Qidiruv

ot 1. Biror kimsa yoki narsa ishgʻol qilib turgan yoki ishgʻol qilishi mumkin boʻlgan yer, sath yoki fazo; joy.

Toshni oʻrnidan qoʻzgʻatib boʻlmadi. Oʻtirgan oʻrin topadi. — Maqol

Baʼzilari oʻtirgan oʻrinlarida mudrab qolishibdi. — I. Rahim, Chin muhabbat

Maktab qishloqning qoq oʻrtasida boʻladi. Hu, ana u yerga idora, klub tushadi. Mana bu toʻqayning oʻrni bogʻ boʻladi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Safar boʻzchi turgan oʻrnidan jilmadi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

U oʻtirgan oʻquv zalida hamma oʻrinlar band. — P. Qodirov, Uch ildiz

2. Uxlash, yotib dam olish uchun toʻshab qoʻyilgan koʻrpa, yostiq va shu kabilar majmui; joy.

Muhabbat chiroy tanlamas, uyqu — oʻrin. — Maqol

Ona-bola bir oʻrin yozib yotdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Komil ketgandan keyin Boʻronbek uyiga kirib, chinni kosada toʻldirib boʻza simirdi-da, oʻrin solib yotdi. — H. Gʻulom, Mashʼal

Oʻrin yigʻilmagan, tosh-oyna oldidagi kursida Munisxonning ichki koʻylagi yotardi. — Oʻ. Umarbekov, Yoz yomgʻiri

3. Yashash uchun boshpana, turarjoy, maskan.

[Qutidor:] Uyatsizga mening uyimda oʻrin yoʻq. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. Kishining, narsaning hayotda oʻziga xos fazilat, mavqe va shu kabilar bilan belgilanuvchi holati, mavjudlik maqomi.

Kun hisobin oy olar, bedov oʻrnin toy olar. — Maqol

— Bu qizdan bir balo chiqadi. Oʻnta oʻgʻilning oʻrnini bosadi, — deyishardi. — S. Ahmad, Ufq

Tushunib turibman, oʻlganlarning oʻrni mana shunaqa ulugʻ ayyomda yoʻqlanadi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

5. Biror narsaning maʼlum bir joyi, qismi, boʻlagi.

Ertakning baʼzi oʻrinlarini qoldirib ketmoq. Maqolaning ayrim oʻrinlariga tuzatish kiritildi.

Kumushbibi xatning bu oʻrniga yetganda qizarinib, bir oz oʻqishdan toʻxtab oldi va davom etdi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

6. Ish-harakat, faoliyat va shu kabilarning belgi-darajasi jihatidan koʻrsatkichi, band etgan holati, darajasi.

Bir vaqtlar Toshkent shahri dov-daraxtlar boʻyicha jahon-da ikkinchi oʻrinda turardi. — Gazetadan

Oʻylaymizki, yigitlar sovrinli oʻrinlardan birini olishga harakat qilishadi. — Gazetadan

7. Vazifa, lavozim.

Oʻrnini egallamoq. Oʻrnidan bekor qilmoq. Eski raisning oʻrniga yangisi saylandi.

Xalq ishi boʻlgandan keyin oʻrinning katta-kichigi boʻlmas ekan, Ergashvoy. — A. Muxtor, Opa-singillar

Asqar ota erkaklar qoshida koʻp muhtaram xotinlarni koʻrgan, lekin bularning koʻpchiligi rais, mudir, direktor deganday rahbarlik oʻrindagi xotinlar edi. — A. Qahhor, Xotinlar

8. 3-shaxs egalik shaklida) (Biror ish-harakatni bajarish uchun qulay fursat, payt, mavrid; xonasi.

Oʻrni kelsa, otangni ham ayama. — Maqol

Boʻlak gaplarni oʻrni bilan gaplasharmiz. Biz tomonlarga ham boring. — P. Tursun, Oʻqituvchi

Oʻrni kelmaganda, men ham gapirmas edim. — A. Qahhor, Xotinlar

Hozir inodning oʻrni emasligini harchand uqtirmoqchi boʻldim, koʻnmadi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

9. Biror ish, harakat uchun zarurat, asos; hojat, ehtiyoj.

Mehnatsiz pul topish yoʻliga tushgach, choʻntakni qappaytirib olgandan soʻng, ishni ham, kollektivni ham hurmat qilishga oʻrin qolarmidi? — Mushtum

Vasvasalanishning oʻrni yoʻq, mundan soʻng ham sizning xayrixohona kengashlaringizga mushtoqman — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

10. bu ( shu soʻzi bilan) Muayyan fursat, holat maʼnosini bildiradi.

