Qidiruv

ot 1. Fikrlash, soʻzlash va mehnat qilish qobiliyatiga ega boʻlgan, shu tufayli boshqa hamma maxluqotdan ustun turuvchi jonli zot; kishi, inson.

Ibtidoiy odam.

2. Kishilik jamiyatining ayrim bir aʼzosi, shaxs.

Yaxshi odam. Halol odam. Asl odam. Ablah odam. Odam borki, odamlarning naqshidir, odam borki, hayvon undan yaxshidir. — Maqol

Odam taftini odam koʻtaradi deganidek, Nizomjon kelib, uy toʻlib qolgandek boʻldi. — S. Ahmad, Ufq

Avaz oʻzicha oʻylandi: Bir ulugʻ odamning, bir gʻaribning janozasiga odam koʻp keladi, deganlari rost ekan-da. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Bular bu yerga oʻtirgani kelgani yoʻq, bir odamni qidirib kelishgan. — A. Qahhor, Ogʻaynilar

Bizning Nabigul odam emas-e oʻzi! Yosh-da, hali oshna-ogʻaynigarchilikni bilmaydi. — A. Qahhor, Qanotsiz chittak

3. Jamoa xoʻjaligi, oila aʼzolarining har biri; jon.

Odam boshiga besh soʻmdan. Xarajat va daromadlarni odamga qarab taqsimlamoq.

Hasharga har bir xoʻjalik qirqtadan odam beradi. — T. Ashurov, Oq ot

4. Biror boy-badavlat yoki amaldor kishining xizmatkori yoki tarafdori.

Keyingi yillarda xon odamlari qishloqma-qishloq yurib, koʻproq paxta ekishni talab qilishyapti. — S. Siyoyev, Yorugʻlik

Bundan keyin gaplarimni uqib oling, modomiki men bilan birgasiz, mening odamimsiz, har bir ishni men bilan bahamjihat qiling. — Oybek, Tanlangan asarlar

5. Oʻzga jamoa yoki oila vakili.

Lekin qizlaridan yashirincha kuyovnikidan odam kelib qolar, deb kutdilar. — S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar

sft. 1. Chin odam, haqiqiy inson, odamlarga jonkuyar.

Kim, kuchuk birlan xoʻtikka qancha qilsang tarbiyat, It boʻlur, eshak boʻlur boʻlmaslar aslo odamiy. Alisher Navoiy.

2. sft. Odamga, chin insonga xos xususiyat.

Odamiy qiyofa. Odamiy fazilatlar.

adam súyer, miyirman

ot 1. Odam, inson ekanlik, odam boʻlish.

2. ayn. Odamiylik.

U oilaviy munosabatlardagi burchni tushunar va odamlikning boshlanishi deb qarar edi. — S. Zunnunova, Olov

Yoʻlchida oʻz kuchiga ishongan, qadr-qimmatini baland tutgan kambagʻal yigitning, odamlikning gʻururi kuchli edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

sft. Odamlardan oʻzini chetga olib yuradigan, hech kimga qoʻshilmaydigan, el-xalqqa aralashmaydigan.

Rajab bolalikdan kamgap, odamovi chiqdi. — H. Nazir, Indamas

Yigitlardan kimdir Huri haqida gap ochib, uni odamovi debdi. — F. Musajonov, Huri.

ot 1. Odam goʻshtini yeydigan; yovvoyi, vahshiy.

Bir togʻning izasida odamsifat, odamxoʻr, vahshiy jondorlarning makoni bor edi. — Yodgor.

2. koʻchma Oʻtaketgan yovuz, zolim, qotil, jallod.

Odamxoʻr zolimlar, beklar, xoqonlar Oltin qadahlarda sharob ichardi. — Uygʻun

Hayitgul opa kabi ayollar front orqasida odamxoʻr Gitler uyasini oʻqqa tutganlar. — Saodat

ot 1. Odam bolasi; inson, kishi, bashar.

Yer yuzida odamzodning paydo boʻlishi.

