Qidiruv

inglizchamilling cutter ['mılıŋ 'kʌtə], rasp [ra:sp]oʻzbekchasirtiga oʻyib tishlar qilingan, qattiq qotishmadan yasalgan, plastinkalar bilan jihozlan- gan, metalldan qilingan konus yoki silindr koʻrinishidagi bur- gʻulash qurilmasining asosiy elementi boʻlgan dolotaning ishchi qismi., sharoshka

neft va gaz quduqlarini kovlashda ishlatiladigan eng koʻp tarqalgan dolotalar. Bular-, Sharoshkali dolotalar

asosan geologik-razvedka uchun qazilayotgan quduqlarda ishlatiladi. Xillari bir sharoshkalilardan koʻp. Ikki sinf, toʻrt tur va bir qancha modifikatsiyalarga boʻlinadi. Bir-biridan yuvuvchi tarmoqning sxemasi va konstruksiyasi boʻyicha yoki sharoshkalar tayanchining sxemasi va konstruksiyasi boʻyicha farqlanadi. Birinchi sinf dolotalari ikki M va S turda tayyorlanadi. M — turidagi dolota yoppasiga burgʻilashda, boʻsh, eng yumshoq va yopishqoq, sementlanmagan jinslar — qumoq tuproq, qumloq tuproq, boʻsh gil va mergellarni burgʻilashda qoʻllaniladi. Sharoshkalarning frezerlangan (aylanma barabanli mashina bilan ishlov berilgan) tishlari yirik, oʻtkirlangan, qattiq qotishma bilan himoyalangan. Tishlar orasidagi oʻymalar tishlar toji boʻyicha keng va chuqur. Dolotaning bunday tuzilishi juda yumshoq va yopishqoq jinslarda katta samara beradi. Suyuqlikni sharoshkalar orasiga yuborish uchun yuvuvchi kanallar goho mineral-keramik soplo (konus naycha) bilan jihozlanadi. S — turiga 2V93S va 2V112S dolotalari mansub va oʻrtacha qattiqlikdagi jinslar — ohaktosh, argillit, alevrolit, zichlashgan gil, mergellarga moʻljallangan. Ikki sharoshkali dolotalardan faqat K turi tayyorlanadi. Qattiq va abraziv jinslar — qattiq qumtosh, jespillit, granit, gabbro va gabbro-dioritlar va shunga oʻxshash jinslarni burgʻilashda ishlatiladi. Dolotalar diametri 59, 76, 93 va 112 mm., Ikki sharoshkali dolotalar

Д.Зублин томонидан (1930) ишлаб чиқарилган, тайёрланган ва АҚШда синалган. Кейинчалик Д.Зубин долотасидан кескин фарқланадиган бир шарошкали долоталар А.В.Зубарев раҳбарлигида Шимолий Кавказ илмий тадқиқот — лойиҳа нефть институти олимлари томонидан яратилди. Долоталарнинг ҳаммаси бир синф ва турга тааллуқли бўлиб ўртача қаттиқликдаги, асосан, карбонат, мўрт жинслар — доломит, конгломерат, оҳактошлар ва б. учун мўлжалланган. Конструкция хусусиятларига кўра, Б.ш.д. нинг асосий бўлими ариқчали, узунасига ва ҳалқасимон ариқчали, пастки томонидан ювадиган ва конуссимон тишли модификацияларга бўлинади (Д.7-расм). Б.ш.д. қобиққа уланувчи бурги учи, паррак ва сферик шарошкадан иборат. Ювадиган мосламанинг икки боши Bir sharoshkali dolotalar

