopib yotar togʻning poyini. — U. Qoʻchqor, Hayajonga koʻmilgan dunyo

Sahna-yu minbar poyida ijod ahli bilan uchrashuvga talpinib kelgan kishilar — Gazetadan

4. Juft holda ishlatiladigan narsaning har biri, bir toqasi (asosan poyabzal haqida, odatda bir soʻzi bilan ishlatiladi).

[Bir] poyi yoʻq etik. Mahsining bir poyi.

Uning bir poy paytavasi osilib, yurishga xalaqit berardi. — S. Karomatov, Oltin qum

Ochil Sharopov oʻgirilib, poygakdagi poyabzallar ichidan bir poy kavushni olib koʻrsatdi. — Sh. Xolmirzayev, Soʻnmas oʻt

Nozima dahlizda yotgan bir poy tuflisiga koʻzi tushdi. — Yoshlik

ot 1. Oʻsimlikning shoxlarini, barg, gul va mevasini koʻtarib turadigan, tik oʻsadigan yer usti qismi.

Joʻxori poyasi. Sholi poyasi.

Bugʻlanib ketgan deraza ortida qamish tomdan sizib tushayotgan tomchilar koʻrinib qolar, hovli etagidagi makkajoʻxori poyalari yomgʻirdan junjikib egilgan. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Bugʻdoy qip-qizarib pishgan, poyalarigacha qovdek qovurilgan edi. — S. Ayniy, Qullar

2. Ishkom yoki soʻrining bagʻazlar mahkamlanadigan yogʻochi.

Bogʻda sakkiz uzun ishkom: hammasining poyalari yaxshi ishlangan, pushtalari chopilgan. — Oybek, Tanlangan asarlar

Koʻprikning nariyogʻida, ishkomga poyasi kesib olingan keksa tol yonida Dildor bilan Aʼzamjon turardi. — S. Ahmad, Ufq

Bultur ellik kishi borgan edi. Hammasi xursand ekan, tollari poyaga yarab qoldi. — H. Gʻulom, Feruza

3. Oyoq, pocha.

Karavot poyasi.

4. Ustun.

Ruzvon xola asta yurib kelib, Onaxonning qarshisidagi doʻkon poyasiga suyandi. — A. Muxtor, Opa-singillar

5. shv. ayn. Pocha 1.

Bir nechalar ketar qochib, Botir yurar jardan kechib, Ostidagi mingan oti Poyasidan qonni kechib. — Murodxon

6. Zambil, tobut kabilarning tutqichi, dastasi.

Koʻzlari qizargan odamlar navbat bilan tobutning poyasini yelkalariga qoʻyib, tez-tez qadam tashlab ketmoqdalar. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

7. Pogʻona, pillapoya.

Oʻrtasi dahliz bilan ajralgan ikki xona bor, roʻparada boloxonaga chiqadigan yogʻoch zinaning baʼzi poyalari tushib ketgan, oʻzi lopillardi. — Mirmuhsin, Umid

8. koʻchma Pogʻona, daraja, bosqich.

[Navoiyning] Davlatda yuqori poyaga koʻtarilishi xabari uni [Sultonmurodni] samimiy quvontirdi. — Oybek, Navoiy

Tarbiyalab, yetishtirdi voyaga, Topdi shuhrat, chiqdi buyuk poyaga. — Habibiy

9. Baʼzi oʻsimliklarning nomi bilan birikib, ular ekilgan yer, maydon maʼnosini ifodalovchi qoʻshma soʻz yasaydi, masalan: sholipoya, bedapoya.

ot 1. geogr. Yer shari yuzasining yonma-yon joylashgan parallellar yoki ikki meridian oraligʻidagi, maʼlum belgilarga qarab ajratilgan qismi.

Meridianlar Yer yuzini 24 poyasga boʻladi. Vaqtning poyas hisobi. Poyas vaqti.

2. Yer shari yuzasining meridianlar bilan ajratilgan, tabiiy-iqlimiy sharoitlari bir xil qismi; mintaqa.

Moʻtadil poyas. Issiq poyas,

Bu joy juda koʻp issiqlik oladi va shuning uchun issiq poyas deb ataladi. — Geografiya

3. iqt. Mamlakatning maʼlum iqtisodiy belgilariga koʻra ajratilgan qismi.

Tarif poyasi. Poyas narxlari.

ot 1. sprt. Kim oʻzdi musobaqasi.

Yugurish poygasi. Avtomobil poygasi. Velosiped poygasi.

Hamma poygada marraga yetay deb qolgan chavandozning hayajoni bilan yashaydi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

Mabodo poygada qatnashmasa, goʻyo otini kamsitgandek boʻlardi oʻzicha. — T. Ashurov, Oq ot

2. koʻchma Biron ish-harakat, jarayonda boshqalarga nisbatan yuqori natijalarga, koʻrsatkichlarga erishish uchun boʻlgan harakat; musobaqa.

Paxta terimida Fargʻona poyganing oldida boryapti. — Gazetadan

3. koʻchma Biror sohada bir-biridan oʻzib, ustun turish uchun boʻlgan harakat, raqobat.

Bugungi kunda yer yuzida yadro qurollari bilan qurollanish poygasiga qarshi ovoz tobora baralla yangramoqda. — Gazetadan

Qayir (daryo yoqasidagi suv bosadigan, koʻpincha oʻtloq yerlar).

ot 1. Joy, masofa, yoʻl kabilarning oxirgi chegarasi, etagi, oxiri.

Poyoni koʻrinmaydigan dala.

