Қидирув

от эск. айн. Ҳасса.

Соялар тагида — дилкаш суҳбатда Асога суянган кексалар қатор. — Миртемир

от 1. Нарсанинг барча қисмларини тутиб ёки кўтариб турувчи қисми, таянчиғи.

Шамдон асоси. Станок асоси.

2. Ижтимоий ҳаёт ёки табиат ҳодисаларининг негизини ташкил этган нарса; таянч, негиз, пойдевор.

Илмий асос. Назарий асос.

Ижодий меҳнат қадр-қимматининг ҳуқуқий асосларини яратиш керак. — Газетадан

4. Содир бўлган ёки қилинган иш-ҳаракат, айтилган фикр ва шу кабиларни далилловчи нарса.

Мен бу йигитнинг ишини текшириб кўрдим. Маҳкамни айблашга асос тополмадим. — Н. Сафаров, Уйғониш

— Ишонишга асос бор, — деди Рамазонов дадиллик билан. — Шарқ юлдузи

5. ким. Кислоталар билан ўзаро таъсир қилиб, туз ҳосил этадиган бирикма.

сфт. 1. Ром бўлмаган, одамга ўрганмаган, ювош тортмаган.

Асов туя.

Кулги учун бўлса керак, ноиб уни асов бир отга миндирган эди. — С. Айний, Судхўрнинг ўлими

Чўлга ўрганган асов қўй оғилни бузиб юборгудай типирчилайди. — С. Аҳмад, Қадрдон далалар

2. кўчма Инсон иродасига бўйсундирилмаган, жиловланмаган (табиат кучлари ҳақида).

Норин. Шўх дарё, асов дарё. Тутқич бермас телба дарё. — Н. Сафаров, Оловли излар

геофизик материалларни тез қўллаш системаси

от Озодлик (эрк)дан маҳрумлик, тутқунлик.

[Фурқат] Жуда кўп асарларида зулм ва асорат исканжаларида инграган меҳнаткаш халқнинг орзу-умидини куйлади. — Газетадан

Адолат бошингга озодлик байроғини илди, Асоратдан қутулган меҳри дарё, меҳрибон ўлкам. Воқиф.

1. Асос эътибори билан, умуман олганда.

Тўғон участкасида ер иши асосан битди. — А. Қаҳҳор, Қўшчинор чироқлари

Республикамизда кўп болали оналарнинг катта қисми асосан қишлоқларда яшайди. — Саодат

2. (жўналиш келишигидаги сўз билан) кўм. взф. Сабаб, асос муносабатини билдиради; кўра, биноан.

Қонунга асосан. Буйруққа асосан бажармоқ.

сфт. 1. Аҳамият эътибори билан муҳим, бирламчи.

Асосий вазифа. Асосий масала.

Конкурсда ёш тадқиқотчиларнинг диққати фан ва техниканинг энг асосий ёʻналишларига қаратилгани намоён бўлди. — Фан ва турмуш

2. Асос ҳисобланувчи, асосида ётувчи, белгиловчи.

Асосий фонд. Асосий хулосалар.

Мумдан ясалувчи валиклардан нусха олиб бўлмайди, фонографнинг асосий камчилиги ана шунда эди. — Фан ва турмуш

Чекиш энг оғир касаллик — қон томирларининг тиқилиб қолишига асосий сабабчи ҳисобланади. — Газетадан

3. Шахсни иш-фаолият жиҳатдан белгиловчи, унинг ҳаёти асосан боғлиқ бўлган.

Асосий касб. Асосий иш жойи.

сфт. 1. Етарли асосга эга бўлган, далиллар билан мустаҳкамланган, исбот қилинган.

Асосли хулоса. Асосли даъво.

2. Асоси, таянч қисми бўлган.

Чўян асосли лампа.

от Ривоятлар.

Жамшид афсона ва асотирларини ўқиганда жуда ҳам жонли чиқаради. — А. Қодирий, Ғирвонлик Маллавой

Илонлар жаҳон халқларининг қадимий тасаввурлари ва асотирларида сезиларли ўрин тутади. — Газетадан

от Бирор нарсага асос солган, пойдевор қурган шахс; бирор нарсани барпо қилган, таъсис этган ёки бошлаб берган киши; яратувчи.

Бутун дунё олишари Аҳмад ал-Фарғоний ва унинг сафдошларининг фанга улкан ҳисса қўшганликларини тан олиб, уларни жаҳон илм-фани асосчилари сифатида ҳурмат қиладилар. — Газетадан

tiykarında, negizinde

сфт. 1. Етарли асоси бўлмаган, далиллар билан мустаҳкамланмаган.

Асоссиз хулоса. Асоссиз таъна. Асоссиз далил. Асоссиз гумонсираш.

2. Ноҳақ.

Асоссиз хафа бўлмоқ.

сфт. Асотирга оид, ривоятларга асосланган, турли афсона, нақллар асосидаги.

Биз қуйида аждодларимизнинг асотирий дунёқарашидаги илон тотеми билан бевосита боғлиқ айрим саҳифалар билан танишамиз. — Газетадан

фл. 1. Далил-исботлар билан мустаҳкамламоқ.

Ўз фикрини асосламоқ. Лойиҳани асосламоқ.

Арасту [Аристотел] Ернинг шарсимон тузилиши ҳақидаги таълимотни кенгайтирди ва асослади. — Астрономия

2. кам қўлл. Асос солмоқ, пойдевор қурмоқ, бошлаб бермоқ.

н validity

ўзбекчагаз ўлчагичрусчагазометр

фл. 1. Асосламоқ феълининг мажҳул нисбати.

Даъво тўла асосланди. Асосланмаган мулоҳаза.

2. Асосида иш кўрмоқ; таянмоқ, суянмоқ.

Мана шу ўлка сунъий суғоришга асосланган энг ҳосилдор деҳқончиликнинг ватани бўлган. — К. Маҳмудов, Қизиқарли пазандалик

Аёлнинг берган тариф ва тафсилотларига асосланиб, ҳожатбарор юлдузни тутиб келтиришди. — Газетадан

н groundlessness, baselessness

русчаосновное наказаниеинглизчаmain punishment

в run wild (about plants), become (grow) wild (about animals)