Қидирув

1. Айтилганнинг, кўзда тутилганнинг ўзгинаси; худди, айни.

— Отангизга раҳмат, Юсвали тоға! — деди бошини қимирлатиб Мели полвон. — Гапнинг нақ онасини айтдингиз-қўйдингиз! — П. Турсун, Ўқитувчи

2. Қоқ, айни, худди.

Нақ ярим кечада. Нақ шу пайтда.

3. Оз бўлмаса; деярли.

Нақ йиқила ёздим.

4. Роса, обдан.

Баҳорда чунонам қўш тортдики, жонивор қорабайирни нақ терга тушириб юборди. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

5. Бўлмаса, акс ҳолда.

[Самоварчи] Товушини баланд қўйиб, ўзича валдирар эди: — Ҳой, аравакаш бола, отингни торт, нақ тезагини дўппингга солиб бераман! — Ойбек,Танланган асарлар

от 1. Пулини дарҳол тўлаш шарти билан бўлган ёки бўладиган савдо муомаласи.

Нақдга олмоқ. Нақдга сотмоқ.

2. Қўлда, ихтиёрда бор, фойдаланиш ёки муомалага киритиш учун тайёр.

Нақд пул. Нақд қилмоқ.

Сафохон тўра-чи? Бу зот унинг эзгу ниятини қувватлабгина қолмай, қўлига нақд маблағ ҳам тутқазди! — К. Яшин, Ҳамза

— Бўлди, адаш, бўлди! — деди Колянинг олдига борган Қудрат дўпписини осмонга ташлаб. — Рухсат арава ҳам нақд!. — Назир, Сўнмас чақмоқлар

Сойма-сой жилиб, ерларни бир-бирига қўша-қўша, ҳозир эллик гектарни нақд қилдик. — Ҳ. Назир, Маёқ сари

3. Аниқ, ҳал бўлган, тайёр.

[Фотима:] Ўқишга кириши нақдга ўхшайди Пешонам қурсин сени катта қилиб берганим кам экан, энди боласини ҳам катта қилиб бераман, шекилли. — А. Қаҳҳор. Асарлар.

от 1. Халқ томонидан тўқилган ва авлоддан авлодга ўтиб келаётган оғзаки ҳикоя; ривоят.

Нақлларга, қўшиққа, ривоятларга, Мақолларга, эртакка, ҳикоятларга Мен умримда жуда кўп қулоқ осибман. — М. Шайхзода.

2. Умуман, бирор кимса, нарса ёки унинг тарихи ҳақидаги гап, ҳикоя.

— Тўхтанг, мен сизга бу телба аёлнинг нақлини айтиб берай, — деди ота — Ҳ. Ғулом, Машъал

Умарқул Тўлқин билан Учқунни икки ёнига ўтказиб олиб, саёҳатини нақл эта бошлади. — Ҳ. Ғулом, Машъал

3. Халқ томонидан яратилган ҳикматли гап.

Халқимизда Ҳисобини билмаган ҳамёнидан айрилади деган нақл бор.

от 1. Ўйиб, тикиб, тўқиб ёки бўёқ билан ишланган гул, безак.

Нафис нақшлар билан безатилган бино.

Гавҳар ойна устига солинган катта бир ўйма нақш олдида Маҳкамни тўхтатди. — П. Қодиров, Уч илдиз

2. кўчма Кўрк, зийнат.

Одам борки, одамларнинг нақшидир, Одам борки, ҳайвон ундан яхшидир. — Мақол

Меҳнат бизда шараф, мардлик ишидир, Меҳнат фазилатдир, инсоннинг нақши. — Э. Раҳим, Янги қадам

рвш. Қандай, қанчалик.

Элмурод янги мактаб биноси қилибоқ тарихида нақадар улуғ иш эканлигини, бу улуғ ишга озми-кўпми ўз меҳнати сингганини ўйлаб, ўзидан-ўзи ғурурланди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Тошкент тонготари нақадар гўзал. — Ғайратий

от Қўшиқнинг ҳар бир бандидан кейин қайтарилувчи, такрорланувчи қисми.

Юрагимга ишқинг уруғини Билсанг эдинг экканлигингни. Қалбимнинг шўх, соз қўшиғининг Нақароти эканлигингни. — Х. Салоҳ

эск. кт. Нақд пул.

Ўғлим, энди бозор-ўчарнинг ҳам пайидан бўлинг. Нақдина пул — ҳам енгил, ҳам қиммат, ҳам яширишга осон бўлади. — Ғ. Ғулом, Шум бола

от Нақш ишловчи, безак, гул яратувчи уста.

Кўзим жимирлаб кетди, Нақшларига қарасам. Дейдилар: Уста Ширин, Наққошини сўрасам. — Қ. Муҳаммадий

сфт. Нақши бор. нақш билан безатилган.

Нақшли дарвоза.

арабчаنقدا, NaqdanрусчаналичныеинглизчаCash

от 1. эск. Халқ хўжалигининг юк, одам ва шу кабилар ташиш билан боғлиқ бўлган тармоғи; транспорт.

Нақлиёт ширкати. Нақлиёт воситалари.

2. Юк, одам ташиш.

У вақтларда ҳали темир ёʻл қурилмаган, шунинг учун нақлиёт фақат туя карвони билан Қизилқум чўли орқали амалга ошириларди. — С. Айний, Эсдаликлар

сфт. Нақш солинган, нақш билан безатилган, нақшланган; нақшли, нақшинкор.

Шипи шарқча нақшдор уй, нақшлари эскириб, ранги хираланган, лекин ҳали диққатни тортарли ҳолда. — Ойбек, Танланган асарлар

Бир гал Давлатёр билан Элмурод қишлоқ оралаб кетаётганларида, бир нақшдор дарвоза очилди-ю, озғин бир йигит от етаклаб чиқди. — П. Турсун, Ўқитувчи

от 1. айн. Нақшдор.

Олимхон элликбошининг кўнглидагидай зиёфат: жиҳозларга бой, гўзал, нақшкор меҳмон-хонада ўтиради, яна донгдор бойвачча билан суҳбат! — Ойбек, Танланган асарлар

2. айн. Наққош.

Нақшкор уста.

фл. Нақд қилмоқ, тайёр қилмоқ.

Кўмир келган бўлса-я? Эсингни едингми, Қодир, сенга кўмирни нақдлаб турибдими шу топда, — ўзини ўзи койирди [Қодирхўжа], — Яна бирон корхона келаётгандир, кутиб олиш керак. — Р. Файзий, Ҳазрати инсон

от айн. Нақшдор.

Осмонўпар бинолар, нақшбанд маъмурий идоралар, ҳашаматли маданият саройлари кўзни қамаштиради. — Газетадан

Тўрда нақшбанд арк. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

фл. Нақдламоқ феълининг мажҳул нисбати.

от Нақш чизиш, ўйиш билан шуғулланувчи соҳа; наққош касби.

Ҳозир шаҳарда кўплаб кулолчилик ва наққошлик устахоналари ишлаб турибди. — Газетадан

сфт. айн. Нақшдор.

Нақшинкор уй. Нақшинкор кўза.

Хонанинг тўрт томонидаги нақшинкор жавонлар китобга лиқ тўла эди. — О. Ёқубов, Диёнат

фл. Нақш бермоқ, нақш билан безамоқ.

Деворларни нақшламоқ.

Бу ерда серсавлат бир киши клуб деворини нақшлаётган усталарнинг ҳунарига маҳлиё бўлиб турарди. — Газетадан