Поиск

molekulalar orasidagi masofalar ularning oʻlchamlaridan koʻp marta ortiq boʻlgan moddalar.Газы — это вещества, в которых расстояния между молекулами много больше их размеров.

sanoat gazlari tarkibidagi qattiq, suyuq yoki gazsimon ifloslantiruvchi moddalarni (qoʻshilmalarni) ushlab qolish.

ichki yonish dvigatellardan ishlab chiqariluvchi gazlar.

Avtomobillar chiqargan Ch.g. atmosfera ifloslanishining asosiy manbalaridan biridir.

atmosferani hosil qiluvchi kislorod-azotli gazlar, shuningdek, Yer poʻsti gazlari taalluqli. Kimyoviy tarkibining eng koʻp qismi azot, kislorod hamda CO₂ va CH₄ aralashmalardan iborat. Azotli oqimlarga

metan va uning ogʻir gomologlaridan tarkib topadi. Ularning miqdori aralashmada 50% dan oshmaydi. Metan hamma uglevodorodli gazlarning muhim tarkibiy qismidir. Uning miqdori, odatda, gaz tarkibidagi hamma ogʻir uglevodorod gazlari yigʻindisidan koʻp.

maʼlum texnologik jarayonlardan oʻtgan va tarkibida koʻp miqdorda ifloslantiruvchi moddalar yoki issiqlik boʻlgan gaz-havo aralashmasi.

metan miqdoriga qarab quruq (95—97% metandan iborat) va yogʻli (metandan tashqari, ogʻir uglevodorodlar — etan, propan, butan va b.) turlarga boʻlinadi. Gaz ishlari amaliyotida 1m³ gazdan 50—100 g. gazli benzin olinsa, bunday gazlar yogʻli hisoblanadi. quruq gazlarga botqoqlik gazi (100% metandan iborat), neft uyumlari bilan bogʻliq boʻlmagan gaz uyumlari gazlari va koʻmir havzalarining metanli gazlari mansub. Bunday gazlar 85 dan 99% gacha metandan iborat. Yogʻli gazlar neft va gazkondensatli uyumlarda uchraydi. Ogʻir uglevodorodlar miqdori 40% gacha boʻlishi mumkin. Uglevodorodli gazlarda odatda karbonat angidrid gazi va azot boʻladi, ularning miqdori goho juda koʻp. Uglevodorodli gazlarda CO₂ 6—7% gacha, azot 3% gacha ishtirok etishi mumkin. Ammo, baʼzi bir uglevodorodli gazlarda CO₂ miqdori 35% gacha, N₂ — 45% gacha boradi. Bunday gazlarning uglevodorodli qismi toza metandan va shuningdek, ogʻir uglevodoroddan iborat boʻladi. Azotli gazlarda 2% ortiqroq kislorod ham uchraydi. Goho uglevodorodli gazlarda vodorod sulfidi 5—6% dan 15% gacha kuzatiladi. Uglevodorodli gazlardagi vodorod sulfidi koʻpincha uning uyum kesimida gips boʻlganda uchraydi.

karbonat angidridi gazlar azot gazlariga oʻxshab uglevodorodli gazlardan kimyoviy tarkibining nisbatan bir xilligi bilan farqlanadi, juda kam toʻplam hosil qiladi. Turli shiddatli gaz oqimlari holida namoyon boʻladi, yosh burmachan oblastlarda, ayniqsa, vulkan harakatlari boʻlib turadigan maydonlarda keng tarqalgan. Bunday joylarda 90-100% karbonat angidriddan iborat gaz oqimlari uchraydi. Shuningdek, karbonat angidridi gazlari oqimlari suv manbalari bilan ham bogʻliq.

gazsimon ifloslantiruvchi moddalar taʼsiriga javoban oʻsimliklarda gʻayritabiiy taʼsirlanishning namoyon boʻlishi xususiyati. Baʼzi oʻsimliklarning yuqori darajadagi G.s. ulardan atmosfera havosi bioindikatorlari sifatida foydalanishga imkon beradi (qurbaqa oʻt, igna bargli daraxtlar va h.k.).

eng koʻp tarqalgan. Bunday gazlar koʻpincha koʻmir havzalarida kuzatiladi.