Johillik, qabohat, hasad odamzodning yuragini mogʻorlatib, ishdan qoldiradi, asl maqsadidan uzoqlashtirib, umrining behuda yeldek oʻtishiga sabab boʻladi. — S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi

Odamzodning koʻzi yomon boʻlar ekan, uka. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. s. t. Insoniyat, odamiyat.

ot 1. Odamzod; kishilik, insoniyat, bashar.

Mana, har bir ishda sadoqat va matonatni va axloqda husn-u nazokatni, odamiyatda gʻayrat va jasoratni koʻrib, tajriba qilgan Abdulrahmonboy yolgʻizgina qizi Nazokatxonni Olimjonga berdi — Hamza, Tanlangan asarlar

2. Odamiylik, odamgarchilik.

Sizda odamiyat boʻlsa, bu gʻaribi notavonga rahm qilmaganingizda ham, anovi shoʻrlik bolalarning zoriga rahm qilishingiz kerak edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

ot 1. Odam oʻldiruvchi; qotil; jallod.

Elchi oʻrniga birorta odamkushni yuborib, shundoq surobini toʻgʻrilab qoʻysa-chi? Qoʻlidan keladi bularning. — Sharq yulduzi

— Bor —

dedi Yaxshiboyev, — Borib, meni Yoshulliga sot, birorta odamkushini yollab yuborsin. M. M. — Doʻst, Lolazor.

2. koʻchma Rahm-shafqatni bilmaydigan; rahmsiz, shafqatsiz.

sft. Odamgarchilikni biladigan, odamning izzat-hurmatini bajo keltiradigan, birov uchun jonini ham ayamaydigan; olijanob.

Odamoxun odam. Odamoxun oila.

Abduvahob bilan bir suhbatlashgan kishi yana suhbatlashay deydi. Ajoyib odamoxun, shinavanda yigit. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

Baraka topsin, yangi sekretar juda odamoxun chiqib qoldi. — Uygʻun, Doʻstlar

Tavba, xoʻp alomat odam-da! Bu qoʻtir dunyoda shunaqa odamoxunlar borligiga hech aqlim yetmaydi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Farzandlarimizning odamoxun boʻlishini xohlasak, ularning kayfiyati bilan hisoblashib katta qilaylik. — Gazetadan

ot Odamga, chin insonga xos xislatlar; chin odamlik, insonlik.

Odamning odamiyligi uning farzandlariga, oilasiga va yaqinlariga boʻlgan muruvvatidan boshlanadi. — Gazetadan

Odamiylik fazilatlari hech qachon magazinda sotilmaydi. — Gazetadan

sft. ayn. Odamsimon.

Ertaklarda odamsifat yalmogʻiz, Yovuz devlar boʻlar edi begumon. — Sharq yulduzi

sft. Odamga oʻxshagan, odam taxlitidagi; odamsifat.

Odamsimon maymun.

ot Odam (qullar) savdosi bilan shugʻullanuvchi shaxs.

rvsh. Odamlarday, chin insonga xos bir tarzda, odamiylik bilan, odamiylik yuzasidan.

Simxayev zavodidagi yerlik ishchilar ish haqining oshirilishini, jarimalarga barham berilishini, ishchilarga odamlarcha muomala qilinishini talab etib, ish tashladilar. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Menga bunday baqirma, odamlarcha muomala qil! — P. Tursun, Oʻqituvchi

ot Odamovi boʻlish odati.

sft. ayn. Insonparvar.

Ular shu qadar odamparvar ayol bilan uchrashganlaridan nihoyat ruhlandilar. — P. Tursun, Oʻqituvchi

sft. ayn. Odamsimon.

Odamtaxlit maymun.

ot 1. Odamxoʻrlarga xos xususiyat; odamxoʻr ekanlik.

2. Ibtidoiy taraqqiyot bosqichidagi odamlar oʻrtasida kishining goʻshtini yeyish odati.

ot Odam oʻldirish bilan shugʻullanish.

Odamkushlik, oʻgʻrilik, firibgarlik, manfaatparastlikni oʻziga kasb qilib olgan ayrim palidlarning kirdikorlari ham yovuz irodaning amaldagi koʻrinishlaridandir aslida. — Fan va turmush