Поиск

активный нервный процесс, результатом которого является задержка возбуждениялатинскийinhibitio, onis, f.узбекскийTORMOZLASH, aktiv nerv protsessi boʻlib, uning natijasida qoʻzgʻalish toʻxtalib qoladi

muayyan faoliyat sohasiga doir avval hosil qilingan malakalarning keyin yangi malakalar hosil qilish protsessiga salbiy taʼsir koʻrsatishi (protsessni sekinlashtirishi yoki qiyinlashtirishi)dan iborat qonuniyat, malakalarning tormozlanishi

maʼlum shart-sharoitlarda maxsus hosil qilinadigan tormozlanish turi. Sh. t. faqat bosh miya qobigʻiga xos boʻlib, shartli qoʻzgʻovchi shartsiz qoʻzgʻovchi bilan mustahkamlanmagan paytlarda roʻy beradi, shartli tormozlanish

shartsiz yoki tugʻma tormozlanish, tashqi tormozlanish

tormozlanishning shartli reflektor reaksiyalarda namoyon boʻladigan bir turi. I. t. boshqachasiga «shartli» tormozlanish yoki «hosil qilingan» tormozlanish deb ham ataladi, chunki tormozlanishning bu turi shartli qoʻzgʻovchi shartsiz qoʻzgʻovchi bilan mustahkamlanmagan taqdirda kelib chiqadi (q. Uslovniy refleks)., ichki tormozlanish

shartsiz tormozlanish; oldindan hosil qilinmasdan, tabiiy holda sodir boʻladigan tormozlanish. Sh. t. tugʻma boʻlib, kuchli va odatdan tashqarigi har qanday chet qoʻzgʻovchi taʼsir etganda roʻy beradi. I. P. Pavlov Sh. t. ni ikkiga boʻlgan, bular induksion tormozlanish va chegaradan tashqarigi tormozlanishdir (q. Induksiya nervnix protsessov, Zapredelnoye tormojeniye).

avvalgi faoliyatning undan keyingi materiallarni esda qoldirish yoki esga tushirishga salbiy taʼsir koʻrsatishidan iborat xotira qonuniyati. P. t. ning fiziologik asosi nerv protsesslari, yaʼni qoʻzgʻalish va tormozlanish oʻrtasidagi induksion munosabatlardir., proaktiv tormozlanish

soʻnuvchi tormozlanish

maksimal darajada kuchga ega boʻlgan, chegaradan tashqari tormozlanish

assotsiativ tormozlanish

Mas., alfaviti maʼlum tartibda joylashgan mashinkada yozishga oʻrgangan kishi alfaviti boshqa tartibda boʻlgan mashinkada avvalgicha malaka bilan tez yoza olmaydi, harflarni almashtirib yuboradi, demak, bunda assotsiativ tormozlanish hodisasi roʻy beradi.

himoya qiluvchi tormozlanish

nerv sistemasiga haddan tashqari maksimal kuchga ega boʻlgan qoʻzgʻovchilar taʼsir qilganda, nerv hujayralarini buzilishdan saqlash uchun roʻy beradigan shartli tormozlanish turi

1862 yili Sechenov tomonidan ochilgan kashfiyot boʻlib, yuqorigi markazlarning, xususan koʻruv nervini tosh tuzi kristali bilan qoʻzgʻatish natijasida baqa orqa miya refleksining tormozlanishidan iborat. Bu eksperiment markaziy nerv sistemasida tormozlanish protsessi mavjudligini isbot qilgan., Sechenov tormozlanishi

muayyan materialni esda qoldirish yoki esga tushirish protsessiga bevosita undan keyin keladigan faoliyatning salbiy taʼsiri. R. t. oldingi faoliyatga oʻxshash materiallardan birortasini esda qoldirish yoki esga tushirishda ayniqsa yaqqol koʻrinadi. R. t. ning fiziologik sababi nerv protsesslarining salbiy induksiyasidir., retroaktiv (qayta taʼsir qiluvchi) tormozlanish

oʻxshash elementlarga ega boʻlgan assotsiatsiyalarning oʻzaro tormozlanishi natijasida avval oʻzlashtirilgan materiallarni esga tushirishning qiyinlashuvi. Mas., avval hosil qilingan raqamlar, harflar assotsiatsiyasi shu harflardan tuzilgan, lekin boshqa raqamlar bilan bogʻlangan assotsiatsiyalarning tiklanishini, reproduktiv tormozlanish

shartli reflekslar ichki tormozlanishining faqat muayyan qoʻzgʻovchiga aniq javob reaksiyasini qaytarib, boshqa oʻxshash qoʻzgʻovchilarga beriladigan javoblarning tormozlanishidan iborat turi., differensialanish (differensialashgan tormozlanish)