Qidiruv

ot 1. Suvni toʻsish, boʻgʻish, suv oqimini boshqarish uchun xizmat qiladigan, odatda, kattaroq oqimga ega boʻlgan ariq, daryo va soylarga quriladigan gidrotexnik qurilma, inshoot.

Tuproq toʻgʻon. Bosh toʻgʻon. Toʻgʻon qurmoq (solmoq).

Vahobjon bahor toshqinida suv olib ketib, haligacha tuzatilmagan kanal toʻgʻonini tuzattirishga bir haftadan beri ovora edi. — S. Ahmad, Togʻ afsonasi

Dneprday azim daryo oldida bu nima degan gap, qahraton qishda, oʻq yomgʻiri ostida suv kechganlar nahotki shu kichik soyga toʻgʻon sololmasa? — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

2. koʻchma kam qoʻll. Toʻsiq, gʻov, toʻgʻonoq.

Toʻgʻon boʻlmoq. Toʻgʻri tayoq — baloga toʻgʻon. — Maqol

Aʼzamning hamon xotinidan koʻngli toʻlmas edi. Unga baxtimning toʻgʻoni deb qarardi. — Shuhrat, Jannat qidirganlar

Bizlar endi ilgarigi sen aytgan goʻl, — Choʻp-u xasdan hadik olib qolaturgan Batrak emas, boʻlolmaysan bizga toʻgʻon. — Gʻ, Gʻulom

3. Toʻgʻon (erkaklar ismi).

sft. 1. Koʻndalang kesimi katta.

Yoʻgʻon terak. Yoʻgʻon arqon. Yoʻgʻon ichak. Yoʻgʻon choʻziladi, ingichka uziladi. — Maqol

U ayvonning yoʻgʻon ustuniga tikilib turardi — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Sherbek, yoʻgʻon bir juft qamchiday sochi taqimiga tushgan Nigora koʻzdan gʻoyib boʻlguncha, alam ichida tikilib turdi. — S. Anorboyev, Oqsoy

2. Doʻrillagan (ovoz haqida).

Uning egasi Malikaxon baland boʻyli, ovozi ham erkaklarning ovozidek yoʻgʻon, satangnamo xotin edi. — S. Zunnunova, Gulxan

Buni bilmagan, balki bilgisi ham kelmagan Qulmat qora esa, goʻr ichidan gapirganday, past va yoʻgʻon ovoz bilan davom etdi. — A. Muxtor, Opa-singillar

3. koʻchma Shakl, miqdor va boshqalar jihatlardan katta; salmoqli, salobatli.

Yoʻgʻon odam.

Oʻlikni koʻmib kelish qiyin emas, lekin yoʻgʻon chiqimlari keyin chiqadi, bilasanlar. — Oybek, Tanlangan asarlar

[Komil:] E, hali koʻp bellashamiz. Ishning yoʻgʻonlari endi chiqadiganga oʻxshaydi. — Uygʻun, Hayot qoʻshigʻi

ot 1. Aravaga ortilgan yukni mahkamlovchi arqonning uchiga bogʻlanadigan katta yogʻoch ilgak.

Bu oʻtinkashlarning koʻpchiliklarida uchiga toʻgʻonoq bogʻlangan bir arqon va bir oʻroqdan boshqa asboblari yoʻq edi. — S. Ayniy, Qullar

2. koʻchma Biror ishga, harakatga toʻsiq, gʻov boʻlib, toʻsqinlik qilib turgan kimsa, narsa.

Toʻgʻonoq boʻlmoq. Toʻgʻonoq solmoq.

Men akusherka boʻlib bordim-u, lekin bu ishni bajarishga ruhoniylar toʻgʻonoq boʻlishdi. — M. Alaviya, Sevinchlarim

— Oʻzingni ham brigadirlikka koʻtargan Qodirov edi-ku! Endi sen minnatdor boʻlish oʻrniga oyogʻimga toʻgʻonoq solmoqdasan, — dedi Qodirov. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

ot Koʻndalang kesim darajasi, kattalik. Yoʻgʻonligi bir metr keladigan chinor.

[ Yoʻlchining] Ikki qoshi oʻrtasidan bir tomonga kirgan tomiri oʻrta barmoq yoʻgʻonligida boʻrtib chiqdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Shu vaqt nariroqdagi besh qulochcha yoʻgʻonlikda boʻlgan azim qayragʻochda chumchuqlar quloqni bitirguday qattiq chirqillashib qoldi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

fl. Toʻgʻon bilan toʻsib, koʻl hosil qilmoq.

fl. Yoʻgʻon boʻla bormoq.

Ovozi yoʻgʻonlashmoq. Niholning tanasi yoʻgʻonlashdi.

Muhammadrajab semirgan, yoʻgʻonlashgan. A. — Qahhor, Sarob

fl. Yoʻgʻonlashmoq feʼlining orttirma nisbati.

Толстое растянется, тонкое порвется., Где тонко, там и рвется., Где худо, там и порется.

Sotiboldining xotini ogʻrib qoldi. Sotiboldi kasalni oʻqitdi— boʻlmadi, tabibga koʻrsatdi. Tabib qon oldi. Betobning koʻzi tinib, boshi aylanadigan boʻlib qoldi. Baxshi oʻqidi. Allaqanday bir xotin kelib tolning xipchini bilan savaladi, tovuq soʻyib qonladi... Bularning hammasi, albatta, pul bilan boʻladi. Bunday vaqtlarda yoʻgʻon choʻziladi, ingichka uziladi. У Сатывалды заболела жена. Пригласили муллу прочесть над ней молитву — не помогло. Позвали знахаря; он пустил кровь. У больной потемнело в глазах и закружилась голова... Заговаривал болезнь заклинатель. Приходила какая-то женщина, стегала больную ветками тальника, смазывала кровью только что зарезанной курицы... Все это, конечно, стоило денег. Ведь так оно всегда: где плотно — там тянется, где тонко — рвется. — А. Қаҳҳор, Асарлар.

- daryoning ikkilamchi irmoqlarini toʻsish (asosiy oʻzandagi suv sarfini koʻpaytirish maqsadida), sunʼiy suv havzalarini yaratish, oʻzanning yuvilib ketishini kamaytirish va h.k. uchun tartibga soluvchi inshoot. Tosh yoki tuproqni ustma-ust tashlab yoxud shox-shabba, qamish bogʻlamlaridan va gabionlardan qilinadi.

Если вода прорвала плотину, то ее не перегородишь тюбетейкой., Аналогия: Верблюда с ложки не поят., Морской прилив нельзя остановить метлой.

посл.ирон.пренебр. суфий (праведник) не ест лук, а если начнет есть, то ест с кожурой (говорится об алчном человеке).