Qidiruv

ot 1. Sunʼiy ravishda hosil qilingan suv yoʻli, oʻzani va undagi suv.

Bir odam ariq qaziydi, koʻp odam suv ichadi. — Maqol

Otang mirob boʻlsa ham, ariqni tozalab suv ich. — Maqol

2. Ekin ekish va sugʻorish uchun ekin maydonida tortilgan maxsus suv yoʻli, joʻyak.

ot 1. Kichkina ariq, jilgʻa(cha).

Sahnga did bilan rang-barang gullar ekilibdi, ariqchada oʻrta barmoqday suv erinchoqlik bilan oqib turibdi. — M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. tex. Turli detallarning ariqsimon oʻyilgan yeri.

Porshen halqasining ariqchasi.

погов.букв. арык замутится, потом муть осядет, ≈ перемелется — мука будет (говорится о молодой семье, в которой вначале могут быть неполадки, недоразумения, но постепенно все налаживается, входит в колею)

Воду арыка не мути, добро государственное не разбрасывай.

Shinaning yoʻlga yaxshiroq oʻrnashishi (yopishishi)ga yordam beruvchi gʻildirak osti chuqurchalari (naqsh kabi iz qoldiradi)

посл.ирон.букв. после праздника выкинь хну в арык, после ужина — горчица, дорога ложка к обеду

По новому арыку вода по-иному журчит.

погов. один человек копает арык, а тысячи им пользуются, один проложил тропу, а все ходят.

sft. 1. Somon, zarchuva, tilla kabi narsalar tusidagi rang.

Sariq ipak. Och sariq rang. Toʻq sariq.

Daraxtlardagi sariq barglar toʻkilib tugalgan, yer yuzi oʻzining qishki sariq kiyimini kiygan edi. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Malla rang, malla (soch, tuk, teri haqida)

Sariq soch.

Rustam uning uzun moʻylovi, koʻkish koʻzlarini qoplab olguday quyuq, sariq qoshlarini koʻrdi-yu, yuragi shuvullab, oʻzini orqaga tashladi. — Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

3. ot Tuxumning oqsil moddasi oʻrtasidagi qismi.

Tuxumning oqini oqlab ye, sarigʻini — saqlab. — Maqol

Tuxum pachaqlangan edi. Uning sarigʻi oqqa aralashib, chakkamdan sizib, yuzimga oqmoqda edi. — Gʻ. Gʻulom, Shum bola

4. ot s.t. Jigardagi jiddiy salbiy oʻzgarishlar tufayli teri, koʻz oqining sargʻayishidan iborat ogʻir va yuqumli kasallik nomi; gepatit.

Sariq kasalligi.

ot esk. ayn. Tariqa.

— He tariq bilan? — qiziqib soʻradi Majdiddin. — Oybek, Navoiy

Ota-onasidan chiroyli axloqni, odamlarga odamlarcha muomala tariqini oʻrganib kelibdi. — M. Ismoiliy, Odamiylik qissasi

ot Paykal egatlariga yoki umuman paykalga shohariqdan suv olib taratish uchun xizmat qiladigan muvaqqat ariq.

Bir ozdan keyin suv taralgan kartaning oʻqarigʻi boshiga kelib toʻxtadi. — Gazetadan

Oʻqariq yoqalarida keta-ketguncha tut daraxtlari. Paykallardagi har bir egat ipga chizib qoʻyganday tekis. — S. Nurov, Narvon

Nasim bugʻdoypoyada oʻqariq qazishdan erta qaytdi. — T. Murod Qoʻshiq

ot 1. Baʼzi soʻzlar bilan egalik shaklida, shuningdek, shu, bu, qay kabi olmoshlar bilan qoʻllanib, yoʻl, yoʻsin maʼnosini bildiradi.

Yoshlikda ikkovimizning kun koʻrish tariqamiz, ongimiz bir edi. — A. Qahhor, Sarob

Uning [Otabekning] soʻziga qaraganda, siz uni ogʻirroq tariqa bilan darbozangiz yonidan joʻnatgan ekansiz. — A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Eson shunday xayollar bilan uyga qay tariqa yetib kelganini ham sezmadi. — H. Ahmar, Kim haq?

2. (3-shaxs egalik va oʻrin-payt kelishigi shaklida — tariqasida) koʻm. vzf. Bosh kelishikdagi soʻz bilan qoʻllanib, oʻxshatish, qiyos kabi maʼno bildiradi; yoʻsinida, tarzida.

Nasihat tariqasida. Sovgʻa tariqasida. Misol tariqasida. Hazil tariqasida.

Qoʻltiqtayoqqa dardisar boʻlding! degan hazil-mutoyiba tariqasida aytilgan soʻz, toʻgʻrisi, izzat-nafsimga tegdi. — N. Safarov, Olovli izlar

Baʼzan u betimning qalini —

jonimning huzuri tariqasida ish qilardi — Mirmuhsin, Meʼmor

Boʻrtib chiqqan.KABARIK

ot bot. Murakkabguldoshlar oilasiga mansub, zax va soya yerlarda, yoʻl yoqalarida oʻsadigan ikki yillik begona oʻt (xalq tabobatida va chorvachilikda ishlatiladi).

sft. 1. Uzoq ishlash, ishqalanish va boshqalar sabab bilan terida hosil boʻlgan shish, pufak.

Qoʻldagi qavariqlar.

2. sft. Shish, pufak hosil boʻlgan; qavargan.

Daryo qizga erkalangandek, toʻlqin koʻtarib qirgʻoqqa chiqar va uning qavariq oyoqlarini yalab ketar edi. — Yoshlik

3. Gumbazsimon boʻrtgan; boʻrtib chiqqan.

Qorday oppoq yaktagining yoqasidan habashlarnikidek qora qavariq koʻkragi boʻrtib chiqib turardi. — S. Karomatov, Oltin qum

ot esk. kt. Tutilgan yoʻl; maslak; sufiylik yoʻli.

UBuxoroda madrasada oʻqib yurganda, shariat va tariqat ilmini yaxshi oʻrgangan, qurʼonni yod bilar edi. — P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Qoʻqondan kelgan mehmonlar Jamoliddin Muhammadkarim soʻfini tariqatning peshvosi, avliyoyi pir, deya koʻp taʼrifini gapirdilar. — Oybek, Ulugʻ yoʻl

Sening bu qiligʻing na farzga, na sunnatga, na insoniylik tariqatiga toʻgʻri kelgay. — S. Siyoyev, Avaz

ot Asosiy, katta ariq.

Gʻaybullaning oʻzi boshariq oldida shlang tortib, gʻoʻza sugʻormoqda edi. — Sharq yulduzi

sft. Oqqa moyil sariq, och sariq.

Soʻnggi jumlani aytganda, generalning oq-sariq yuzidagi siyrak ajinlarini tabassum toʻldirdi. — Shuhrat, Shinelli yillar

Narigi tomonda esa kun nurida qizigan oq-sariq qumlar yastanib yotardi. — Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli