Qidiruv

ot 1. Qulfni ochish yoki berkitish uchun ishlatiladigan metall asbob.

Uyning kaliti. Sandiqning kaliti. Eshikning kaliti.

Mamarayim afandi Teshaboydan omborlarning kalitlarini olgandan keyin, u yerdagi mollarni yaxshilab koʻzdan kechirib chiqdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Biror mexanizmni burab yurgizish, ishga tushirish uchun ishlatiladigan metall asbob.

Devor soatning kaliti. Oʻyinchoqning kaliti.

Ilhomjon tezda domkrat va kalitlarni oldi. — N. Aminov, Yolgʻonchi farishtalar

3. tex. Gayka va boltlarni burab qattiqlash yoki boʻshatish uchun ishlatiladigan uzunchoq dastali yoki dastasiz jagʻli metall asbob.

4. mus. Besh qatorli nota chizigʻining birortasiga qoʻyiladigan va shu chiziqdagi nota nomi va balandligini bildiradigan maxsus belgi.

5. maxs. Test sinovlarida berilgan test topshiriqlarining eng toʻgʻri javoblarini aks ettiruvchi jadval; toʻgʻri javoblar roʻyxati.

6. koʻchma Biror narsaga erishish yoki uni tushuntirish (anglash), topish, egallash yoʻli, vositasi, imkoniyati.

Baxt kaliti. Gʻalaba kaliti.

Magʻrur ovoz berar odam degan soʻz! Tilsimlar kaliti uning qoʻlida. — T. Toʻla.

Hayotda shunday kishilar boʻladiki, qalb kaliti ularning qoʻlida. — Yo. Shukurov, Xalq bilan hamnafas

Hosilning kaliti deb atalmish bu boylik [mineral oʻgʻit] qor, yomgʻir ostida kuchini yoʻqota boshlagan. — X. Toʻxtaboyev, Oʻgʻitdan togʻlar

Bir şeyin iyi veya kötü olma özelliği, nitelik.SIFAT, NAV

Çevre etkileriyle köklü olarak değiştirilemediğine inanılan özelliklerin, döllenme sırasında, dişi ve erkeğin kromozomlar yoluyla bir kuşaktan ötekine geçmesi, soya çekim, irsiyet.IRSIYAT

1. Ishlov berilayotgan matndan (izlashda hujjatlar va soʻrovlar tizimiga kiritiladigan) tanlanadigan leksik birlik.inglizchakeywordruschaключевое слово

2. Qidiruv tizimlari yordamida tashrifchilarga maʼlum veb-sayt sahifalarini topish uchun qoʻllaniladigan soʻzlar.

1. Kriptografik kalitlarni generatsiyalash, taqsimlash, ishlatish, saqlash, almashtirish, yoʻq qilish va qayta tiklash tartibini belgilaydigan qoidalar majmui.inglizchakey systemruschaключевая система

2. Axborotni kriptografik muhofazalashni taʼminlashdagi kriptografik kalitlar va ular bilan muloqot qilish qoidalari majmui.

arabchaالمفاتيح في الاستقبال, Almafaatiyh fil istiqbaalruschaКлючи у администратора.inglizchaThe key is at receptionist

arabchaفقد مفتاحي, Miftaahiy faqadaruschaПотерялся ключinglizchaMy key got lost

Kalitlarni boshqarishning asosiy mexanizmlaridan biri. Har xil usullar bilan amalga oshiriladi. Simmetrik kriptotizimlar uchun kalitlarni abonentlarga yetkazish usullari quyidagilardir: - muhofazalangan kanallar orqali, masalan, feldyeger xizmatini ishlatish; - turli kanallar orqali qismlarga boʻlib uzatish; - kalit taqsimlash markazi orqali yetkazish. Asimmetrik kriptotizimlar uchun kalitlarni oshkora taqsimlash mexanizmini ishlatish mumkin.inglizchakey distributionruschaраспределение ключей

Kriptografik kalitni generatsiyalash jarayoni. Bunda turli usullar, masalan, tasodifiy sonlar va soxta tasodifiy sonlar ketma-ketligini generatsiyalash qoʻllaniladi.inglizchakey generationruschaгенерация ключей

arabchaاين سنجد المفتاح, Ayna sanajid al-miftaahruschaГде нам взять ключ?inglizchaWhere can we find a key?

