Поиск

ot Jon achitadigan, lovullatadigan bexos ogʻriq haqida.

Bu gapdan Nusratillaning tani jiz etib ketdi, Turdimat choʻtalni yeb tashlaguday qarab, koʻnglidagini bildirib qoʻydi. — A. Muxtor, Opa-singillar

Qoʻziboy picha oʻzini bosib oldi: — Ertalab boʻlsa, uxlab yotuvdim, qulogʻim jiz etdi. Ari chaqdimi, deb mundoq qarasam — Rahim. — H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar

ot Oʻz yogʻida qovurilgan toʻgʻramcha dumba, charvi.

Karomatxon odatdagi ochiqligi bilan oʻz uyidek, qani olinglar, deb kuldi-da, bir-ikki dona jizzani ogʻziga soldi. — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

ot

Jizgʻin hidi.

Qiz yigʻinda paranji otdi, Jizgʻin boʻldi olovda chachvon. — Zulfiya, Xayollar, tuygʻular

Jizzakh

ot

Nimalardir dahlizda jiz-biz etib qovurilardi. — Shuhrat, Shinelli yillar

koʻchma

Bir kuni nima boʻldi-yu, jiz-biz maʼmur boʻlib ketdi. — U. Ikromov, Unutilmas xotiralar

s. takr. Jiz I

Asalari hamma yogʻimni jiz-jiz chaqib tashladi.

1. узбекскийJizzax vil.русскийобл. Джизак

2. узбекскийJizzax sh.русскийг. Джизак

sft. Salga achchigʻi, jahli chiqaveradigan, gap koʻtara olmaydigan, jirtaki.

Jizzaki odam,

Charos allaqanday oʻychan, jizzaki boʻlib qoldi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

Olimjon hang-u mang boʻlib qoldi: raisning bu qadar jizzaki va ginachiligini endi koʻrib turgani edi. — H. Nazir, Qanotlar

1. kúygen, kúye baslaǵan

2. qızıǵan, ısıp ketken

3. awıs. ezilgen

ot Kuyish

choʻldagi oʻtlar jizgʻinak boʻlib ketibdi.

oftobda turaverib jizgʻinak boʻlib ketdim.

ot Jizzax hududida yashovchi shaxs.

fl. 1. Jon achitib ogʻrimoq, lovullamoq.

Yaram jizillab ogʻriyapti.

Bobur yarador oyogʻining jizillab kuyib ogʻrigani va Ahmad Tanbalning qoʻlidagi qilich allanechuk tanish ekanini bir vaqtda his qildi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

2. koʻchma Jizzakilik qilmoq.

— Oʻzing xato qilgandirsan! — deya jizillay boshladi Doʻndiq. — Oydin, Doʻndiqdan ham yosh ekan

ot Salga jahli chiqishlik, gap koʻtara olmaslik.

[Badalov] Jizzakilik qilib, oʻtirgan yerida notiqqa bir-ikki marta luqma tashladi. — F. Musajonov, Himmat

Gapirsak, quloq solmaydi, jizzakilik qiladi. — S. Ahmad, Qadrdon dalalar

-Kechirasan-u, ayolingning oʻzi jizzakiroq ekan. Sal sabr qilsa, aytganlarini muhayyo qilardim, — dedi rais Kamolga. — H. Nazir, Koʻkterak shabadasi.

fl. Jizillamoq feʼlining orttirma nisbati.

ot Koʻp jizza yeyish, jizzaga toʻyish.

Kuz kirishi bilan mullavachchalar bir pud-yarim pud yogʻ eritib, xumchalarga quyib, bir-birlarini jizzaxoʻrlikka charlar edilar. — M. Muhammadjonov, Turmush urinishlari

погов. одно шипенье (сала) лучше тысячи славословий, лучше раз угостить (накормить), чем тысячу раз проявить благосклонность на словах, ≈ соловья баснями не кормят.

ot ayn. Ajz.

Noiloj ajizni iqror qilishga, qalamim ojizdir deyishga majbur boʻlinadi. — A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

sft. 1. Jismoniy jihatdan kuchsiz; zaif, bequvvat, notavon.

Ojiz kampir.

Shunday kezlarda Siroj qandaydir notavon, ojiz bir kishiga aylanadi-da, boshini gʻamgin egib, soatlab joyidan qimirlamay qolardi. — S. Zunnunova, Olov

Gulnor esa, oyoqda turishga ojiz, tinkasi qurigan bir xasta kabi, umidsizlik bilan yana sekingina oʻtirdi. — Oybek, Tanlangan asarlar

2. koʻchma Biror ish qilish uchun hech qanday chora-iloj qoʻlidan kelmaydigan; ilojsiz, noiloj.

Isfandiyor deb atalmish yovuz va manfur MaxjiyK qarshisida hamma ojiz ekanligini oʻylab, battar ezildi. — S. Siyoyev, Avaz

Madaminxoʻja uning koʻzlaridagi iltijoni tushundi, lekin xurofot, bidʼat oldida ojiz edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Birov birovga muruvvat qilishdan ojiz boʻlgan oʻsha zamonda Hamro ota va uning oilasiga oʻxshash insofli odamlar ham bor edi. — N. Safarov, Katta karvon yoʻlda

3. koʻchma Qurbi, kuchi yetmaydigan, kuchsiz.

Toshkentimiz — bagʻri keng, goʻzal shahar. Uning taʼrifiga uncha-muncha qalam ojizdir. — Gazetadan

4. Boʻsh, kuchsiz, past.

Yoʻl chetida boʻgʻziga pichoq tortilgan bir buqacha jon taslim qilayotgan boʻlsa kerak, orqa oyogʻini har zamon, bir ojiz silkitib qoʻyardi. S. — Ahmad, Jimjitlik

U [Qumri] yarani bogʻlayotgan-da, Botirali ojiz tovush bilan bir ingradi-yu, yana jimib qoldi. — H. Gʻulom, Mashʼal

5. Xira, kuchsiz; yorqin emas.

Fonarning xira shishasidan atrofga ojizgina qizgʻish shuʼla yoyildi. — H. Gʻulom, Mashʼal

6. Koʻrish qobiliyatini qisman yoki batamom yoʻqotgan; koʻr.

Koʻzi ojiz odam,

Mayna Abduvahobning yoshlangan ojiz chap koʻziga, muloyim tikilib turgan oʻng koʻziga nazar tashladi. — Sh. Toshmatov, Erk qushi

Baʼzan tushlik ovqat vaqti, koʻpincha ishdan keyin, toʻrtta-beshta koʻzi ojiz erkak-ayollar yigʻilishib, oʻzaro gurunglashib qolishardi. — Shukrullo, Saylanma

Bekor, bekorga, bekordan-bekor, asossiz (faqat boʻlishsiz feʼllar bilan).

Har kim oʻrganini oladi deb, bejiz aytilmagan.

Ertoʻgʻon degan otni Otam qoʻymagan bejiz. Onam toʻgʻon boshida Tugʻgan ekan oʻsha kez. — Q. Muhammadiy

ot 1. Ojiz ayol.

2. esk. s. t. Qiz farzand, qiz.

Mirzakarimboy qichqirdi: — Mulla Abdishukur, ertaga ojizamizga toʻy keladi, marhamat qiling. — Oybek, Tanlangan asarlar