Binafsha, lolalardan gilam toʻshalgan togʻ-qirlarni kezib, poyoniga yetolmaysiz. — N. Safarov, Olovli izlar

Nizomjon shu topda shunday kuchli boʻlib ketgan ediki, bir oʻzi mana shu poyoni yoʻq choʻlni agʻdar-toʻntar qilib tashlashga qodirdek edi. — S. Ahmad, Ufq

Qamishlar ikki odam boʻyi oʻsgan, poyoni koʻrinmas, shabadada bir ohangda mungli shovullardi. — Gʻ. Gʻulom, Feruza

2. Ish, gap, voqea-hodisa kabilarning oxiri, intihosi.

Hikoyani poyoniga yetkazmoq.

Umrning poyoni koʻringan paytda uy qaygʻusiga tushdim. — Yoshlik

Gʻazal poyoniga yetdi. Tabibiy kamtarona kulumsiradi. Haryondan olqishlar eshitildi. — S. Siyoyev, Avaz

[Maysara:] Shu xiyonatkorlarning jazosini berish uchun boshlagan ishimni poyoniga yetkazay. — Hamza, Maysaraning ishi

Bu soʻzingning, dilbar, yoʻqdir poyoni. — Alpomish

3. koʻchma Soʻng, chek, nihoya (his-tuygʻu, kechinma kabilar haqida).

Gʻazabining poyoni yoʻq.

Necha faryod toshib keldi koʻksin yorguday, Koʻzi tinib, iztirobi poyonga yetdi. — A. Muxtor, Asarlar

Sirim borki, osmoni koʻrinmas, Gʻamim borki, poyoni koʻrinmas. — Yoshlik

Har bir narsa kabi mehr-muhabbatning ham avvali, avji va poyoni boʻlishi tabiiy. — X. Sultanov, Onamning yurti

ot etn. tar. Chilim koʻtarib yurib, kashandalarga chektirib tirikchilik qilgan kishi.

U vaqtlarda bozorlarda baʼzi kishilar chilim koʻtarib yurar, chekuvchilarga chektirib, biror narsa olardilar. Bunday odamlarni poyaki der edilar. — S. Ayniy, Esdaliklar

Olma otdim poyakining qizina, Borib tegdi yuragining koʻzina. — Qoʻshiqlar

sft. kt. Mustahkam asosga, zaminga ega boʻlgan, barqaror.

Yurt bu kun ohuday xoʻp ishvakordir. Sir kabi sermavjdir, Tomirday poydor. — A. Oripov, Yillar armoni

Zebining bu xursandligi, albatta, kuzatgan maqsadiga erishmoq bilangina poydor boʻlardi. — Choʻlpon, Kecha va kunduz

ot Bir-biriga ketma-ket tirkalgan va lokomotiv yordamida yuradigan temir yoʻl vagonlari qatori.

Poyezd qachon kelishi, qachon Namangan tarafdan qaytib oʻtishini stansiya boshliqlari ham aniq bilishmaydi. — S. Ahmad, Ufq

Diktor allaqaysi poyezd kelganini eʼlon qildi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

ot zid. Xonaning eshikka yaqin qismi, past tomoni; toʻr II.

Yasovul poygahdagi eshikdan Sulton Ali mirzoni boshlab kirganda, Shayboniyxon hali ham shohnishinda oʻsha joynamoz ustida oʻtirgan edi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Navoiy eshikdan kirishi bilan taʼzim qilib tiz choʻkdi va ijozatdan keyin poygahda choʻkka tushib oʻtirdi. — M. Osim, Karvon yoʻllarida

ot s.t. q. Poygah.

Gulnor oʻziga boʻlgan eʼtibordan uyalib, poygakka borib, sekin yerga qaradi. — S. Zunnunova, Olov

Nazirqul, eshonning qoʻlini olib, koʻziga surtdi-da, orqasi bilan poygakka choʻkkaladi. — S. Ahmad, Hukm

Avaz poygakka omonat choʻkkalamoqchi edi, Tabibiy uni qistab, toʻrga oʻtqazdi. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

ot Objuvozning sholi yanchadigan, bir uchi bosilganda, ikkinchi uchi koʻtarilib tushadigan qismi, objuvozning gurzisi.

Yaqin oradagi objuvoz poykoʻpining zarbi yerni silkitib-silkitib toʻlqin berar edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Juvozkashning poykoʻpi gupillashdan tingan, qamishzor shovullamas, faqat qayerdadir, koʻl ichida, urgʻochi oqchorloqning xunuk qahqahasi eshitilar edi. — A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi

ańlıp turatuǵın jer, saqshılıq, qarawıllıq

Oyoq ostida ezilmoq, bosilmoq, toptalmoq; payhon boʻlmoq.EZMEK, ÇİĞNEMEK

~boʻlmoq

ot 1. Tuxumning toʻmtoq tomoni, keti.

Qargʻa tuxumining poynak tomonida oqsil tuxum poʻchogʻiga yetmaydi. — Zoologiya

2. maxs. Pichoq, xanjar, qilich va shu kabilar asboblar qinining uchiga kiygizib qoʻyiladigan, qinni teshilishdan saqlaydigan metall uchlik.

Mis poynak.

Poynagi tuproqqa beozor, sassiz sanchildi. — S. Ahmad, Ufq

ot Ariq, hovuz va shu kabilarning ortiqcha suvi oqib chiqib ketadigan tomoni, etagi.

Suv egatlarda oqmoqda, qaqragan tuproqqa singib, egatning poynoviga tomon asta yoʻl olmoqda. — H. Nuʼmon, Fasllar

Opasi qoʻltiqtayogʻini ostiga qoʻygani holda hovuzning poynovi tomonda oʻltirar va qurumli qoʻllarini latta bilan sekin-asta ishqar edi. — A. Qahhor, Sarob

1. Kuzeydoğudan esen soğuk rüzgar.SHIMOL SHAMOLI

2. Kuzey yönü.

Paitugh

ayaǵı bay-lanǵan, kisenlengen