Oqimli kriptotizimlar uchun kalit oqimini ishlab beruvchi algoritm. Joʻnatuvchi va qabul qiluvchi tomonlarda bir xil kalit oqimini qayta tiklash uchun u aniqlangan (deterministik) yoki tasodifiy boʻlishi mumkin. Agar generator aniqlangan boʻlsa, u maxfiy kalitga qaram boʻladi. Odatda kalit oqimi generatori surish registri va nochiziqli Bul funksiyalari birikmalaridan tugʻiladi. Kalitlar oqimi generatorini qurishda qoʻshimcha blokli shifrlar ustida kriptografik oʻzgartirishlar ishlatiladi, masalan OFB yoki hisoblagich usuli.inglizchakey stream generatorruschaгенератор ключевого потока

Kriptografik kalitlarni muhofazalanmagan aloqa kanallari orqali taqsimlash mexanizmi. Bu mexanizm ilk bor 1976 yili amerikalik olimlar Diffi va Xellman tomonidan taklif qilingan va diskret logarifmlash muammosiga asoslanadi. Kalitlarni ochiq tarqatish va ochiq kalit bilan shifrlash gʻoyalari bir vaqtda taklif qilingan boʻlsa ham, mualliflar ochiq kalit bilan shifrlash tizimini aniq amalga oshira olmadilar. Shifrlash uchun ochiq kalitlar tamoyilini amalga oshiruvchi tizimlar keyinchalik paydo boʻldi.inglizchapublic distribution of keysruschaоткрытое распределение ключей

Kalitlarni ochiq taqsimlash algoritmi. U asimmetrik kriptotizimlarga xos boʻlib, Diffi-Xellman algoritmi deb ham ataladi. Modul arifmetikasida birtomonlama koʻrsatkichli funksiya f(x) = ax (mod n) dan foydalanishga asoslangan. Bu yerda x – daraja koʻrsatkichi, a – asos, n – modul.inglizchaexponential distribution of keysruschaэкспоненциальное распределение ключей

ot 1. Qulf-kalit qilmoq

2. 1) qulflanadigan, kalit bilan ochiladigan qilmoq;

3. koʻchma 2) ruxsatsiz biror joyga bormaydigan, biror ish qilmaydigan qilmoq, qattiq taʼqib yoki nazorat ostiga olmoq.

Ertaklardagi yalmogʻiz singari, katta buvisi uni qulf-kalit qilib qoʻydi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Asimmetrik kriptotizimda ishlatiladigan va tizimning barcha foydalanuvchilari foydalanishi mumkin boʻlgan kalit.inglizchapublic keyruschaоткрытый ключ

Shifrmatnga va dastlabki matnga oʻgirish paytida cheklangan tomonlar tarafidan foydalanilishi uchun moʻljallangan kalit.inglizchasecret keyruschaсекретный ключ

Relyatsion maʼlumotlar bazasi nazariyasining tushunchasi. Boshqa jadvalning birlamchi kalitni saqlashga moʻljallangan jadvalning maydoni. Ushbu tashqi kalit ikkita jadval oʻrtasida aloqani oʻrnatish uchun kiritiladi.inglizchaforeign keyruschaвнешний ключ

Shifrlangan matnni ochiq matnga oʻgirish uchun moʻljallangan, faqat uning egasi tomonidan qoʻllaniladigan va sir tutiladigan kalit.inglizchaprivate keyruschaличный ключ

Kriptografiyada – kodlarni oʻzgartirishda ularning oʻzaro mosligini tekshirish uchun ishlatiladigan kalit. Bu kalitning vazifasi begona obyektlar tomonidan dasturlarni va maʼlumotlarni ishlatishdan muhofazalashdan iborat.inglizchacoding keyruschaключ кодирования

Amaliyotda jadvalning qatorini noyob aniqlagich sifatida ishlatiladigan ustun mazmuni yoki ustun guruhi mazmunlar toʻplami birlamchi kalit deb ataladi.inglizchaprimary keyruschaпервичный ключ