Shu oʻrinda yana bir narsaga eʼtiborni qaratmoqchiman.

Rafiqam Mukambarxonning tadbirkorligi bu oʻrinda ham jonimga ora kirdi. — N. Safarov, Olovli izlar

11. Muayyan mavqe, holat.

Shaxsning hazil-mutoyiba, yumorga moyilligi ham muhim oʻrin tutadi. — OʻTA

Oʻtmishdagi sanʼatkorlar ichida qiziqchilar alohida oʻrin egallab kelganlar. — T. Obidov, Yusufjon qiziq

Bu oddiy traktorchi juvonga boʻlgan ehtirom uni ayrim oʻringa qoʻyar edi. — A. Qahhor, Asarlar

12. Makon maʼnoli grammatik terminlar tarkibida qoʻllanadi:

Oʻrin kelishigi. Oʻrin holi. Oʻrin ergash gap.

13. 3-shaxs egalik va joʻnalish oʻrin-payt kelishiklari shaklida (— oʻrniga, oʻrnida) koʻm. vzf. Zidlik, qiyos kabi munosabatlarni, kabi, evaz, koʻra koʻmakchilariga xos maʼnoni bildiradi.

Lekin yechinish oʻrniga shoshilib portfelini oldi. — S. Zunnunova

Yangi direktor. Sening oʻrningga it boqsam boʻlmasmidi! — S. Ahmad, Ufq

Bu kunki qorachopon va qipchoq nizolarini sizga bir timsol oʻrnida koʻrsatayin — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Nima qildi? — degan edi, opasi oʻrniga singlisi javob berdi. — O. Yoqubov, Er boshiga ish tushsa

14. Oʻrin (erkaklar ismi).

sft. 1. Miqdor bildiruvchi soʻzlar bilan kelib, shu soʻzlar bildirgan miqdorda oʻringa egalikni bildiradi; oʻringa ega, oʻrni bor.

Toʻrt oʻrinli engil mashina. Olti yuz oʻrinli zal. Ikki yuz oʻrinli kasalxona.

Sherzod yotgan yettinchi palata ikki oʻrinli edi. — Oʻ. Hoshimov, Nur borki, soya bor

2. Haqiqatni ifodalaydigan, adolatli; asosli, toʻgʻri.

Oʻrinli mulohaza. Oʻrinli fikr. Oʻrinli maslahat.

Hasan soʻfi bilan Alim buva Qudratning oʻrinli gaplarini jon quloqlari bilan tinglashdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. Joiz, munosib.

Shuni aytib oʻtish oʻrinliki, bu munosabatning mohiyati haqida oʻzbek tilshunosligida fikr bayon qilinmagan. — OʻTA

4. Oʻz joyida, oʻrni bilan, zaruriyatga koʻra; toʻgʻri.

Oʻrinli xarajat. Oʻrinli sarf. Mineral oʻgʻitlarni oʻrinli ishlatmoq.

ot 1. Oʻtirish uchun moʻljallangan maxsus moslama (masalan, stul, kreslo, divan va shu kabilar).

Oʻrindiqda oʻtirgan qiz sakrab yerga tushdi. — M. Nazarov, Sirli xat

Mehrixon opa ingraganicha Moskvichning orqa oʻrindigʻida yotardi. — N. Qobil, Bemorlar

— Xizmat? —

dedi Karimiy darvoza ostidagi taxta oʻrindiqqa puflab va Bashirjonni oʻtirishga taklif etdi. — N. Aminov, Suvarak

2. Shunday narsalarning orqa (ket) qoʻyib oʻtiriladigan joyi, qismi.

Yodgorning koʻz oʻngi qorongʻilashdi-yu, yiqilib qolmaslik uchun, stul oʻrindigʻini changallab oldi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

a placed, having a place

sft. 1. Asossiz, besabab, behuda, ortiqcha, notoʻgʻri.

Oʻrinsiz gʻazab. Oʻrinsiz araz. Oʻrinsiz koyimoq.

