Поиск

Yarı.NIMTA, YARIM

olm. 1. Predmet, voqea-hodisa haqida soʻroqni ifodalaydi.

Bu nima? Nima yangilik bor? Sizga nima kerak edi? Otingiz nima.

Toshkentdan nimalar keltirdingiz, bek aka? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Ritorik soʻroq gaplarda inkor maʼnosini bildiradi.

Dunyoni suv bossa, oʻrdakka nima qaygʻu? — Maqol

Yurt ishiga gʻamxoʻrlik qiladigan odamlar bor. Sanlarga nima. — Oybek, Tanlangan asarlar.

3. Belgi haqida soʻroqni bildiradi; qanday?

Nima gunoh qildim? — Oybek, Tanlangan asarlar

Margʻilonga nima yumush bilan kelgan edingiz? — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

4. Qarindoshlik munosabatlari maʼnosida kim oʻrnida ishlatiladi.

U mening nimam boʻladi? Siz Karimning nimasi boʻlasiz?

5. Soʻroq gaplarning boshida umumiy soʻroqni bildiruvchi soʻz-gap sifatida kelib, soʻroqni kuchaytiradi, taʼkidlaydi.

Nima, madrasani bitirtirib, machitga imom qilasizmi? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

— Nima, biron narsa tushib qoldimi? — beparvo soʻradi Salim. — Oybek, Tanlangan asarlar

Yarı, yarım.YARIM

1. İyilik, lütuf, ihsan.NEʼMAT

2. İyi yaşamak için gerekli her şey.

ot 1. Soʻyilgan mol yoki qoʻy tanasining boʻylama yarmi.

Qassob doʻkonini ochib, qoʻy nimtalarini osyapti. — H. Gʻulom, Zamin yulduzlari

Temirtosh yaqindagi bir moʻgʻulni moʻljalga olib, oʻng tomonidan ot soldi, yetib borib, uning chap yelkasiga qilich urdi, moʻgʻul ikki nimta boʻlib, otining oyogʻi ostiga tushdi. — M. Osim, Oʻtror

2. yana q. Nimta qilmoq, oʻldirmoq, ikkiga boʻlib tashlamoq (nimtalamoq 2).

Hamma yoq qoʻrboshi. Hozir bilsa, nimta qiladi. Yoʻqol, koʻrmayin ham, kuymayin ham! — Sh. Toshmatov, Erk qushi

olm. soʻr. olm. Sabab haqida soʻroqni bildiradi; nega?, nima uchun?, nima sababdan?

Aka, nimaga jim boʻlib ketdingiz? — Oybek, Tanlangan asarlar

[Chol:] Nimaga bunaqa qilganini bilasizmi buning? — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

adj lively, quick

Kara bulut.QORA BULUT

ot 1. Koʻylak ustidan, kostyum, kamzul ichidan kiyiladigan yengsiz va yoqasiz kalta va ixcham kiyim (asosan xotinlar kiyadi).

Egnida uzun qizil shohi koʻylak, kimxob nimcha, boshida shaftolirang yorqin tovlangan ipak durracha. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. esk. Taxminan 400 grammga yaqin boʻlgan ogʻirlik oʻlchovi.

Nimcha goʻsht.

Bir qassobdan nimcha qoʻy goʻshti olib keldim. Bu sabil ham echki goʻshti ekan. — S. Ayniy. Esdaliklar.

sft. 1. Kuch-quvvati kam; zaif, nozik.

U [Anzirat xola] oltmishlarga borib qolgan, nimjon, yuzi juda burishgan boʻlsa ham, qizil, tovushi mayin va yoqimli bir kampir edi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. Zaif, nozik, hali oʻzini tutib olmagan, yaxshi rivojlanmagan.

Qator-qator oʻtqazilgan yosh va nimjon nihollar endigina yaproq chiqargan edilar. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Tugallanmagan.

nisbiy olm. Qanday narsa boʻlmasin, nima boʻlmasin hammasi.

Doʻstlar nimaiki topsalar, baham koʻrishadi.

Nimaiki qilsang tilak, Bariga oʻqish kerak. — Q. Muhammadiy

esk. ayn. Narsa.

[Abdishukur:] Uka, meningcha, gʻaflatdasan, oʻqimaganlikdan boʻlsa kerak, fikring koʻp nimarsalardan hali gʻofil. — Oybek, Tanlangan asarlar

ot Kiyilib, tutilib, anchagina eskirgan (asosan kiyim haqida).

Bir kuni kechga tomon Umurzoq akaning eski qoʻrgʻonchasi oldida nimdoshgina soldat shineli kiygan odam paydo boʻladi. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

Kuz kechasi Sovuq shamol badanni tikanli tili bilan tirnar, nimdosh kiyimdan oʻtib sanchar va qaltiratar edi. — N. Maqsudiy, Laylatulqadr

ot Ojiz, zaif, kuchsiz.

ot Kichik kosa; kosacha.

U chiqarib koʻknor xaltasin, Nimkosada ezdi ogʻuni. Avval qult-qult yutdi anchasini, Soʻng yaladi bori-yoʻgʻini. — R. Fayziy

sft. Sarxush, yarim mast.

sft. Yarim qora.

sft. 1. Rangi och, och rang.

Yoz kunlari maxdumning bogʻchasi oq, nimrang, ola-zangor, malla-lojuvard va boshqa tus kapalaklarning yalt-yult uchishlari bilan alohida bir koʻrinishga kirardi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

2. Uzumning oʻrtacha kechpishar bir turi.

Tokning toifi, nimrang, husayni, qirmiska, shivirgʻoni, doroyi kabi navlarini oʻstirish maqsadga muvofiq. — Gazetadan

sft. Yarim qurigan, chala quruq, chala qurigan. Biroz nami bor, namroq, hoʻlroq.

Nimxush tuproq.