Қидирув

русчаниз // нижний, нижестоящий, низовойинглизчаlow // lower, bottom // subordinateфрансузчаbas // inférieur, bas, d'aval, de baseарабчаتَحْتٌ, سِفْلٌ, سَافِلٌ, سُفْلِيٌّ

kúyik, kúygen

н burning, combustion, firing

н 1. slash fire

• куйинди ҳиди empyreuma

2. waste

• метал куйиндиси waste of metal

н биол. heat

фл. биол. Жинсий фаоллик даврига кирмоқ, эрсирамоқ (урғочи ҳайвонлар ҳақида).

Христианларнинг ҳафталик рўзалари ҳайвонларнинг куйиккан вақтига тўғри келади. — Газетадан

фл. 1. Қаттиқ ачинмоқ; ташвиш тортмоқ; хафа бўлмоқ.

Элмурод бадиий асарлар одамларнинг ташна дилларига нақадар роҳат бағишлаганини сезар, лекин бундай асарларнинг ўз тилимизда камлигидан куйинар эди. — П. Турсун, Ўқитувчи

— Эхудо, шунча хор қилгунча, омонатингни олиб қўя қолсанг нима қилади-я! — деб куйинади. — М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча.

2. Аяш, ачиниш, ғамхўрлик билан қайғурмоқ.

— Вой ўлмасам, чиқ-а, чиқ вагонингга, юрагимни ёрдинг, — деди онаси куйиниб. — Н. Сафаров, Саодатнинг қиссаси

Низомжон урушда эри, ўғли ҳалок бўлган аёлларни кўрган. Уларга ич-ичидан куйинади. — С. Аҳмад, Уфқ

сфт. Ҳар нарсага ҳам ачинаверадиган, қайғураверадиган, куйиб ташвишланаверадиган; астойдил ғамхўрлик қиладиган.

Содда, болалари учун куйинчак, қўни-қўшнилар, ақраболар билан ҳамиша хушмуомала аёл. — Ойбек, Навоий

фл. Куйикмоқ феълининг орттирма нисбати.

1. Астойдил куйиниб.

Абдураҳмонбой куйиб-пишиб жавраётган домлага ачинган бўлди ва унга тасалли берди. — Ҳ. Ғулом, Машъал

У студентларни жойлаштиргунча анча қийналган бўлса керак, чеҳраси ҳорғин, уст-боши чанг, куйиб-пишиб, қаттиқ гапирарди. — Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол

2. Жон-жаҳди билан берилиб.

Кун бўйи куйиб-пишиб ишлаганидан тунлари донг қотиб ухлайди. — Т. Ашуров, Оқ от

Аллақаерда куйиб-пишиб бедана сайрайди. — Шуҳрат, Жаннат қидирганлар

Бу соддадил чолнинг куйиб-пишиб отини мақташидан атрофдагилар ҳам завқланиб кулишди. — Мирмуҳсин, Меъмор

от Куйиниш ҳисси, муносабати.

Сўнг ортиқча куйинчаклик қилаётганини пайқаб қолиб, энди ўзини мумкин қадар бемалол тутмоқчи бўлди. — Ш. Холмирзаев, Қил кўприк

Халқ тўпланган вақтларда у аксари шундай куйинчаклик кўрсатар, қўлдан келганича меҳмондўстлик қилишга тиришар эди. — Ойбек, Навоий

катта ёшдагиларда тана юзасининг 15% дан ортиғини, болаларда эса 5 дан 10% гача жароҳатлайдиган чуқур куйишда юзага келадиган клиник белги. Унинг патогенези асосида қоннинг қуюлиб қолиши, куйиш некрози зонасида заҳарли моддаларнинг ҳосил бўлиши ва бошқалар ётади.

фл. 1. Ортиқ даражада ташвишланмоқ, куйинмоқ.

Отам бўлса тушунолмай: — Ҳа, нима гап ўзи, нима бўлди? — деб куйиб-пишади бечора. — П. Турсун, Ўқитувчи

Игнани ёʻқотиб қўйган куни куйиб-пишган Тошматов директор кабинетига хомуш кириб келди. — Муштум

Чокар ҳазилга ўч йигит эди. Ҳаётдаги кўп ноҳақликларни кўрса-да, куйиб-пишавермас — С. Сиёев, Аваз

2. Жон-жаҳди билан ҳаракат қилмоқ, ишламоқ.

Мен шунча йилдан бери куйиб-пишсам ҳам, ҳеч қайсинг Отангга раҳмат! дегинг келмайди. — П. Турсун, Ўқитувчи

Биласизми, биров сизга катта ишни ишониб топширганидан кейин, куйиб-пишмасанг бўлмас экан. — А. Мухтор, Опа-сингиллар

фл. Куйиб-пишмоқ феълининг биргалик нисбати.

юқори ҳарорат, электр токи, кимёвий моддалар (ишқорлар, кислоталар, оғир металларнинг тузлари ва бошқ.) ёки ионлаштирувчи нурланиш таъсири остида юзага келадиган тўқималарнинг шикастланиши. Юмшоқ тўқималарнинг шикастланиш чуқурлигига қараб К. нинг тўрт даражаси ажратилади: И – шикастланиш соҳасида қизариш ва шишиш, терининг оғриқлилиги; ИИ – тўқималарнинг қаттиқ шишиши, терининг қизариши, шаффоф ёки хирароқ суюқликли пуфакчаларнинг ҳосил бўлиши; ИИИ – тери ва юмшоқ тўқималарнинг ўлиши, пўстлоқ ёки кўтирнинг юзага келиши; ИВ – терининг ва тери ости тўқималари (бириктирувчи тўқима, мускул)нинг суякка қадар куйиб кўмирга айланиши ва ўлиши (некроз). Алоҳида шакли – нурланишли (қуёш, рентген ва бошқ.) К.

regulating, regulation, adjustment, settlement, settling

stopping, suspension

• халкаро шартноманинг амал қилишини тухтатиб куйиш suspension of an international treaty

put somebody in his place