Поиск

tabiiy

tugʻma aql

tabiiy gaz

узбекскийTabiiy asfaltкаракалпакскийТәбийғый асфальтанглийскийNatural asphalt

совокупность природных предметов, явлений или свойств, образующих одно целое. П.к. - исторический предшественник понятия природная система. Термин применяется для обозначения: 1) любых взаимосвязанных явлений природы, 2) закономерных пространственных сочетаний (мозаик) почв, растительности, ландшафтов и т.д.Tabiat majmuasi [lot. complexus - aloqa, qoʻshilmoq] - bir butunlikni tashkil etuvchi tabiat predmetlari, hodisalari va xossalarining yigʻindisi. T.m. tabiat tizimi tushunchasining tarixiy oʻtmishdoshidir. Atama tabiatdagi 1) oʻzaro bogʻliq boʻlgan hodisalarni; 2) tuproq, oʻsimlik, landshaftlarning qonuniy fazoviy birligi va h.k. ifodalash uchun qoʻllaniladi.

qatlamdagi neft yoki gazni ishlayotgan quduq tubiga yoʻnaltiradigan tabiiy kuchlar yigʻindisi. Neft uyumlarida qatlamdagi neftni harakatga keltiruvchi kuchlarning asosiy manbalariga quyidagilar kiradi: suyuqlik tarangligi va jins qovushqoqligi; chegara suvi ogʻirligidan hosil boʻladigan bosim; togʻ jinsi va suvning qayishqoq kengayishidan hosil boʻladigan chegara suvi bosimi; gaz qalpogʻidagi gaz bosimi; neftdan ajralib chiqayotgan erigan gazning qayishqoqligi; neftning ogʻirlik kuchi va h.k. qayd etilgan energiya manbalarining birontasi ustunligiga koʻra, neft uyumlarining quyidagi rejimlari ajratiladi: suvbosimli, qayishqoq suvbosimli, gazbosimli (yoki gaz qalpogʻi rejimi), erigan gazbosimli va gravitatsion rejimlar. Gaz va gazkondensat uyumlarida siqilgan gazning kengayishidan va chekka qatlam suvlari taʼsiridan hamda suyuqlik va jinslarning qayishqoqligidan hosil boʻladigan bosimlar energiya manbai hisoblanadi. Shunga muvofiq gazli va qayishqoq suvbosimli rejimlar farqlanadi. Qayishqoq suvbosimli rejimda chekka suvlar bosimi doimo gazning qayishqoqlik kuchlariga qoʻshilib ketadi, shu sababli bunday rejim sof holda uchramaydi va gazli suvbosimli rejim deb ataladi. Tabiatda qatlamdan neft va gaz ikki yoki uch koʻrinishdagi energiyalar taʼsirida olinishi koʻp uchraydi. Bun, Uyumning tabiiy rejimi

Tabiiy gaz — eng arzon yoqilgʻi.

неконтролируемый процесс горения, стихийно возникающий и распространяющийся в природной среде.Tabiiy yongʻin – tabiiy muhitda oʻzidan oʻzi vujudga keladigan va tarqaladigan nazorat qilib boʻlmaydigan yonish jarayoni.

Tabiiy Asfalt (bitumli togʻ jinsi)каракалпакскийТәбиийй асфальтанглийскийNatural asphalt, rock asphalt

узбекскийTabiiy shagʻalкаракалпакскийТәбиий гравийанглийскийNatural gravel

ландшафт, формирующийся или сформировавшийся под влиянием только природных факторов, не испытавший влияния человеческой деятельности.

совокупность эколого-экономических показателей, характеризующая способность природных экосистем к экономически значимому функционированию и воспроизводству.Tabiat potensiali - tabiiy ekotizimlarning iqtisodiyotda foydalaniladigan ish bajarish yoki mahsulot ishlab chiqarish xususiyatiga ega ekanligini ifodalovchi ekologik-iqtisodiy koʻrsatkichlar majmui.

естественно образующаяся в различных геологогеохимических условиях смесь горючих газов (преимущественно углеводородов). Основной компонент — метан (до 99%). Встречается в свободном состоянии, образуя газовые, газоконденсатные и нефтегазовые залежи, а также в растворенном состоянии в нефти и в подземных водах.

изменение состояния, состава и свойств окружающей среды и/или отдельных ее компонентов, которое по своей интенсивности, масштабу и продолжительности приводит или потенциально может привести к ухудшению состояния окружающей среды, условий обитания человека, нанести ущерб его хозяйственной деятельности, а также привести к развитию ЧС.Xavfli tabiiy jarayon – oʻzining intensivligi, koʻlami va davomiyligi bilan atrof muhit holatining, inson yashash sharoitining yomonlashuviga, insonning xoʻjalik faoliyatiga zarar yetishiga, shuningdek FV rivojlanishiga olib keladigan yoki olib kelishi mumkin boʻlgan atrof muhit va/yoki uning alohida qoʻshimtalari holati, tarkibi va xususiyatlarining oʻzgarishi.

Massiv tabiiy saqlagich (ombor) — oʻtkazuvchan togʻ jinslarining qalin qatlami. Usti va yonlaridan suyuqlik oʻtkazmaydigan jinslar bilan chegaralangan. M.t.s.ni tashkil etgan kollektorlar litologik bir jinsli yoki turli jinsli boʻladi. Bir jinsliligi karbonat, metamorfik yoki otqindi jinslardan iborat. Bunday kollektorlarning oʻtkazuvchanligi va gʻovakliligini jinslardagi gʻovak va yoriqlar tashkil etadi. Massiv saqlagichlardagi gʻovaklilik va oʻtkazuvchanlik zonalari qatʼiy stratigrafik vaqtga mos kelmaydi. Koʻpincha stratigrafik yuzani kesib oʻtadigan alohida ajralgan, yaxshi gʻovakli va oʻtkazuvchan zonalarni kuzatish mumkin. Massiv saqlagichlarda suyuqlik va gazlarning yonlama harakatlanishi oʻtkazuvchan zonalar bilan cheklangan va ularning harakati katta masofaga yetib bormaydi. Baʼzan massiv va qatlamli saqlagichlarning oʻzaro bogʻliqligi kuzatiladi.

maydonning koʻp qismi yuqori va pastidan yomon oʻtkazuvchan jinslar bilan chegaralangan kollektor. Saqlagich maydonining koʻp qismida kollektorning qalinligi maʼlum darajada oʻzgarmaydi. Qatlamning ayrim qismlarida kollektorning joylashish qiyofasi saqlansa-da, uning qalinligi maʼlum darajada oʻzgarishi mumkin. Bunday oʻzgarish asta-sekin kollektor maydonining kamayishiga va butunlay qiyiqlanishiga olib keladi. Q.t.s.larda kollektor, odatda, litologik izchil, ammo murakkab tuzilgan boʻlishi mumkin. Unda oʻtkazuvchan jinslar orasida oʻzaro bogʻliqlik, yaʼni yagona gidrodinamik sistema mavjud., Qatlamli tabiiy saqlagich (ombor)

inson faoliyati taʼsiridan holi boʻlgan va faqatgina tabiiy omillar taʼsirida shakllangan yoki shakllanayotgan landshaft.