Qidiruv

sft. 1. din. Shariat hukmiga muvofiq yesa, ichsa, foydalansa boʻladigan; harom emas.

Pulni olmadim, ming marta roziman, sizga ona sutiday halol boʻlsin — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

2. koʻchma Kishining oʻziga qarashli, oʻz mehnati bilan, peshona teri toʻkib topilgan; xiyonat, gʻirromlik kabilardan xoli.

Jon-dilidan halol ishlaydigan odamlar bilan inoq — R. Fayziy, Choʻlga bahor keldi

Toʻgʻri tut ishingni va halol yasha! — Shuhrat

Mahfuza endi qingʻirlikni tashlar, bolalarini halol pul bilan boqib, voyaga yetkazar — Gazetadan

3. koʻchma Gʻirromlikka oʻrganmagan, qin-gʻir yoʻlga bormaydigan, birovni aldamaydigan; toʻgʻri, sofdil.

Halol kishi. Halol ishlamoq.

Kolxoz raisi umri yetimlik bilan oʻtgan halol odam. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

[ Zargarov:] Bechora Oqila oʻzi juda halol, mehnatkash, bolalarga juda mehribon ayol. — A. Qahhor, Ogʻriq tishlar

Azaliy xalqing bor bir el qatori, Tanti-yu mehnatkash, toʻgʻrisoʻz, halol. — A. Oripov, Yillar armoni

4. Nikohlab olingan, qonuniy (xotin haqida).

Birovning halolini birov suyadigan zamon ekan-da, vodarigʻ? — S. Siyoyev, Otliq ayol

Oʻzining bir emas, ikkita xotini boʻla turib, tagʻin bir yigitning haloliga koʻz olaytirish — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

5. sprt. Oʻzbek kurashida sof gʻalabaga beriladigan baho.

ot 1. Vijdon bilan, insof yuzasidan ish tutish; toʻgʻrilik, soflik.

Halollik, toʻgʻrilik, poklik — odamiylikning eng zaruriy mezonidir. — Gazetadan

Yoshlikda hamma ham oliyjanob hislar, sof vijdon, halollik, nomus haqidagi fikrlar bilan toʻlgan boʻladi. — F. Musajonov, Himmat

2. Erga yoki xotinga xiyonat qilmaslik; vafodorlik.

3. Halol ekanlik.

Men mavizni tamom sharʼiy qilib tayyorlayman, tunov kuni mahallamizning oxunlari halolligiga fatvo berib ketdilar. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

ot kam qoʻll. Halol mehnat bilan tirikchilik qiluvchi, kishilarni aldamasdan yashovchi, nonini oqlab yeguvchi.

Haromxoʻrlarga biz doim kushanda, Halolxoʻrlarga yor mushtumchilarmiz. — S. Abdulla

Tomoshaga chiqqan jami fuqaro, Halolxoʻr xizmatkor, dehqon, bechora. — Xushkeldi

fl. 1. din. Halol qilmoq, shariat qonun-qoidasiga muvofiq yesa-ichsa boʻladigan qilmoq.

2. koʻchma Biror narsani oqlaydigan, unga arziydigan, munosib ish qilmoq.

Yegan tuzingni halolla!

Insof ham kerak-da! Nonni halollab yeyish kerak. — N. Safarov, Xadicha Ahrorova

Urushda ham oʻgʻlim sutimni halollabdi. Bolalarimdan roziman. — N. Safarov, Qahramonning tugʻilishi

fl. Halollamoq feʼlining majhul nisbati.

fl. Halollamoq feʼlining orttirma nisbati.

fl. Halollamoq feʼlining birgalik nisbati.

ot Juda toza; halol; butunlay toza.

посл. (букв. если еда заработана честно — ешь ее хоть на улице) если ты действительно прав, то тебе нечего и бояться, ≈ чьё правое дело, тот говори смело.

Осел и в Мекку сходит, а чистым не будет., Осла и в львиной коже по крику узнаешь., Осел останется ослом, хотя осыпь его звездами., В какой мешок свинью ни суй, ее все равно слышно.

погов.ирон. (букв. мясо ишака поганое, но труд его — честный).

ot 1. Suvning yuqoridan tik pastlikka shiddat bilan quyilib tushadigan joyi; shunday otilib tushayotgan suv; shovva.

Yuqoridan jarlik tubiga otiluvchi shalola sherday oʻkiradi. — H. Gʻulom, Toshkentliklar

2. shv. Daryo, jilgʻa suvlarining toshlarga urilib, shovullab oqadigan joyi.

Bogʻ, qoʻrgʻonlar orqada qolgach, Oqsoy boʻyiga chiqiladi. Quloqni bitiruvchi shalola boshlanadi. — S. Anorboyev, Oqsoy

3. tex. Bir daryo oqimida joylashgan va suv sarfi boʻyicha oʻzaro bogʻliq bir necha gidroelektrostansiyadan biri.

Beshinchi shalolani Abdusamat aka oʻz kolxozchilari bilan qurmoqda. — Y. Shamsharov, Toshqin