Qidiruv

ot 1. Tevarakdagi fazo, joy, yer; hamma taraf.

Kun botgan, butun atrof qorongʻilashgan edi. — S. Ayniy, Qullar

Yoʻlchi atrofga koʻz tashlar, shamolda shildiragan har bargdan choʻchir edi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Kuy kechaning jimligida atrofga ravon oqadi. — S. Zunnunova, Olov

2. Tevarakdagi yaqin joy, yaqin oradagi yerlar.

[Yormat] Atrofdan bironta tarvuz topib keltirish uchun Oʻrozga yalindi. — Oybek, Tanlangan asarlar

Qorabuloq qishlogʻi va atrofiga qozilik qiluvchi maʼlum zot edi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

3. Biror narsaning gir aylanasi, tevaragi yoki cheti, zihi.

Atrofi qora, oʻrtasi gulli patnis. Dasturxon atrofi. Hovuz atrofi.

Asrorqulning koʻz atrofi qizarib, yuzida soxta tabassum aks etdi. — A. Qahhor, Asror bobo

4. koʻchma Tevarakdagi muhit, kishilar.

Maryamxon oʻzi toʻqiganmi yo atrofdan eshitganmi, har vaqt shunday javob berar edi: Kundosh — boshingda tosh, koʻzingda yosh. — Oybek, Tanlangan asarlar

5. 3-shaxs joʻnalish kelishigi va oʻrin-payt kelishigi affikslari bilan koʻmakchi vazifasida qoʻllanadi (atrofida).

rvsh. 1. Atrof soʻzining 3-shaxs birlik oʻrin-payt kelishigidagi shakli. Tevaragida, gir aylanasida.

Maydoncha atrofida odamlar zich. — T. Obidov, Yusufjon qiziq

2. koʻm. vzf. 1) taxmin bildiradi; chamasi (da).

Ellik kilogramm atrofida. Yuz sentner atrofida.

Yoshi yigirmalar atrofidagi bir yigitcha. — Gazetadan

Shu ikki fikr atrofida munozara juda qizib ketdi. — A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

ot Toʻqimalar oziqlanishining buzilishi natijasida aʼzolarning kichrayib, hujayralar sifatining oʻzgarishi.

rvsh. Atrofidan aylanib yoki aylantirib; atrofida davra olib.

Atroflab oʻramoq.

Samovarning kuldonini ingichka sim bilan atroflab kavlab, bir-ikki qism kul tushirdi-da, oʻtxonasiga ikki-uch dumaloq toshkoʻmir tashladi. — H. Nuʼmon, Fasllar

ot ayn. Atrof 1.

rvsh. Asosli ravishda, har tomonlama, hamma tomondan sinchiklab.

Masalani atroflicha muhokama qilish.

Hayotga chuqur, keng, atroflicha qarash, undan keyin fikrlash va oʻylash kerak. — Oybek, Nur qidirib

ruschaокружающая средаinglizchasurroundings

fl. Atroflamoq feʼlining orttirma nisbati.

huquqshunoslikning tabiat va jamiyat oʻrtasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi yangi yoʻnalishi; tabiiy resurslarni saqlab qolishning huquqiy asoslarini ishlab chiqish borasida shakllanib kelayotgan soha.

insonning yashash va ishlab chiqarish faoliyati muhiti; insonga bevosita va bavosita taʼsir koʻrsatadigan, sof tabiiy va inson faoliyati bilan oʻzgargan tabiiy muhit elementlarining jami. Koʻpincha ushbu tushuncha oʻz ichiga sunʼiy muhit elementlarini (turar joy binolari, sanoat korxonalari, kanallar, suv omborlari va h.k.) oladi.

atrofdagi havo yoki boshqa muhitning harorati.

odamlarga va ularning xoʻjaligiga birgalikda va bevosita taʼsir etuvchi abiotik, biotik va ijtimoiy muhitlar majmuasi. A.m. tushunchasi atrof tabiiy muhit tushunchasidan birmuncha kengroqdir, chunki u oʻz ichiga ijtimoiy hamda texnogen muhitlarni (uylar, korxonalar, yoʻllar va sh.oʻ.) ham qamrab olgan tushunchadir.

inson va biota uchun eng muhim va asosiy boʻlgan atrof-muhit komponentlarining holati va ularning oʻzgarishi ustidan nazorat qilish.

tavsifi, joylashgan yeri yoki miqdoriga koʻra atrof-muhit holatiga salbiy taʼsir qiladigan moddalarning atrof-muhitda mavjudligi.

ruschaохрана окружающей средыinglizchaenvironmental protection

atrof-muhitning salbiy oʻzgarishi va shunga oʻxshash oqibatlarga olib keluvchi har bir taʼsir yoki uning tarkibiy qismi (elementi).

fazoviy chegaralangan va atrof-muhitga oʻtkaziluvchi taʼsirning barcha tavsifi tegishli boʻlgan hudud.

atrof-muhit holati haqidagi tizimli axborot toʻplamini oʻz ichiga olgan rasmiy yillik eʼlon. Bunday hisobotlar tabiatni muhofaza qilish sohasidagi huquqni qoʻllash faoliyati haqidagi axborotni ham oʻz ichiga oladi. Atrof-muhit holati haqidagi hisobotlarda keltirilgan natija va xulosalar koʻpincha davlat tabiatni muhofaza qilish siyosati sohasida qarorlar qabul qilinishi yoki tabiatni muhofaza qilish qonunlariga oʻzgartirishlar kiritish uchun asos boʻladi.

atrof-muhitga antropogen faoliyat natijasida zararli taʼsirni chegaralaydigan hamda tabiiy resurslardan oqilona foydalanib, ularni qayta tiklashni taʼminlaydigan meʼyor va talablarning bajarilishini taʼminlash.