Avaz qozining shikoyati oʻrinsiz topilib, mol-mulki musodara qilindi. — N. Safarov, Olovli izlar

Qoʻrqmangiz, hoji! Margʻilon hokimi oʻrinsiz qon toʻkuvchi emasdir. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Yarim kechaga borganda, Oqilaxon quruq tuhmat, oʻrinsiz tanalardan qutulish yoʻllarini oʻylay-oʻylay, divanga suyanganicha uxlab qoldi. — R. Rahmonov, Talvasa

2. Muayyan vaziyatga toʻgʻri kelmaydigan, yopishmaydigan; nooʻrin.

Ubay, direktorning oʻrinsiz hazilidan shartta orqasiga oʻgirildi-yu, kabinetdan chiqib ketdi. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

Muhammadjon hozir gapirishni oʻrinsiz deb bildi va qovogʻini solib, yuzini Zokirdan oʻgirib oldi. — P. Qodirov, Uch ildiz

3. Biror zaruratsiz qilingan; foydasiz, notoʻgʻri, behuda, chakki.

Bir boyning ikki oʻgʻli boʻlib, kattasi maishatparast, serxarajat, pulni oʻrinsiz sarf qiladigan ekan. — Shukrullo, Javohirlar sandigʻi

ot 1. ayn. Oʻrinbosar.

Uni taxtdan mahrum etmoqchi boʻlardi. Ammo Isfandiyorning oʻrniga oʻrindosh topolmay ikkilanardi. — S. Siyoyev, Avaz

2. Oʻrindoshlik yoʻli bilan ishlovchi shaxs.

ot ayn. Toʻshak 2.

ot 1. Biror kimsaning ishini davom ettiradigan, mavqeyini egallaydigan shaxs; shogird.

Soxta olimlarning yomon ishi — ular oʻz oʻrniga ham soxta oʻrinbosarlar tayyorlashidir. — R. Usmonov, Odobnoma

Munosib oʻrinbosarlar voyaga yetayotganidan xursandman. — Oʻzbekiston qoʻriqlari

2. Boshliq yoki rahbarning vazifasini bajarish huquqiga ega boʻlgan rasmiy yordamchi; muovin.

Direktorning oʻrinbosari.

Sizni oʻzimga oʻrinbosar qilib olganimda, umidim katta edi. — S. Anorboyev, Oqsoy

sft. Oʻrindigʻi bor.

Anvar yumshoq oʻrindiqli kresloni Alimardonning oldiga surdi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

fl. 1. . kam qoʻll Ado etmoq, bajarmoq, ijro etmoq.

Ustaxonada har kim mavsumiy ishlarini barvaqt oʻrinlab qoʻyishga shoshilardi. — Gazetadan

2. Amalga oshmoq; ijobiy natija bermoq.

[Safar boʻzchi:] Ariza oʻrinlasa, yana xizmat qilarmiz, mirzaboshi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

ot Oʻrinli boʻlish holati.

ot ayn. oʻrin-bosh.

(juda sekin yurmoq)kriechen vi s, sich mühsam fortschleppen

fl. Yaxshilab, koʻngildagidek qilib bajarmoq, oʻrniga qoʻymoq, doʻndirmoq.

Shernazarboy oʻzini maqtashga usta boʻlib, gapni juda oʻrinlatar edi. — J. Sharipov, Xorazm

Bu yil zvenolikni oʻrinlating, kelasi yili, albatta, brigadir boʻlasiz. — Uygʻun, Doʻstlar

Qachon mening aytganimdek qilib oʻrinlatuvdingki, endi oʻrinlatasan! Shuhrat, — Jannat qidirganlar

ot 1. Nooʻrinlik.

2. Asossizlik; adolatsizlik.

ot Asosiy lavozimi bilan bir vaqtda boshqa maoshli lavozimni ham egallab turish.

Vazifani oʻrindoshlik yoʻli bilan bajarmoq.

. shahar poliklinikasiga yarim stavka bilan oʻrindoshlikka ishga joylashib oldi. — Gazetadan

fl. ayn. Oʻrnashmoq.

Otliq mehmon oʻrinlashib olgach Zokirboy oʻtirganlarga kibr-havo bilan uni tanishtira boshladi. — S. Karomatov, Bir tomchi qon

Bora-bora bu fikr uning boshiga jiddiy oʻrinlashib oldi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Oʻrin ravishiqozoqchaМекен үстеуіturkmanchaOrun bildirýän halruschaНаречие места

Oʻrin-payt kelishigiqozoqchaЖатыс септігіturkmanchaWagt-orun düşümruschaПредложный падеж

ot Oʻrinbosar boʻlish, oʻrinbosar lavozimi.