6 серияга бўлинади: ІАН, 2АН ёки ГНУ, ІАВ, 2АВ (тажриба), ЗАН(ГАУ). Олтинчи серия конструкцияси ва сифатига кўра ОН26-02-128-69 га мос келади, бошқа долоталардан ±1 мм га фарқланади. Қайд этилган серияларга мансуб бўлган долоталар ҳар хил Uch sharoshkali dolotalar

sharoshkalarning oʻlchamlarini (diametri, uzunligi, turi va b.) tavsiflovchi parametrlar. Dolotalarning diametri quduq konstruksiyasi va mustahkamlash quvurlarining oʻlchamiga qarab aniqlanadi. Dolotaning diametri doimo mustahkamlash quvurlarining ichki diametridan 4—7 mm kam, devori qalin boʻlishi kerak. GOST 20692—75 boʻyicha dolotalarning diametri 46 mm dan 508 mm gacha boʻlgan xillari tayyorlanadi. Dolotalar neft va gaz uchun kovlanadigan quduqlarga, shuningdek, geologiyaning turli masalalarini hal qilish uchun kovlanadigan quduqlarga moʻljallangan. Dolotaning 23 xil diametrlilari tayyorlanadi: 46; 59; 93; 112; 118; 120,6; 142,9; 151; 158,7; 171,4; 190,5; 215,9; 269,9; 295,3; 320; 349,2; 374,6; 393,7; 444,5; 469,9; 490; 508 mm (P.1-jadval)., Sharoshkali dolotalar parametrlari

quduq tubini burgʻilaydigan, kalibrovkalaydigan, shuningdek, kern hosil qilib uni burgʻilash jarayonida har qanday zararlanishidan asraydigan asbob-boshcha. Hamma sharoshkali asboblar singari, bunday sharoshkali boshchalar ham turli qattiqlikdagi va abraziv togʻ jinslarini samarali yemiradi. ISM va olmosli asboblaridan ancha arzon. Uzunasiga va koʻndalang titrash rejimida ishlaydi, ayniqsa, darzli, boʻsh sementlangan, boʻshoq jinslarda kernni uzib maydalaydi. Sh.b.b.ning konstruksiyasi va tayyorlash texnologiyasi murakkab. Sharoshkalar burgʻi boshchasida konussimon, bir, ikki yoki uch konusli, silindrik, silindr-konussimon, doirasimon, linzasimon boʻlishi mumkin. Burgʻi boshchasi bitta, ikkita, uchta, toʻrtta, oltita, sakkizta va undan koʻp sharoshkali. Sharoshkalar yuqori navli poʻlatdan tayyorlanadi. Yuvuvchi moslama bir necha kanallardan iborat. Kanallar burgʻi boshchasining qobigʻidan parmalab teshiladi. Suyuqlikni chiqaruvchi teshiklar sharoshkalar oraligʻida kerndan uzoqroqda joylashadi. Sh.b.b. konstruksiyasining muhim parametri kern qabulqilgichning balandligi va qabul qilish koeffitsiyenti hisoblanadi. Kern qabulqilgichning balandligi kern hosil boʻlish zonasidan kern uzuvchigacha boʻlgan masofa hisoblanadi, shu masofaga kern diametrining boʻlgan nisbati kern qabul qilish koeffitsiyenti deyiladi. Sh.b.b. sharoshkali dolotalar tasnifiga oʻxshash tasniflanadi, yaʼni sharoshkalar soniga qarab sinfi, tishlarining tayyorlangan materiali, turi, ularning togʻ jinslari xossalari boʻyicha tanlanishi, modifikatsiyasi yoki seriyalari, tayyorlash konstruksiyasi va texnologiyasi, maʼlum oʻlchamda tayyorlanishiga qarab tasniflanadi., Sharoshkali burgʻi boshchalari

bitta MZS turida ishlab chiqariladi. Oʻrtacha yumshoq jinslarni (ohaktosh, dolomit, angidrit, mergel, argillit, alevrolit va bitumli qumtoshlar bilan qatlanadigan) burgʻilab kern olishga moʻljallangan. 17 seriyada ishlanadi. Burgʻi boshchasi burgʻilanayotgan jinslarni kesib oʻtadi. Ikki modelda tayyorlanadi: 17NK187,3/80 MZS va 17VK212,7/80 MSZ., Sakkiz sharoshkali burgʻi boshchalari